Lex van Almelo

Belangrijkste feiten

Een accountant-administratieconsulent is de eigenaar en enige accountant van een accountantskantoor en heeft een zorgvilla voor kleinschalige ouderenzorg als klant. De zorgvilla is ondergebracht in een vof met twee vennoten, waarvan één beherend vennoot is. Het kantoor van de accountant verleent administratieve diensten, stelt de jaarrekeningen samen, doet belastingaangiften, voert de loonadministratie en adviseert.

Begin 2024 spreekt de beherend vennoot met de accountant over de verplichting om een raad van toezicht in te stellen op grond van de Wet toetreding zorgaanbieders en de Governancecode Zorg 2022. De accountant verwijst de klant door naar zijn kantoor waar de advieswerkzaamheden feitelijk worden uitgevoerd door onder anderen zijn echtgenote. Zij zet een toezichthouderstructuur op voor de zorgvilla en een reglement voor de raad van toezicht, waarvan zij voorzitter wordt.

In mei 2025 bespreekt de accountant de concept-jaarrekening 2024 van de zorgvilla met de beherend vennoot. De accountant wijst de vennoot erop dat zij in 2024 bijna 1 ton meer heeft opgenomen dan het resultaat van de zorgvilla toelaat en dat er aanzienlijke belastingschulden zijn. De accountant mailt de vennoot dezelfde dag dat de Belastingdienst heeft aangekondigd over te gaan tot beslaglegging op de bankrekening van de zorgvilla. De vennoot en de accountant tekenen die dag een 'transparantietoestemming' die inhoudt dat de vennoot toestemming geeft aan de accountant om informatie over de financiële verantwoording van de zorgvilla te delen met de raad van toezicht.

Een dag later bespreekt de accountant de concept-jaarrekening 2024 met de raad van toezicht, die dan wordt ingelicht over de belastingschulden en het voornemen van de Belastingdienst beslag te leggen op de bankrekening van de zorgvilla. De vennoot wendt zich vervolgens tot een ander accountantskantoor en beëindigt de samenwerking met de accountant tegen wie zij drie maanden later een tuchtklacht indient, samen met de andere vennoot.

Klacht

De accountant heeft:

1. de regels voor onafhankelijkheid en objectiviteit geschonden door (de schijn van) belangenverstrengeling;
2. een ondeugdelijke governance- en toezichtstructuur geadviseerd en opgezet;
3. een onjuist beeld gevormd over de financiële positie;
4. zijn waarschuwings-, informatie- en communicatieplicht onvoldoende vervuld;
5. niet onvoorwaardelijk meegewerkt aan een tijdige en volledige overdracht van het dossier aan de opvolgend adviseur;
6. de vertrouwelijkheid geschonden;
7. de arbeidsbeloning in de jaarrekening 2023 en de aangifte inkomstenbelasting 2023 van de vennoot onjuist verwerkt;
8. tegenstrijdige en/of onjuiste publicatiestukken over de andere vennoot opgesteld en onjuistheden in de loonadministratie;
9. het suggereren dat meerdere accountants aan het kantoor verbonden zijn, terwijl er feitelijk slechts één accountant was;
10. structureel niet of onvoldoende gereageerd op inhoudelijke correspondentie.

Oordeel

Klachtonderdeel 1 is gegrond, de rest van de klacht is ongegrond.

Klachtonderdeel 1 Belangenverstrengeling

Volgens de vennoten heeft de accountant een stapeling van belangen gecreëerd die een bedreiging vormde voor zijn onafhankelijkheid en objectiviteit. Hij stelde de jaarrekeningen samen en fungeerde ook als adviseur van de zorgvilla. Hij was enig aandeelhouder en bestuurder van het kantoor dat de toezichthouderstructuur heeft opgezet en het reglement van de raad van toezicht heeft opgesteld. Zijn echtgenote is op voordracht van het kantoor voorzitter geworden van de raad van toezicht. Hij heeft niet inzichtelijk gemaakt welke bedreigingen hij heeft geïdentificeerd, hoe hij de significantie daarvan heeft beoordeeld, welke waarborgen hij heeft getroffen en hoe hij deze afweging heeft gedocumenteerd.

