Irene Kramer

Hét blad in Nederland voor accountants met interesse in "hoogwaardige, op de verbinding met de praktijk gerichte wetenschappelijke artikelen" is natuurlijk het MAB: het door aartsvader Limperg himself opgerichte Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie. In 2024 vierde het MAB haar honderdjarig jubileum en het blad gaat richting de duizend edities.

Ralph ter Hoeven is lid van de MAB-kernredactie, naast zijn positie als hoogleraar externe verslaggeving aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Onze opdracht als MAB Editorial Board is: hoe brengen we de wetenschap naar de praktijk? Naast een flexibele schil van rubrieksredacteuren, die onder andere artikelen beoordelen, heeft de kernredactie daarin een sturende rol. Als redactielid ben je ook lid van het stichtingsbestuur dat het MAB uitgeeft en dat is best bijzonder."

Open access

Tot midden 2025 gaf Ter Hoeven bij het vaktechnisch bureau van Deloitte Accountants leiding aan een expertgroep van verslaggevingsspecialisten. Ook daar werkte hij mee aan vele publicaties, waaronder het Handboek Externe Verslaggeving van de organisatie. "Ik ben geïnteresseerd in de wereld rond de externe verslaggeving: hoe komen die regels en standaarden tot stand, hoe worden ze toegepast, wat zijn goede voorbeelden en lessons learned? Alle vragen uit de praktijk, van klanten en collega-accountants, zijn een voeding voor mijn docentschap en mijn werk als redacteur: wat wordt nog niet zo goed begrepen, wat verdient betere uitleg en nader onderzoek?"

Wat Ter Hoeven energie geeft, als lid van de MAB-kernredactie? "Het meewerken aan mooie themanummers zoals Het Jaar Verslagen. En wat heel gaaf is, is het feit dat het MAB sinds 2018 open access is. Het hele honderdjarige MAB-archief is online toegankelijk, dat is een enorme schat van waarde. Die verhoogde toegankelijkheid helpt om wetenschappelijk onderzoek verder te verspreiden en te valoriseren." Valoriseren, dat betekent het waardevol maken van kennis en dat gaat dus verder dan publiceren alleen. Het is het toepasbaar maken van kennis in de praktijk en dat brengt ons terug bij de opdracht van de MAB-kernredactie.

Halve accountants

Bij de redactie van het Tijdschrift voor Jaarrekeningenrecht, met als onderschrift Verslaggeving, accountancy en toezicht, zijn de mr-titels in de meerderheid ten opzichte van de accountantstitels. Dat is geen probleem, volgens redactielid en accountant Anton Dieleman. "Sommige juristen zijn hier halve accountants", zegt hij met een knipoog. "Het is juist de breedte van het terrein met allerlei vakgebieden, die het mooi maakt om samen met veel experts periodiek een uitgave te mogen verzorgen."

'Het is juist de breedte van het terrein met allerlei vakgebieden, die het mooi maakt om samen met veel experts periodiek een uitgave te mogen verzorgen.'

Dieleman is in het dagelijks leven werkzaam bij Forvis Mazars (en rechtsvoorgangers), waar hij directeur vaktechniek accountancy is. Tot midden 2025 was hij ook voorzitter van NBA's College voor beroepsreglementering. "Die kennis en ervaring breng ik mee naar het redacteurschap en andersom werkt dat ook zo." Gevraagd naar wat je nog meer nodig hebt om een goede redacteur te zijn, zegt hij: "Nieuwsgierigheid, naar nieuwe ontwikkelingen en het willen delen van uitdagende en niet alledaagse praktijksituaties bijvoorbeeld. Ook moet je openstaan voor de feedback van anderen en een professioneel-kritische blik hebben als je artikelen van anderen meeleest."

Die laatste twee zaken zijn belangrijk voor auteurs en redacteuren in de peer-review van artikelen, één van de taken van een redactie: "Daarin lezen twee redactieleden een artikel mee en hun vragen en opmerkingen leveren altijd een beter artikel op." Formele andere taken van de redactie zijn "het beoordelen van de opzet van het blad en meedenken over de inhoud en toekomst ervan. En je hebt een verantwoordelijkheid om regelmatig zelf een artikel te publiceren."

1 plus 1 is 3

Het Jaar Verslagen (HJV) is een jaarlijkse uitgave van het MAB samen met de NBA, vol onderzoek naar de praktijk van jaarverslaggeving. Arjan Brouwer is HJV-redactievoorzitter, naast zijn werk als hoofd van PwC's vaktechnisch bureau National Office, als professor externe verslaggeving aan de VU en als Raad-plaatsvervanger bij de Ondernemingskamer.

