Opinie 17 februari 2009

Eenvoudige witwastruc

In eerdere weblogs heb ik weleens enige aandacht geschonken aan de meldplicht en jurisprudentie inzake witwassen. Daarin heb ik onder meer laten zien dat (belasting)fraude en witwassen meer met elkaar gemeen hebben dan menigeen zal vermoeden.

Onder accountants heerst sowieso enige onwetendheid op witwas(bestrijdings)gebied. Ik constateer dat telkenmale als ik over dit onderwerp college verzorg. Ik behandel dan geen ingewikkelde constructies, maar voorbeelden die ik zelf in strafrechtelijke onderzoeken gedurende mijn loopbaan bij de FIOD-ECD ben tegengekomen. Of die ik ontleen aan de jurisprudentie.

Toch wil ik niet al te somber zijn. Als het gaat om de meldplicht witwassen, (b)lijken accountants het redelijk te doen. Aan het jaarverslag 2007 (2008 is nog niet gepubliceerd) van het meldpunt, de Financial Intelligence Unit, kan de volgende tabel worden ontleend.

Sector	Ongebruikelijke transacties	Verdachte transacties
Accountants	85	64
Advocaten	11	6
Belastingadviseurs	9	4
Notarissen	407	157

Dat notarissen veel transacties melden zal de lezer gegeven de berichtgeving in de media over de vastgoedsector niet verbazen. Het aantal meldingen van advocaten en met name belastingadviseurs - mede gezien de jurisprudentie over belastingfraude en witwassen - is relatief laag.

We kennen in Nederland een laagdrempelige meldplicht, namelijk voor ongebruikelijke transacties. Slechts een deel daarvan is daadwerkelijk verdacht. In de tabel valt op dat de meldingen door accountants van relatief hoge kwaliteit zijn: ruim 75 procent van de ongebruikelijke transacties is tevens te karakteriseren als een verdachte transactie. Bij de notarissen gaat het om minder dan veertig procent.

Terug naar mijn colleges. Ik probeer mijn cursisten altijd wat ‘verwondering' mee te geven. Ik leer ze hoe gemakkelijk witwassen (te herkennen) is. Het levert vaak levendige reacties en discussies op. Vooral als ik op een ‘dood' moment vraag wie van de aanwezigen weleens naar betaalde pornosites kijkt. Slechts eenmaal stak er iemand, een dame, de vinger op. Dit terwijl uit onderzoek blijkt dat een stevig percentage van de bevolking dit toch regelmatig doet. Maar accountants natuurlijk niet ...

Ik gebruik een voorbeeld met pornosites om te laten zien hoe gemakkelijk witwassen eigenlijk is, vandaar mijn vraag. Ik sluit mijn college meestal af met het simpelste voorbeeld van witwassen. Dat gaat als volgt.

Je gaat je hondje 's avonds uitlaten in het park. Je draagt, verborgen onder je jas, een plastic tas met je zwarte geld bij je. Op een gegeven moment, als niemand je ziet, haal je de tas tevoorschijn. Vervolgens loop je met je hond en de tas naar een politiebureau. Daar geef je aan dat je bij het uitlaten van je hond een plastic tas met inhoud, zo'n 150.000 euro, hebt gevonden. De politie maakt een proces-verbaal en neemt de tas van je over. Je krijgt een ontvangstbewijs en de mededeling dat indien zich geen eigenaar komt melden, het geld na een jaar van jou is.

Na een jaar kan je het geld ophalen. Je hebt slechts wat rente-inkomsten gemist. Maar sinds bankendomino in de financiële wereld hoogtij viert, is je geld bij de politie wellicht nog veiliger. Deze witwastruc - die vermoedelijk als beperking kent dat je die maar eenmaal kunt uithalen voor een niet al te hoog bedrag - is erg simpel. Maar had u deze al bedacht?