De accountant voert aan dat hij heeft gesignaleerd dat de benoeming van zijn echtgenote als voorzitter van de raad van toezicht een bedreiging vormde voor zijn onafhankelijkheid en objectiviteit. Zowel hij als zijn echtgenote heeft dit besproken met de beherend vennoot. Ook heeft zowel hij als zijn echtgenote met deskundigen besproken of zijn echtgenote kon worden aangesteld als voorzitter van de raad van toezicht, terwijl hij de accountant was en zo ja, welke waarborgen getroffen moesten worden. Afgesproken werd dat:

• zijn echtgenote zich als voorzitter van de raad van toezicht niet zou bemoeien met de bespreking van de concept-jaarrekening;
• zij niet betrokken zou zijn bij de (her)benoeming van de accountant;
• zij niet met elkaar zouden spreken over de gang van zaken bij de zorgvilla.

Volgens de Accountantskamer is onafhankelijkheid van de accountant geen vereiste zolang hij geen assurance geeft, maar objectiviteit wel (artikel 3 van de ViO). Op grond van artikel 21 lid 1 van de VGBA identificeert en beoordeelt de accountant omstandigheden die een bedreiging kunnen zijn voor de naleving van een fundamenteel beginsel. Zo ja, neemt de  accountant een toereikende maatregel die ertoe leidt dat deze zich houdt aan de fundamentele beginselen.

De accountant is enig aandeelhouder en bestuurder van het accountantskantoor en zijn echtgenote heeft via het kantoor (mede) de toezichthouderstructuur van de zorgvilla opgezet. Vervolgens is zijn echtgenote voorzitter van de raad van toezicht geworden, wat een bedreiging vormt voor de objectiviteit van de accountant. De accountant heeft dat onderkend en heeft maatregelen genomen. Volgens afspraak zal de echtgenote niet betrokken zijn bij de financiële aangelegenheden van de zorgvilla en de (her)benoeming van haar accountant. Deze maatregelen zijn echter niet geborgd in het reglement van de raad van toezicht of anderszins vastgelegd. In het profiel van de voorzitter van de raad van toezicht staat daarentegen dat de voorzitter fungeert als gesprekspartner van de accountant.

Bovendien zijn deze maatregelen in de praktijk niet volledig uitgevoerd en ook niet in het dossier van betrokkene vastgelegd. Zo was de echtgenote van de accountant aanwezig bij de bespreking van de concept-jaarrekening en dat is in strijd met de afspraak dat zij geen bemoeienis zou hebben met de financiële aangelegenheden.

Uit twee documenten blijkt dat de accountant met twee andere accountants heeft overlegd over de bedreiging voor zijn objectiviteit. In het ene staat dat er strikte afspraken moeten komen als de echtgenote voorzitter wordt van de raad van toezicht; zij was toen al voorzitter. In het andere document staat dat er randvoorwaarden geschapen moeten worden voor de rol van de echtgenote in de raad van toezicht. Uit geen van de documenten blijkt dat dit daadwerkelijk is gebeurd. De documenten zijn geen vastlegging van toegepaste maatregelen. De accountant heeft dus onvoldoende maatregelen getroffen en daarmee in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van objectiviteit.

Klachtonderdeel 2 Raad van toezicht-reglement

De klagende vennoten vinden het reglement voor de raad van toezicht en de toezichthouderstructuur ondeugdelijk en rekenen dit de accountant aan. Zij hebben echter niet aannemelijk gemaakt dat de accountant op de een of andere manier betrokken is geweest bij de totstandkoming en de inhoud van het reglement en de toezichthouderstructuur. Of het reglement en de toezichthouderstructuur ondeugdelijk zijn, kan in het midden worden gelaten, omdat de accountant er tuchtrechtelijk niet op kan worden aangesproken.

Klachtonderdelen 3 en 4 Raad van toezicht onvolledig en onjuist geïnformeerd

De klaagsters hebben niet weersproken dat de financiële situatie van de zorgvilla zorgelijk was. Op grond van Standaard 4410.27 moet de accountant tijdig communiceren met het management of de met governance belaste personen als tijdens de samenstellingsopdracht aangelegenheden naar voren komen die volgens de professionele oordeelsvorming van de accountant de aandacht van het management of de met governance belaste personen verdienen. Zoals de vraag of de jaarrekening 2024 wel op basis van de continuïteitsveronderstelling kon worden opgesteld nadat de Belastingdienst had laten weten over te gaan tot beslaglegging. De accountant heeft dan ook conform Standaard 4410.27 gehandeld door met de vennoot en de raad van toezicht te bespreken dat een faillissement mogelijk was als niet zou worden ingegrepen. De vennoot heeft niet aannemelijk gemaakt dat de accountant daarbij een onjuist beeld heeft geschetst.