Over het combineren van die (neven)functies, zegt Brouwer: "Al die verschillende dingen te doen, vind ik verrijkend. Ze versterken elkaar de ene en de andere kant op en die synergie maakt dat 1 plus 1 is 3 op de lange termijn. Op korte termijn leidt het weleens tot uitdagingen als verschillende zaken tegelijk komen en om prioriteit vragen. Dat geldt ook voor de meeste auteurs, want veel mensen die bijdragen aan HJV doen dat naast hun andere werkzaamheden. Het geeft dan voldoening als het toch weer lukt om er samen iets moois van te maken."

'Het geeft voldoening als het toch weer lukt om er samen iets moois van te maken.'

HJV vierde in 2025 haar dertigste editie en daarin stond de kwaliteit van duurzaamheidsrapportages centraal. "Voor een editor is het belangrijk een goed begrip te hebben van wat er speelt en actueel is op het vakgebied. Daarin zijn wij als redactieraad heel erg van de inhoud. Wij brainstormen over interessante onderwerpen voor artikelen in Het Jaar Verslagen. En wie zou dat dan kunnen schrijven voor onze brede doelgroep van accountants en financiële professionals? Als redactieraad streven we steeds naar schrijversteams, waarin we iemand uit de academische wereld koppelen aan mensen uit de praktijk."

Boodschap

Hoe kan je goed de kern van een verhaal, de boodschap over laten komen? Brouwer vervolgt: "Naast de inhoudelijke beoordeling van een artikel heeft een redacteur daarin ook een rol. Auteurs hebben de data en de analyse, maar wat is het verhaal erachter, waar zit het reliëf in die resultaten en hoe zorg je ervoor dat je die boodschap pakkend overbrengt? Dat geldt voor wetenschappelijk artikelen, maar helemaal voor artikelen in Het Jaar Verslagen, met de eis van praktische relevantie. Het is leuk als je auteurs daarmee een beetje kunt helpen. En dat trekken we dan ook door naar de jaarlijkse bijeenkomst waarin de artikelen gepresenteerd en besproken worden."

'Wat is het verhaal erachter, waar zit het reliëf in die resultaten en hoe zorg je ervoor dat je die boodschap pakkend overbrengt?'

Ook was Brouwer enige tijd hoofdredacteur van PwC's blad Spotlight (nu: Accountancy Insights), met weer een ander lezerspubliek. "Wat ik daar heel leuk vond, waren de interviews met mensen uit het bedrijfsleven, toezichthouders en gebruikers over hun kijk op jaarverslaggeving en accountants. Dus niet alleen 'van accountants voor accountants', maar ook wat commissarissen, ondernemingen en gebruikers van ons verwachten. Dat is belangrijk."

Redacteur én schrijver

'Verslaggevingsmannen', zo zouden we de drie geïnterviewde registeraccountants/redacteuren met een geuzennaam kunnen omschrijven. Redactielid van het MAB, het Tijdschrift voor Jaarrekeningenrecht of Het Jaar Verslagen, opvallend is dat ze alle drie ook veel schrijven, zowel voor 'hun' blad als voor deze site. Ter Hoevens laatste artikel op Accountant.nl ging over making US-GAAP great again, Brouwer schreef over CSRD-ontwijking en Dieleman karakteriseerde het deponeren van een 'voorlopige' jaarrekening als juridisch onjuist en riskant.

Moet je zelf een schrijver zijn om een goede redacteur te kunnen zijn? Ja toch wel, zeggen de drie. "Je moet makkelijk en graag schrijven", zegt Dieleman, voor wie het begon bij zijn NIVRA-afstudeerscriptie over Inbreng in nature (1992) en die ondertussen ruim 350 publicaties op zijn naam heeft staan. Ter Hoeven beaamt dat: "Je moet het leuk vinden om zelf te schrijven en het schrijfproces kennen: hoe komt een artikel tot stand?" En Brouwer zegt daarover: "Het helpt, als je in die verschillende settings, en vanuit allerlei data, de boodschap pakkend kan overbrengen."

Dit is deel 16 in een reeks artikelen over nevenfuncties van accountants. Eerder verschenen bijdragen over de accountant als hulpsinterklaas, als muzikant, als reservist, als topsporter, als ouderling, als penningmeester, als auteur van een boek, als scheidsrechter, als schuldhulpverlener, als brandweerman, als gemeenteraadslid, als 'rechter', als docent, als commissaris en als buitenpromovendus. Suggesties voor volgende afleveringen zijn van harte welkom.