Nieuws 02 juni 2025

Groeiende weerstand tegen plannen van Trump om PCAOB op te heffen

In de Verenigde Staten groeit de weerstand tegen plannen van de regering-Trump om de Public Company Accounting Oversight Board (PCAOB), de Amerikaanse toezichthouder op het accountantsberoep, op te heffen. De taken van de PCAOB moeten dan worden vervuld door de Securities and Exchange Commission (SEC).

Daarover schrijft hoogleraar Marcel Pheijffer in zijn jongste column in het FD. Trump wil zowel snoeien in het overheidsapparaat om kosten te sparen, als beperking van het toezicht op ondernemingen.

Maar opheffing van de PCAOB is wat Pheijffer betreft geen goed plan, onder meer omdat de rol van de Amerikaanse toezichthouder verder reikt dan de VS. "Zo voert de PCAOB samen met buitenlandse toezichthouders inspecties uit bij accountantsorganisaties", zo schrijft hij. "KPMG Nederland heeft de gevolgen daarvan - net als diverse buitenlandse accountantsorganisaties - op pijnlijke wijze ervaren, blijkens de boete van $25 mln die de PCAOB oplegde naar aanleiding van de examenfraude."

China

Pheijffer wijst verder op een overeenkomst van de PCAOB met de Chinese overheid, om accountantsdossiers van Chinese ondernemingen die aan Amerikaanse beurzen genoteerd staan te toetsen. "Dat is geen overbodige luxe, gezien het niveau van de Chinese accountancysector en het toezicht aldaar", aldus de hoogleraar.

Hij noemt de PCAOB een "krachtige speler als het gaat om de verhoging van de controlekwaliteit en het niveau van controlestandaarden", zowel nationaal als internationaal. "Opheffing van de PCAOB - ook als haar taken bij de SEC worden ondergebracht - is dan ook een stap achteruit als het gaat om het accountantstoezicht en de bescherming van de kapitaalmarkten, aandeelhouders en anderen."

Daadkrachtige toezichthouder

De Amerikaanse toezichthouder werd opgericht aan het begin van deze eeuw, na geruchtmakende boekhoudschandalen bij onder meer Enron en Worldcom en de ondergang van accountantsorganisatie Arthur Andersen.

PCAOB-voorzitter Erica Williams benadrukte in een recente speech en een interview met de Financial Times wat de toezichthouder in de afgelopen decennia heeft bereikt. Maar Trump "toont zich geen fan van haar en haar teksten", aldus Pheijffer, "mede omdat zij niet voldoet aan zijn favoriete profiel van de ‘witte man’".

Juist door het wispelturige beleid van de VS onder Trump is er "behoefte aan betrouwbare bedrijfscijfers, adequate accountantscontrole en gezaghebbend toezicht", meent Pheijffer. Een "sterke en daadkrachtige toezichthouder" zorgt voor betere controlekwaliteit; niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in Nederland. 

Weerstand

In de VS groeit de weerstand tegen de plannen om de PCAOB op te heffen, memoreert Pheijffer. Zo lieten diverse academici en bezorgde oud-toezichthouders van de PCAOB en SEC zich horen. "Zij wezen niet alleen op de negatieve effecten van de voorstellen, maar prikten ook het argument van kostenbesparing door: de PCAOB wordt immers niet bekostigd over de rug van de belastingbetaler, maar door ondernemingen en investeerders", aldus Pheijffer.

Ook het Chartered Financial Analysts Institute, een wereldwijde opleider van beleggingsprofessionals, pleit in een brief aan de Amerikaanse Senaat voor behoud van de PCAOB en zet vraagtekens bij mogelijke zelfregulering van de accountantssector. 

Toontje lager

Accountantsorganisaties in de VS reageren vooralsnog terughoudend op de plannen om de PCAOB op te heffen, schrijft Pheijffer. "Begrijpelijk, omdat de wind post-Trump weer uit een andere hoek kan waaien. Bovendien zullen zij moeten erkennen dat met de komst van een specifieke toezichthouder voor de accountancysector de controlekwaliteit is versterkt."

Wel hebben de kantoren moeite met het in hun ogen nogal strenge beleid van PCAOB-voorzitter Williams. "Als die een toontje lager zingt, accepteren ze hun toezichthouder", denkt Pheijffer. "De accountancysector is evenmin gebaat bij grote veranderingen."