Het verwijt dat de accountant de raad van toezicht heeft ingelicht over de continuïteitsproblemen van de zorgvilla zonder voorafgaand overleg met de beherend vennoot is niet aannemelijk. De beherend vennoot heeft een verklaring ondertekend waarmee zij de accountant toestemming geeft informatie te delen met de raad van toezicht. Een dag later heeft zij met de accountant gecorrespondeerd over de openstaande belastingschulden van ruim € 60.000. De Accountantskamer vindt het aannemelijk dat de accountant gegeven de ernst van de situatie, ook met de vennoot heeft gesproken over een mogelijk faillissement van de zorgvilla en vindt het onaannemelijk dat de accountant in de bespreking met de raad van toezicht opeens een nóg slechter financieel beeld heeft geschetst.

Klachtonderdeel 5 Overdracht dossier
Klachtonderdeel 10 Niet (genoeg) reageren op inhoudelijke correspondentie

Niet, niet tijdig of niet behoorlijk reageren op vragen van de klant kan onder omstandigheden betekenen dat de accountant het fundamentele beginselen van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid en/of professionaliteit schendt. Of dat zo is, hangt af van alle omstandigheden, zoals:

• de redelijkheid van de gestelde reactietermijn;
• de aard van de relatie tussen de vragensteller en de accountant;
• de aard van de vragen;
• de kenbare belangen die met de beantwoording van de vragen zijn gemoeid;
• de beschikbaarheid van informatie om de vragen te kunnen beantwoorden; en
• de urgentie van de vragen.

De klagende vennoten hebben niet toegelicht welke punten uit de brieven/e-mails, die namens haar en de zorgvilla zijn gestuurd aan de accountant, onbeantwoord zijn gebleven en om welke redenen de accountant steeds had moeten reageren. De brieven/e-mails bevatten meerdere verwijten en in één daarvan wordt de accountant een klacht in het vooruitzicht gesteld. De accountant heeft een keer inhoudelijk gereageerd en hoefde niet te (blijven) reageren op de verwijten.

De accountant heeft zijn opvolger schriftelijk uitgenodigd voor de overdracht van het dossier, onder de voorwaarde dat de openstaande facturen zouden worden betaald. Die uitnodiging is afgeslagen.

Klachtonderdeel 6 Vertrouwelijkheid

Volgens de accountant heeft hij geen vertrouwelijke informatie gedeeld. In het klaagschrift noch op de zitting hebben de vennoten toegelicht welke vertrouwelijke gegevens of inlichtingen de accountant zou hebben gedeeld.

Klachtonderdeel 7 Arbeidsbeloning onjuist verwerkt

Volgens de klagende vennoten is de arbeidsbeloning ten onrechte als kostenpost verwerkt in de winst- en verliesrekening 2023 en in de ib-aangifte van de beherend vennoot aangemerkt als "inkomsten uit overige werkzaamheden", terwijl deze beloning integraal onderdeel vormt van de winst uit onderneming van de beherend vennoot.

Volgens de accountant heeft de beherend vennoot er op advies van andere financiële raadslieden uitdrukkelijk voor gekozen de arbeidsbeloning ten laste van de winst te laten komen, hoewel de accountant tijdens een bespreking heeft aangegeven dat dit gevolgen zou hebben voor de MKB-winstvrijstelling.

De Accountantskamer leest in het besprekingsverslag onder meer dat het ging over de bevindingen van de accountant, over significante aangelegenheden, over de Arbeidsbeloning van € 97.200 voor de beherend vennoot en over de verwerking ten laste van de profit en loss. De vennoot heeft de inhoud van die bespreking niet gemotiveerd betwist.

Het gedeelte in de pleitnota waarin hierop wordt ingegaan, is wegens overschrijding van de toegestane spreektijd van twintig minuten niet voorgedragen en maakt daarom geen onderdeel uit van het partijdebat waarop de Accountantskamer acht slaat. De Accountantskamer acht het overigens niet aannemelijk dat de accountant een advies heeft gegeven aan de beherend vennoot en de zorgvilla en dat tegen hun wil heeft uitgevoerd, terwijl dat de belastingdruk verhoogt. Bovendien zijn de jaarrekening en de aangifte inkomstenbelasting over 2022 geaccordeerd.

Klachtonderdeel 8 Publicatiestukken en loonadministratie

Dit klachtonderdeel is ongegrond, omdat de klaagster het niet heeft toegelicht en onderbouwd. Ook hier is de pleitnota wegens overschrijding van de toegestane spreektijd niet voorgedragen, zodat die geen onderdeel uitmaakt van het partijdebat waarop de Accountantskamer acht slaat.

