Ruim 40 procent van de deelnemers bezocht de conferentie al voor de derde keer, stelde dagvoorzitter Gerrit Heijkoop vast bij de aftrap van de bijeenkomst. NBA-voorzitter Bianca de Jong-Muhren noemde input van de leden "super waardevol" voor de uitwerking van de strategische plannen voor de periode 2027-2030. "Wat vinden jullie belangrijk en waar moeten we de komende jaren mee aan de slag gaan?", gaf de voorzitter de zaal mee.

Drie thema's stonden tijdens de conferentie centraal: weerbaarheid, vertrouwen en vakmanschap in een snel veranderende technologische omgeving. De input van de conferentie wordt door het bestuur gecombineerd met inbreng vanuit de faculties en de NBA Young Profs.

Veel te verliezen

Luitenant-generaal b.d. Mart de Kruif, voormalig commandant der Landstrijdkrachten en ervaren militair strateeg, besprak in zijn keynote de parallellen tussen het heden en de historie. Kennis van de geschiedenis is vooral van belang als die zich dreigt te herhalen, stelde De Kruif. Ooit ging hij naar de Koninklijke Militaire Academie (KMA) met het plan om accountant te worden, maar dat liep anders.

Oorlog is weer terug, gezien de huidige conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. Maar nog altijd leven we hier in "een fantastische wereld" en klagen we vooral omdat we veel te verliezen hebben, aldus De Kruif. En angst leidt vaak tot politieke macht. "Er is wel iets aan de hand in de wereld, dan is het handig om weerbaar te zijn." Dat vraagt ook om samenwerking binnen Europa en om een gezamenlijke missie.

Voorbeeldfunctie

De Kruif benadrukte dat leiderschap gaat om het vervullen van een voorbeeldfunctie en om kwetsbaarheid. "Leiderschap is vragen om problemen, niet om applaus." Hij stelde dat ook accountants een voorbeeldfunctie hebben, omdat ze staan voor integriteit. En dat is volgens hem "het goede doen, ook als niemand kijkt".

'Leiderschap is vragen om problemen, niet om applaus.'

Als het gaat om de kracht van het team, deelde hij lessen vanuit zijn rol als militair. De diversiteit van een team is mede bepalend voor de kwaliteit van de besluitvorming, stelde De Kruif. "Heb vertrouwen in je mensen. Je kunt alles delegeren, behalve je verantwoordelijkheid."

Hij citeerde beroemde namen uit de historie, zoals Thomas Jefferson, Winston Churchill, Mark Twain, Von Clausewitz en ook de dichter Henk van Randwijk. Als militair leerde hij dat je soms keuzes moet maken "die nooit goed zijn". Maar uiteindelijk gaat het erom dat je keuzes maakt en iets doet, aldus De Kruif. "Zwijgen is nu geen optie. Wees geen toeschouwer."

Weerbaarheid

Het thema 'de weerbare accountant' werd geïntroduceerd via een column van Mirelle Krooshoop-Maatman, lid van de NBA Young Profs. De lat ligt voor jonge accountants hoger dan ooit, zei zij. Dus moet je hulp vragen als dat nodig is. En ook nee durven zeggen tegen onrealistische verwachtingen. "Professionele moed begint niet buiten de organisatie, maar binnen de eigen muren. De cultuur die we intern creëren bepaalt hoe weerbaar we zijn."

'Professionele moed begint niet buiten de organisatie, maar binnen de eigen muren.'

Ruim 40 procent van de deelnemers gaf aan ook de afgelopen week nog een lastige situatie in het werk te hebben meegemaakt. Via het scherm werden suggesties ingebracht om het thema weerbaarheid nadere invulling te geven, inclusief wat de NBA kan doen om de weerbaarheid van leden te versterken.

Professionele oordeelsvorming

Het professioneel oordeel van de accountant is veel belangrijker dan checklists, meenden de deelnemers. Dirk ter Harmsel, oud-NOvAA- en NBA-bestuurder en lid van de Accountantskamer, schetste het belang van professionele oordeelsvorming. Dat begrip komt in iedere standaard voor en begint al bij de VGBA. Belangrijk is wel dat je dat professioneel oordeel goed kunt onderbouwen en dat vraagt om gedegen documenteren van je werk als accountant. Het is dus geen remedie tegen regeldruk en het gebruik van checklists. Je beschrijft de principes en hebt professionele oordeelsvorming nodig om de regels te kunnen toepassen. "De situatie van morgen is anders dan vandaag en de regelgeving is eergisteren al gemaakt."

Volgens Ter Harmsel kun je een discussie voeren over de onderbouwing van het eigen oordeel, maar dat maakt dat oordeel niet meteen onjuist. "Als je op een goede wijze tot een oordeel bent gekomen, is dat oordeel altijd goed." Natuurlijk kunnen de omstandigheden daarna veranderen, maar ook een toezichthouder kijkt altijd achteraf en met de kennis van nu.

'Als je op een goede wijze tot een oordeel bent gekomen, is dat oordeel altijd goed.'

Of artificial intelligence kansen biedt als het gaat om oordeelsvorming, is wat Ter Harmsel betreft de vraag; het kan het wel makkelijker maken om scenario's in beeld te krijgen. De NBA kan helpen om professionele oordeelsvorming duidelijker neer te zetten als de basis van het beroep, wat hem betreft.

Technologisch vaardige accountant

Wat heeft de accountant aan bagage nodig in een wereld waarin AI een steeds grotere plaats inneemt? Die vraag werd bij de bespreking van het laatste thema opgesplitst in drie deelvragen, waarmee de zaal in evenveel groepen aan de slag ging: Hoe zorg je dat jonge accountants het ambacht leren? Aan welke AI-toepassing wil je morgen werken? En wat is jouw professionele meerwaarde in een AI-wereld?

Via het scherm kwamen de deelnemers ook hier met een hele reeks suggesties, die de NBA meeneemt voor het strategieplan.

Uitwerken input

NBA-voorzitter Bianca de Jong-Muhren riep de zaal aan het slot op de energie vast te houden voor de aansluitende ledenvergadering. Doel van het bestuur is nu om de verkregen input te vertalen naar de strategie voor de komende jaren. Ambitie is om die uitgewerkte strategie bij de volgende ledenvergadering in december aan de leden te presenteren. 

De toegevoegde waarde van het vak blijft toch de menselijke factor, benadrukte de NBA-voorzitter. Om het beroep ook voor een jonge generatie aantrekkelijk te maken en een passende instroom in het vak te realiseren, vernieuwt de NBA komend jaar de arbeidsmarktcampagne, gericht op middelbare scholieren en studenten.

De deelnemers in de zaal kregen een eerste inkijkje in het concept van de campagne, inclusief oproep om als ambassadeur van het accountantsberoep bij te dragen aan die instroom van onderaf.