Discussie opinie 20 april 2020

Waarom accountants biodiversiteit moeten snappen

Het is nu de hoogste tijd: accountants moeten zich razendsnel bijscholen op het gebied van ecologie. De coronacrisis laat - misschien wel sterker dan ooit - zien dat elk toekomstbestendig bedrijf tot in zijn vezels moet snappen wat de invloed van de economie en het bedrijfsleven op ecosystemen en biodiversiteit is.

Jos Reinhoudt

Volgens deskundigen van onder meer het WWF, de WHO, Scientific American en World Economic Forum hebben verstoorde ecosystemen bijgedragen aan het ontstaan en verspreiden van de corona-pandemie. De opwarming van de aarde en menselijke activiteiten als ontbossing, vervuiling, overbevissing en wereldwijd transport van mensen en spullen creëerden de omstandigheden waarin een virus sneller van dier op mens overspringt, om zich vervolgens wereldwijd te verspreiden.

Noodmaatregelen

Andersom heeft zo'n virus een enorm effect op de economie. Ondernemers en overheden zijn keihard bezig met noodmaatregelen om de economie draaiende houden. Er zijn regelingen voor zzp'ers, voor horecaondernemers, loonsubsidies en nagenoeg onbeperkte budgetten voor het steunen van bijvoorbeeld KLM. Tegelijkertijd wordt in ziekenhuizen en in de maatschappij als geheel met man en macht gewerkt aan het overwinnen van het virus. Van mondkapjes en social distancing tot beademingsapparatuur en onderzoek naar vaccins.

Logisch natuurlijk, om nu alles op alles te zetten en onder hoge druk zowel de economie op de been te houden als het virus te doorgronden en te bestrijden. Wat mij betreft blijven dat echter lapmiddelen, als we nauwelijks begrijpen hoe de relatie tussen ecosystemen en economie in elkaar steekt. Wat gaan we doen om dit soort rampen in de toekomst tegen te gaan? De wereldeconomie praktisch stilleggen is een optie, maar dat blijkt maar weinig mensen te bevallen.

Meeste ondernemers hebben geen idee

De andere optie is om economische activiteiten beter in balans te brengen met ecologische wetmatigheden. Op wereldschaal is daar in algemene termen best wat over te zeggen, maar op het niveau van individuele bedrijven ontbreekt die kennis vrijwel volledig. De meeste ondernemers hebben geen idee van hun impact op en afhankelijkheid van de natuur. Jaarverslagen met concrete en toetsbare gegevens daarover moet je met een lampje zoeken.

Om pandemieën minder kans te geven, zou iedere ondernemer heel goed moeten weten hoe afhankelijk hij is van natuurlijke hulpbronnen, ook ver stroomopwaarts in de keten. Soms is die afhankelijkheid heel direct: zonder bijen geen voedsel, zonder bomen geen hout. Maar ook farmacie is afhankelijk van biologische processen. Iedereen heeft baat bij frisse lucht, schoon water en gezonde werknemers. Op een natuurarme planeet is het lastig handel drijven.

Bijscholen

Natuurlijk, op de korte termijn moeten we ons richten op het snappen en beheersen van het virus. Dat is vooral werk voor virologen en farmaceuten. Op lange termijn moet echter ieder bedrijf de relatie economie-natuur snappen en daar goed mee omgaan. De afhankelijkheid van en impact op de natuur zie ik dan ook graag als standaard onderdeel van elke goede bedrijfsanalyse. En dus ook vanzelfsprekend in de boekhouding, in elke kredietaanvraag en in het jaarverslag.

Laten we beginnen bij het verplicht bijscholen van onze accountants. Niet in nieuwe rekenmethodes, maar in ecologie.