Diverse algoritmes overheid werken volgens Rekenkamer ondermaats
De Algemene Rekenkamer constateert dat diverse algoritmes van de overheid niet aan de basiseisen voldoen. Zes van de negen onderzochte uitvoeringsorganisaties scoorden ondermaats, door onder meer vooringenomenheid, datalekken of ongeautoriseerde toegang.
In het onderzoek ‘Algoritmes getoetst’ onderzocht de Rekenkamer, op basis van risicoselectie, negen algoritmes die in gebruik zijn bij evenzovele uitvoeringsorganisaties van de rijksoverheid en werden beoordeeld op hun werking.
De politie kwam het slechtst uit het onderzoek van de Rekenkamer en scoorde op alle toetsingspunten onvoldoende. Zo maakte de politie gebruik van historische data van bijvoorbeeld wijken, om via kansberekening de te verwachten criminaliteit aldaar te bepalen. "Doordat in het verleden bepaalde wijken intensiever zijn gecontroleerd, is de kans groot dat in de voorspellingen onwenselijke systematische afwijkingen ontstaan", zo meldt de Rekenkamer in zijn rapport.
Overheidsorganisaties die goed scoorden waren het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, het Centraal Justitieel Incasso Bureau en het Inlichtingenbureau, dat de uitwisseling van (persoons)gegevens tussen gemeenten en overheidsinstanties faciliteert.
Kans op discriminatie
Wanneer een algoritme niet goed wordt ingezet, is er volgens de Rekenkamer kans op discriminatie of zijn persoons- of bedrijfsinformatie niet veilig opgeslagen. Een bekend voorbeeld is de kindertoeslagenaffaire, waarbij mensen met een laag inkomen door een algoritme automatisch in het vizier van de Belastingdienst kwamen voor een fraudecontrole.
Burgers en bedrijven "moeten erop kunnen vertrouwen dat de inzet van algoritmes door de rijksoverheid op een verantwoorde wijze plaatsvindt", aldus de Rekenkamer. Zonder de inzet ervan is beleid niet uitvoerbaar, omdat algoritmes miljoenen handelingen per maand verrichten.
Het onderzoeksrapport is op 18 mei, gelijktijdig met het verantwoordingsonderzoek over 2021, gepubliceerd en naar de Tweede en Eerste Kamer gestuurd.
Gerelateerd
Europese Rekenkamer: fouten in EU-uitgaven nemen toe, schuld richting 1 biljoen euro
Het foutenpercentage in de EU-uitgaven is in 2025 gestegen naar 3,8 procent, tegen 3,6 procent een jaar eerder. Dat blijkt uit het jaarverslag van de Europese Rekenkamer...
Rekenkamer vindt begrotingen ministeries vaak nog onduidelijk over doelen kabinet
De departementale ontwerpbegrotingen omvatten dit jaar € 516,8 miljard aan uitgaven en € 481,2 miljard aan ontvangsten. Maar van veel begrotingen van de ministeries...
Algemene Rekenkamer wil meer aansluiting burgers en bedrijven bij audits
De Algemene Rekenkamer wil burgers en bedrijven nadrukkelijker betrekken bij haar onderzoeken. Volgens ontwerpend auditor Marjorie Bakker begint dat met het verkleinen...
Rekenkamerpresident: Nederland heeft meer behoefte aan resultaten dan aan nieuwe beloften
Nederland moet zich veel sterker richten op concrete resultaten en minder op ambities op papier. Dat zegt Pieter Duisenberg, president van de Algemene Rekenkamer,...
Rekenkamer: tienduizend ernstige misdrijven uit 2024 niet behandeld
De politie heeft in 2024 ruim 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niet in behandeling genomen. Dat komt neer op een kwart van de aangiften van ernstige misdrijven,...