Dick Korf

Hyperscalers worden ze genoemd: Microsoft, Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp), Alphabet (Google) en Amazon. Volop in de race om in korte tijd zoveel mogelijk AI-capaciteit te bouwen. Dan hebben we het over grootschalige investeringen in datacenters met bijbehorende infrastructuur, servers, chips, water- en energievoorziening. Voor 2026 worden de investeringen alleen al van deze vier partijen samen geschat op ruim 600 miljard dollar. Een welhaast bizarre investeringsgolf, die voorlopig ook nog niet voorbij is.

'Voor 2026 worden de investeringen alleen al van deze vier partijen samen geschat op ruim 600 miljard dollar.'

De berichten en zorgen hierover bereiken ons vrijwel dagelijks. Onlangs nog besteedde FD's rekenmeester Bartjens aandacht aan de torenhoge schulden die hiermee worden opgebouwd; on balance sheet, maar ook off balance sheet via leaseconstructies en special purpose vehicles. Ik laat de financieringskant en consolidatievragen verder links liggen en beperk me tot de balanspost waar de investeringen belanden: Property Plant & Equipment (PP&E).

PP&E

De verwerking van PP&E was tot voor kort niet zo heel erg spannend voor de resultaten van genoemde spelers. Dat ligt inmiddels anders, nu ze veel meer asset heavy zijn geworden. Vooral voor Microsoft, Meta en Alphabet is dit een wezenlijke omslag. Voor Amazon geldt dit in wat mindere mate, omdat die vanwege zijn cloud- en platformactiviteiten al langer aanzienlijke PP&E heeft staan, maar ook daar zorgt AI voor een groeispurt.

'Juist die aannames kennen een hoge mate van onzekerheid, zeker gezien de vroege fase van AI-ontwikkeling.'

In een artikel in de Wall Street Journal van eind 2025 wordt een analist van Morgan Stanley aangehaald, die onder meer stelt dat de enorme afschrijvingskosten lastig te voorspellen zijn. Ze hangen af van het moment waarop datacenters operationeel worden en van aannames over de levensduur van zowel gebouwen als technologie. Juist die aannames kennen een hoge mate van onzekerheid, zeker gezien de vroege fase van AI-ontwikkeling.  
Toch maar eens de onlangs verschenen jaarrekeningen over 2025 (Form 10-K) van deze vier hyperscalers hierop nageslagen.¹

De cijfers spreken voor zich:

• De gezamenlijke PP&E bedraagt per 31 december 2025 iets meer dan 1.000 miljard dollar (one trillion dollar).
• In twee jaar tijd is PP&E bijna verdubbeld en inmiddels meer dan 40 procent van het balanstotaal.
• Microsoft laat de grootste stijging zien van ruim 230 procent sinds eind 2023, tot circa 260 miljard dollar eind 2025.
• Bij alle vier is PP&E veruit de grootste balanspost.

