Het is van belang dat zoveel mogelijk accountantskantoren assurance-opdrachten blijven uitvoeren, aldus John Weerdenburg.

Discussie Column Vandaag

Behoud assurance voor het mkb

Tijdens de ledenvergadering van de NBA in december 2025 stelde ik het bestuur een eenvoudige vraag: "Hoeveel accountantskantoren voeren eigenlijk nog assurance-opdrachten uit?" Die vraag kwam voort uit een hardnekkige indruk uit de praktijk: steeds meer kantoren zouden stoppen met assurance en verder gaan als puur samenstellingskantoor. Tot mijn opluchting blijkt dat beeld niet te kloppen. Uit recent antwoord van de NBA (gebaseerd op de ingediende monitoringvragenlijsten) blijkt namelijk dat het aantal kantoren weliswaar afneemt, maar dat het aandeel kantoren dat assurance uitvoert, toch al jaren nagenoeg constant rond de 40 procent ligt. Alhoewel dat goed nieuws is, is het nog geen vrijbrief om gelukzalig achterover te leunen.

De automatische reflex: 'Doe maar een controleverklaring'

In de praktijk zie ik nog te vaak dat gebruikers van accountantsdiensten standaard om assurance vragen, meestal in de vorm van een controleverklaring. Niet omdat het aantoonbaar nodig is, maar 'omdat het zo hoort'. De NBA heeft dit probleem terecht onderkend en begin 2026 de keuzehulp Welk accountantsproduct heb ik nodig? gelanceerd. Of dit mogelijk iets met mijn eerdere column hierover te maken heeft, laat ik hier bewust in het midden. De keuzehulp is een waardevol initiatief: het helpt opdrachtgevers niet alleen begrijpen dat zekerheid gradaties kent, maar ook dat een zwaarder product niet altijd beter of passender is.
Ik had dan ook niet anders verwacht dan dat de NBA deze keuzehulp prominent in beeld zou brengen op de homepage, of op een andere gemakkelijk zichtbare én vindbare plek. Nu de NBA-site er na enige jaren weer overzichtelijk gestructureerd uitziet, had dat toch appeltje-eitje moeten zijn. Maar helaas, zelfs via de zoekfunctie is het lastig om de keuzehulp boven water te trekken. Tenzij je als sitebezoeker een natuurlijke intuïtie hebt om hier direct 'accountantsproduct' of 'keuzehulp' als zoekterm in te voeren. Ik kan me vergissen, maar die intuïtie lijkt me niet bij iedereen even sterk ontwikkeld. De boodschap is daarmee simpel: willen we dat de vraag naar accountantsproducten gerichter wordt, dan moet deze informatie eenvoudig vindbaar zijn. Met een betere positionering leidt dit direct tot betere dienstverlening.

Het is van belang dat zoveel mogelijk accountantskantoren assurance-opdrachten (blijven) uitvoeren. Op die manier onderscheiden we ons ook van administratiekantoren; denk bijvoorbeeld aan de NOW-verklaringen die specifiek van accountants werden gevraagd tijdens de coronacrisis. Daarnaast heeft het qua marktwerking geen voorkeursroute om een specifieke tak van dienstverlening maar bij een beperkt aantal partijen neer te leggen. Bovendien: er moeten toch ook voldoende plaatsen voor jonge accountants zijn, waar zij ervaring kunnen opdoen met assurance-opdrachten? 

Naar een coulanter artikel 18

Het belang is dus wel duidelijk. Desalniettemin stopte ook in het afgelopen jaar weer een aantal kantoren met assurance-opdrachten. De oorzaken daarvoor kunnen divers zijn, maar mogelijk zijn zij afgetoetst op tekortkomingen in de uitvoering van een enkele assurance-opdracht. De escape om dan geen onvoldoende te krijgen, ligt in die situatie bij artikel 18 van de Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen. Als kantoor verklaar je dan te stoppen met álle assurance-opdrachten - dus ook met het type opdrachten dat wél op orde is. Dus bijvoorbeeld ook met je vrijwillige controles of beoordelingsopdrachten die je met glans door een ringetje kunt halen. Dat is maatschappelijk ongewenst en ook niet proportioneel; alsof we doelbewust het kind met het badwater zover mogelijk over de schutting willen gooien. Om die reden pleit ik ervoor dat kantoren de opdrachten die wél op orde waren gewoon kunnen blijven uitvoeren. Daar is namelijk helemaal niets mis mee. Integendeel. Artikel 18 mag wat mij betreft dan ook een veel coulantere, meer proportionele invulling krijgen, als we assurance voor het mkb willen behouden.