Discussie Opinie 14 oktober 2024

Ja maar…

De accountant heeft het moeilijk met een rol als handhaver. Maar hij of zij kan de opdrachtgever wel opvoeden.

Peter Schimmel

September en oktober zijn de maanden van cursus geven. Ik heb weer zo'n 250 accountants aan mij voorbij zien gaan. Dit jaar gaat het vooral over frauderisicoanalyse en corruptie. Met name dat laatste onderwerp leidt soms tot bizarre dialogen:

"A: Ja maar, het kan toch niet zo zijn dat…
P: Jawel, prikkelbetalingen zijn niet geoorloofd en leveren een strafbaar feit op.
A: Ja maar, wie ontdekt dat nou?
P: Nou jij, als accountant.
A: Ik?
P: Ja jij.
A: Maar het is helemaal niet materieel.
P: Kwalitatief wel en wat zegt het over de integriteit van jouw klant?
A: Kom nou, die twintig dollar voor die Thaise douanier? Wat is de pakkans?
P: Au, foute opmerking: op die wijze maak jij jezelf schuldig aan een strafbaar feit.
A: Dus nu ben ik de boef. Maar hoe draagt dit dan bij aan het vertrouwen dat ik toevoeg aan een financieel verslag?
P: Weet jij eigenlijk wel hoe corrupt Nederland is? We hebben als land de eer de ondernemer in huis te hebben die de grootste boete ooit heeft moeten betalen, bijna vier miljard dollar.
A: Ja maar, dat was gewoon Amerikaans pesten van Airbus.
P: Die wet heet niet voor niets de Foreign Corrupt Practices Act, waarvan ene Prins Bernhard een belangrijke aanleiding is geweest.
A: Die van die bril?
P: Nee, die van die buitenechtelijke relaties.
A: Maar dat maakt mijn klant nog niet fout.
P: Wel als-ie doorgaat met smeren en fêteren.
A: Dus een avondje horeca met een klant mag van jou ook niet meer?
P: Niet als die klant zonder kleren eindigt en het blijkt geen sauna te zijn."

De accountant heeft het moeilijk met zijn rol als handhaver en dat snap ik. Dat komt ook omdat menig accountant meent dat hij daartoe ook opsporing moet verrichten. Dat gaat ook naar mijn mening een stap te ver; we zijn geen boevenvangers. Ik zou die rol graag willen ombuigen naar opvoeder. Als die controleklant gaat inzien dat ook hij er belang bij heeft dat zijn financiële verantwoording vrij is van afwijkingen van materieel belang ten gevolge van fraude of fouten en bovendien alle significante aangelegenheden van belang voor zijn stakehouders op een volkomen wijze vermeldt, wie heeft het dan nog over pakkans of opsporing? En natuurlijk kan die ondernemer ook wel eens een slechte dag hebben, of een medewerker die dat heeft, waardoor er zich een integriteitsakkefietje voordoet. Dan lossen we dat op, trachten het te redresseren, mogelijk door er een ter zake kundige advocaat bij te halen, om zelf knoeien te voorkomen.

We moeten af van die verontwaardiging dat er in Nederland en met name in de accountancy helemaal niets meer kan, waarbij wordt gewezen op 'die' AFM, NBA, DNB of (de ultieme 'boef'’) de EU. Terwijl dat allemaal instanties zijn die maar één doel hebben: ervoor zorgen dat maatschappij, burger en consument er het beste van afkomen. Het is niet constructief om op die manier in het beroep te staan.

Gelukkig is het maar een klein percentage met wie ik de bovenstaande dialoog hoef te voeren en zijn het juist die dialogen waar een zaal van leert, maar waardoor ik ook elke keer weer uit mijn tijd loop. En als accountants ergens een hekel aan hebben: niet op tijd achter de spruiten zitten. Weer geen 10 op mijn evaluatie.