Een aantal opvallende zaken uit de jaarrekeningen

• Afschrijvingen op PP&E worden in de resultatenrekening niet afzonderlijk gepresenteerd. Dit komt doordat ze alle vier het functionele model toepassen waarbij afschrijvingen onderdeel zijn van de operationele kosten. 
• In de toelichting worden de afschrijvingen wel vermeld. Jammer genoeg alleen in totalen en niet per categorie (zoals gebouwen en servers).
• Amazon is de enige die aangeeft in welke posten van de resultatenrekening de afschrijvingen zijn verwerkt. De andere drie zijn daar stil over. De Financial Accounting Standards Board (FASB) heeft trouwens onderkend dat de functionele indeling van de resultatenrekening wat dat betreft tekortschiet en heeft daarom een Accounting Standards Update uitgebracht: Expense Disaggregation Disclosure (ASU 2024-03), met ingang van 2027.² Zo kan je straks dus wel zien over welke posten de afschrijving voor PP&E’s is verdeeld. Die toelichting is relevant, omdat verwerking in bijvoorbeeld cost of sales effect heeft op de brutomarge, wat bij other expenses niet het geval is.
• PP&E wordt in de toelichting zoals gebruikelijk uitgesplitst naar categorie. Dat geldt niet voor de cumulatieve afschrijvingen, die worden als één totaalbedrag afgetrokken van de kostprijs, waardoor de boekwaarde per categorie ontbreekt. Dat is wel een gemis, juist vanwege de sterk uiteenlopende afschrijvingstermijnen per categorie. Servers worden immers veel sneller afgeschreven dan datacenters. Onder IFRS en Dutch GAAP zijn wij gewend dat dergelijke informatie wordt opgenomen in een verloopstaat. Maar die ontbreekt hier dus, omdat die onder US GAAP vreemd genoeg niet verplicht is.
• Voor servers en netwerkapparatuur hanteren alle vier een vergelijkbare afschrijvingstermijn van vijf-zes jaar. Interessant te vermelden is dat alle vier de afgelopen jaren schattingswijzigingen hebben doorgevoerd in deze specifieke categorie en nu dus min of meer op dezelfde termijn uitkomen.
• Voor vastgoed (waaronder datacenters) zijn de bandbreedtes aanzienlijk ruimer; op zich niet zo vreemd, alleen lopen ze onderling ook sterk uiteen. Alphabet hanteert bijvoorbeeld zeventot veertig jaar en Microsoft vijf tot vijftien jaar.
• Activa in ontwikkeling worden alleen als totaalbedrag of als percentage gepresenteerd, zonder uitsplitsing naar categorieën. Ook wordt geen informatie gegeven over de verwachte ingebruikname.
• Bij de toelichting op de belangrijkste schattingsonzekerheden (critical accounting estimates) is het opvallend dat Alphabet en Meta de waardering van PP&E en daarmee de levensduurverwachtingen als critical estimate Ze geven overigens geen kwantitatieve toelichting of gevoeligheidsanalyse. Microsoft en Amazon vinden de waardering van PP&E kennelijk geen critical accounting estimate.
• In de zogeheten risk factors paragraaf worden de financiële risico's gerelateerd aan de AI-investeringen bij alle vier benoemd, zij het in kwalitatieve zin. Dat is ook niet zo verwonderlijk, omdat deze paragraaf in een 10-K vooral het 'domein' is van de legal department, waardoor doorgaans zo’n beetje alles wat er mis kan gaan bij een onderneming wordt benoemd. Niettemin, het staat er duidelijk: financiële verliezen kunnen aanzienlijk zijn als AI-investeringen niet succesvol zullen blijken.
• Mogelijk bestaan er grote verschillen tussen AI-datacenters en meer 'traditionele' datacenter-activiteiten (zoals dataopslag), maar deze worden niet afzonderlijk toegelicht.
• Er wordt geen informatie gegeven over schattingstechnieken. Wel vermelden ze alle vier dat schattingen periodiek worden getoetst. Nu is het voor PP&E ook niet gebruikelijk om in de toelichting informatie te geven over schattingstechnieken, tenzij die heel complex zijn.

De toelichting lijkt niet te zijn meegegroeid met de omvang van de bedragen

Al met al valt er dus best nog wel wat op te merken over de toelichtingen en bieden ze inderdaad weinig houvast om een goed oordeel te kunnen vormen over de ontwikkeling en de risico’s van de afschrijvingen.

'Het is in ieder geval duidelijk dat de resultaten steeds meer afhankelijk zijn geworden van schattingen en minder van 'harde' kasstromen.'

De enorme groei van PP&E heeft niet geleid tot een uitbreiding van de toelichting. US GAAP werkt wat dat betreft ook niet mee; zo zou het opnemen van een verloopstaat al een duidelijke verbetering zijn.
Alhoewel de vergelijking niet helemaal opgaat, is het interessant dat US GAAP voor traditioneel asset heavy sectoren, zoals olie en gas, wel aanvullende toelichtingseisen kent. Voor deze nieuwe asset heavy spelers bestaan dat soort verplichtingen (nog) niet. 

Het is in ieder geval duidelijk dat de resultaten steeds meer afhankelijk zijn geworden van schattingen en minder van 'harde' kasstromen. Gezien de omvang van de bedragen - die ook voor deze spelers groot zijn - mag je toch verwachten dat de hyperscalers meer gedetailleerd inzicht gaan geven in de prestaties en schattingsonzekerheden van hun grootste actiefposten, bovenop wat US GAAP vereist. Bij sterk tegenvallende resultaten of impairments zal dat waarschijnlijk alsnog moeten gebeuren, maar daar kun je aandeelhouders en andere gebruikers toch niet op laten wachten.

Noten

1. Voor Microsoft heb ik daarnaast ook het kwartaalbericht per 31 december 2025 meegenomen, vanwege het gebroken boekjaar.

2. Boekjaren die beginnen na 15 december 2026.