Nieuws Vandaag

Begrotingstekort komt dit jaar boven EU-norm, economische groei lager dan verwacht

Het Nederlandse begrotingstekort komt dit jaar uit boven de norm vanuit de Europese Unie van 3 procent, verwacht De Nederlandsche Bank (DNB). Dat zou voor het eerst zijn sinds coronajaar 2020 en pas voor de tweede keer sinds 2012. De economische groei van ons land valt dit jaar lager uit dan verwacht, mede door de situatie in het Midden-Oosten.

Het begrotingstekort ligt volgens de voorjaarsraming van DNB dit jaar met 3,3 procent van het bruto binnenlands product eenmalig boven de EU-norm. Dat komt door hogere overheidsuitgaven aan onder meer zorg en sociale zekerheid, maar ook door een eenmalige uitgave van zo'n 8 miljard euro aan de hervorming van de pensioenen voor militairen. "Dat is ingecalculeerd en daar zijn we niet heel streng over. Maar wij kijken structureel en dan zeggen we: blijf nou weg bij die 3 procent. Daar zitten we toch wel heel erg dicht op", aldus Bas ter Weel, directeur monetaire zaken bij DNB.

Volgend jaar wordt een tekort verwacht van 2,6 procent, in 2028 van 2,3 procent. Dat is ook maar "weinig afstand" tot de EU-norm, waardoor DNB het kabinet zoals gebruikelijk maant tot voorzichtigheid. "Voldoende afstand tot die waarde is nodig om toekomstige schokken te kunnen opvangen. De geopolitieke spanningen en de weerslag daarvan op de economie onderstrepen het belang van zulk prudent begrotingsbeleid."

Wisselgeld

Extra bezuinigingen zijn wat DNB betreft niet nodig, als de plannen uit het regeerakkoord van het huidige kabinet maar worden uitgevoerd. Dat verloopt nog niet voorspoedig. Als extra maatregelen om in te grijpen kijkt de centrale bank naar onder meer de zelfstandigen- en hypotheekrenteaftrek. "Dan heb je wisselgeld om andere dingen te doen. Dat zou kunnen zijn om om te gaan met de huidige crisis, maar ook om te investeren in de toekomst van ons land", zegt Ter Weel.

De DNB-directeur vindt het aan 'de polder' om een oplossing te vinden voor de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Het kabinet wil miljarden bezuinigen door de werkloosheidsuitkering WW en arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA te versoberen, maar de vakbonden gaan uit onvrede staken. "Wij hopen dat ze eruit komen", zegt Ter Weel. "Over de verschillende aspecten van het pakket hebben wij geen mening, maar op het moment dat we die arbeidsmobiliteit en -productiviteit wat omhoog kunnen krijgen, profiteert iedereen daarvan."

Minder economische groei

De economische groei van Nederland valt dit jaar terug van een eerder verwachte 1,2 procent naar 0,8 procent. Ook de prijzen gaan harder omhoog dan eerder gedacht, onder aanvoering van duurdere olie. Maar de gevolgen voor Nederland zijn vooralsnog minder groot dan tijdens de energiecrisis van 2022.

Toen kromp de economie door de oorlog in Oekraïne en stilgevallen gasleveringen uit Rusland. Het leidde ook tot een inflatieschok met een piek van 10 procent in 2022. Voor dit jaar verwacht DNB nu een veel lagere stijging van het prijsniveau met 2,7 procent, al is het wel 0,3 procentpunt meer dan waar in december op werd gerekend.

Energietransitie

Sinds 2022 is Nederland een stuk minder afhankelijk geworden van zowel olie als gas. Bedrijven en huishoudens hebben hun gedrag aangepast door de toen flink gestegen prijzen. Elektriciteit vormt nu een belangrijker onderdeel van de inflatie. Omdat stroom goedkoper wordt, profiteert Nederland dus al van de energietransitie.

DNB-directeur Ter Weel adviseert daarmee door te gaan. "De uitkomsten onderstrepen dat de kwetsbaarheid voor verstoorde toeleveringsketens en de afhankelijkheid van fossiele energie moet worden verminderd. Dat zeiden we al na de inval van Rusland in Oekraïne en dat blijft een boodschap. Het blijft een kwetsbaarheid van de Nederlandse economie. Gericht beleid daarvoor is niet alleen economisch verstandig, maar het is ook uitvoerbaar."

Rabobank

Ook economen van Rabobank hebben de groeiverwachtingen voor veel Nederlandse sectoren verlaagd door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz. Sectoren als vervoer en industrie worden volgens de economen bovengemiddeld geraakt door de hogere energieprijzen en groeien nu nog maar mondjesmaat.

Rabobank verlaagde eerder al de groeiverwachtingen voor de hele Nederlandse economie voor dit jaar en volgend jaar naar respectievelijk 1 procent en 0,8 procent. Hoewel een recessie naar verwachting uitblijft, werkt de crisis volgens de Rabo-economen wel breed door in de economie, via hogere energieprijzen en verstoringen in handels- en productieketens.

Maar de sectoren informatie- en communicatiediensten en de specialistische zakelijke dienstverlening (zoals de accountancy), blijven volgens Rabobank stevig groeien. Deze sectoren profiteren van digitalisering, de toepassing van kunstmatige intelligentie en een aanhoudende vraag vanuit bedrijven die hun productiviteit willen verhogen.

Bron: ANP/DNB