Arjan Brouwer is meestal best tevreden met de antwoorden die AI heeft op zijn vragen. De risico's zitten vooral in het niet stellen van de juiste vragen.

Discussie Column 28 oktober 2025

Blowing in the wind

In de klassieker Blowing in the wind zingt Bob Dylan over grote vraagstukken waarvan de antwoorden overal om ons heen, maar ook ongrijpbaar zijn. Gelukkig hebben we tegenwoordig ChatGPT en andere Generative AI (GenAI)-oplossingen, om ons het antwoord te geven op iedere vraag die we hebben. Natuurlijk moet je oppassen voor hallucinatie, maar over het algemeen ben ik behoorlijk tevreden met de antwoorden die ik krijg op mijn vragen. Ook ben ik onder de indruk van de formulering van antwoorden en hoe het bijna lijkt alsof je met een mens communiceert. Ik kan het soms dan ook niet onderdrukken om na een nuttig antwoord toch nog even 'dankjewel' terug te sturen.

De mogelijkheden van (Gen)AI in de accountancy en andere professionele dienstverlening, zoals de advocatuur, worden breed uitgemeten. Het zou potentieel veel werk uit handen nemen en bepaalde werkzaamheden grotendeels geautomatiseerd uitvoeren. Hiermee kan de consistentie in het uitvoeren van eenvoudiger werkzaamheden toenemen, kunnen grote hoeveelheden informatie gemakkelijker worden doorgrond en kunnen mensen zich richten op complexere aspecten en menselijke oordeelsvorming.

Een voor de hand liggende (en één van de meeste ontwikkelde) toepassing van GenAI, is het gebruik ervan als oplossing om te zoeken in grote hoeveelheden wet- en regelgeving en andere guidance. De advocatuur maakt hier al veel gebruik van. Waarbij overigens ook de risico's van hallucinatie zichtbaar worden, getuige de nieuwsberichten over advocaten die niet bestaande jurisprudentie hebben ingebracht in rechtszaken door volledig af te gaan op door AI gegenereerde (verzonnen) informatie. Deze voorbeelden van volledig verzonnen antwoorden heb ik ook al gezien bij het gebruik van een algemene GenAI-oplossing bij het zoeken van antwoorden op verslaggevingsvraagstukken. Een open model dat het internet afzoekt en de mogelijkheid krijgt te hallucineren, is daarvoor geen goede keuze. Maar een specifiek getraind model dat alleen in specifieke bronnen zoekt en bij het antwoord de link naar de vindplaats geeft, kan heel behulpzaam zijn.

Als deze modellen worden doorontwikkeld, is het denkbaar dat een GenAI-model in de toekomst op nagenoeg elk vraagstuk op het gebied van verslaggeving of controle het juiste antwoord geeft. Maar daarmee zijn we er niet. Mijn ervaring is dat als we de (juiste) vraag stellen, in veel gevallen het nu ook wel lukt tot het juiste antwoord te komen. Zeker als binnen de organisatie de juiste hulp wordt ingeschakeld. Het probleem zit hem in de vragen die we niet stellen. Als mensen zich er niet van bewust zijn dat er iets aan de hand is, als er een good/bad leaver-clausule in een aandeelhoudersovereenkomst is opgenomen, of wanneer een put/call-optie is opgenomen in de overeenkomst met de minderheidsaandeelhouder. Als de casting vote of deadlock-clausule in de joint venture overeenkomst over het hoofd wordt gezien. Of als de lezer van de document management services agreement niet ziet dat het eigenlijk gewoon een lease van printers en kopieerapparaten is.

Meer dan in het vinden van het juiste antwoord, zit het risico in het niet stellen van de juiste vragen en het niet goed duiden van de context waarin de vraag of de data moeten worden geplaatst. Natuurlijk kan technologie ook een handje helpen bij het identificeren van aandachtspunten, via het geautomatiseerde doorzoeken van contracten of datasets, en gaan de ontwikkelingen op dat gebied ook snel. Maar ook dan helpt het in veel gevallen als de accountant in staat is om de analyse te richten op de belangrijkste risico's. Technologie kan helpen bij het zoeken, maar niet als je niet weet wat je zoekt.

Something's missing
And I don't know what it is

Een mooi melancholisch nummer voor een regenachtige en winderige herfstdag. Wil je weten welk nummer? ChatGPT kan het je vast vertellen!