Klachtonderdeel 9 Suggestie meerdere accountants

De beherend vennoot mocht er naar eigen zeggen op grond van de kantoornaam van uitgaan dat er een breed en multidisciplinair team werkzaam was op het accountantskantoor. Dit heeft een rol gespeeld bij de keuze voor de accountant en haar vertrouwen in het kantoor van de accountant. De praktijk bleek anders. De accountant voert aan dat hij een samenwerkingsverband heeft met een andere accountant met een eigen kantoor.

De Accountantskamer stelt vast dat er maar één accountant verbonden is aan het accountantskantoor van de aangeklaagde accountant. De accountant heeft niet met uitspraken de indruk gewekt dat aan zijn kantoor meerdere accountants verbonden zijn. Volgens de Accountantskamer is de verwarring over de samenstelling van het kantoor alleen ontstaan door de naamgeving van het kantoor. Daarover heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven in 2016 gezegd dat:

• de regelgeving voor accountants dit toestaat;
• het niet op de weg van de tuchtrechter ligt "om een nieuwe, vergaande, regel op dit terrein voor de beroepsgroep in te voeren";
• de beroepsorganisatie desgewenst na ampel beraad regelgeving kan opstellen.

De Accountantskamer stelt vast dat de beroepsorganisatie dit tot op heden niet heeft gedaan.

Maatregel

Berisping. De accountant heeft in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van objectiviteit, omdat zijn echtgenote betrokken is geweest bij het opzetten van de toezichthouderstructuur van de raad van toezicht voor de zorgvilla en daarvan voorzitter werd, terwijl de accountant optrad als de accountant van de zorgvilla. Tegen deze verstrengeling van belangen heeft de accountant onvoldoende maatregelen getroffen en daarover niets vastgelegd in zijn dossier.

Annotatie Lex van Almelo

Een accountant-administratieconsulent heeft een accountantskantoor met niet-accountants en een samenwerkingsverband met een accountant, die een eigen kantoor heeft. Voor een zorgvilla doet de AA de gebruikelijke samenstellings- en aangiftewerkzaamheden. Als de beherend vennoot van de zorgvilla-maatschap hem vraagt een toezichtstructuur op te zetten met een raad van toezicht verwijst de accountant de vennoot door naar iemand van zijn kantoor: zijn echtgenote. Die zet de structuur op en laat zich tot voorzitter van de raad benoemen. Na overleg met andere accountants denken de AA en zijn vrouw de objectiviteit te waarborgen met de afspraak dat de vrouw zich niet bemoeit met de jaarrekening en de benoeming van de accountant. De vrouw woont echter een bespreking van de concept-jaarrekening bij, terwijl in het profiel van de voorzitter van de raad van toezicht staat dat de voorzitter fungeert als gesprekspartner van de accountant.

Ondertussen zijn er ook financiële, fiscale en continuïteitsproblemen, waarvoor de accountant de beherend vennoot waarschuwt. De vennoot lijkt de problemen toe te schrijven aan de accountant, stapt over naar een ander kantoor en kondigt een tuchtklacht aan. De Accountantskamer verklaart die op één punt gegrond: de maatregelen om de objectiviteit te waarborgen bij het toezicht zijn niet toereikend. De afspraken zijn boterzacht en de vrouw van de accountant houdt zich er ook niet aan. Het komt de accountant op een berisping te staan.

Boeiend is dat de Accountantskamer twee keer optreedt tegen wijdlopigheid. Je hebt twintig minuten spreektijd – wat daarna wordt gezegd, negeert de tuchtrechter.

Acht van de tien verwijten onderbouwen de klagers onvoldoende. Het laatste klachtonderdeel is om een andere reden ongegrond. De accountant komt weg met de klacht over de suggestie dat hij zich groter maakt dan hij is door in de kantoornaam te spreken van 'Accountants', terwijl hij de enige is. Hij heeft een samenwerkingsverband met een accountant van een ander kantoor, zegt de AA. In 2016 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven al vastgesteld dat bij een kantoor met één accountant het meervoud in de kantoornaam tot verwarring kan leiden, maar dat de beroepsregels dit toestaan en dat het niet aan de tuchtrechter is om die regels op te stellen, maar aan de beroepsorganisatie. De Accountantskamer constateert dat dit tot op heden niet is gebeurd en lijkt te zeggen dat actie na tien jaar welkom is.