Opinie 29 juni 2009

Of AFM wel of geen kosten heeft gemaakt, is de vraag helemaal niet!

Toen de EU bezig was met de Statutory Audit Directive, beter bekend geworden als de herziene achtste richtlijn vennootschapsrecht, had ik de eer en het genoegen (jawel, beide!) om als technisch adviseur namens de AFM te worden toegevoegd aan de ambtenaren van het ministerie van Financiën die in Brussel overlegden en onderhandelden.

Eén van de kwesties die aan de orde kwamen was de vraag hoe een toezichthouder gefinancierd diende te worden. Van cruciaal belang was immers dat men af wilde van de zelftoetsing. De toezichthouder moest onafhankelijk zijn. Daar stond tegenover dat met name Nederland goede ervaring had met een toezichthouder die door de markt, dat wil zeggen door de onder toezicht gestelden, bekostigd wordt. 

De oplossing was eigenlijk vrij simpel, aangezien deze voor andere toezichtgebieden al jaren werd toegepast. De vergunninghouders betalen voor het toezicht, maar ze betalen NIET op basis van gemaakte kosten per vergunninghouder. Dus geen stelsel zoals bij de beroepsorganisaties bestond, waarbij je betaalt voor wat de toezichthouder doet, maar een stelsel waarbij de totale kosten worden verdeeld op basis van een verdeelsleutel over alle vergunninghouders en -aanvragers. Zo bewaar je als toezichthouder je onafhankelijkheid. 

Probleem opgelost. 

Op de vraag van enkele kantoren die niet willen betalen voor "niet gemaakte kosten" zou de rechter dus moeten antwoorden: Sorry dames en heren, maar we hebben heel bewust voor dit stelsel gekozen. Er is géén verband tussen uitgevoerde werkzaamheden per vergunningaanvraag en de hoogte van de factuur. U betaalt gewoon omdat u een aanvraag hebt ingediend. Als u meent dat uw beroepsorganisatie u ten onrechte aanmoedigde een vergunning aan te vragen, gaat u maar fijn dáár claimen. 

En op de vraag van een VVD-Kamerlid of dit wel een goed beleid is, zou de minister niet moeten antwoorden: Er zijn wel degelijk kosten gemaakt, maar: "Nee, meneer Teeven, het is totaal irrelevant of er kosten gemaakt zijn voor individuele aanvragen. Als u niet begrijpt dat de onafhankelijkheid van de toezichthouder van cruciaal belang is voor ons stelsel, dan leggen we dat graag aan u uit. Als u niet begrijpt dat de financiering dus los moet staan van de verrichte werkzaamheden, dan kunnen we dat ook uitleggen. Maar als u bedoelt te vragen of we de onafhankelijkheid van de toezichthouder moeten opofferen aan kortetermijngedachten en op zichzelf treurige verhalen van kantoren die zonder voldoende na denken op advies van hun beroepsorganisatie zijn ingegaan, dan is het antwoord: wat denkt u nou zelf?"