Ronald Bruins

Gabriel Zettechelme begon zijn carrière bij big four-kantoor EY, maar koos bewust voor een overstap naar de publieke sector. Hij vertelt over zijn loopbaan, zijn motivatie om accountant te worden en de dagelijkse spanning tussen regels en interpretatie.

Kun je schetsen hoe jouw loopbaan tot nu toe is verlopen?
"Mijn loopbaan is eigenlijk niet heel planmatig begonnen. In mijn jeugd was sport leidend. Ik heb op hoog niveau gevoetbald. Bij FC Twente in de jeugd en zelfs in nationale jeugdelftallen. De stap naar een profcarrière was binnen bereik, maar rond mijn twintigste maakte ik de keuze om te stoppen. Niet vanwege een blessure, maar de intrinsieke motivatie verdween. De kans was er, het talent ook, maar ik voelde dat ik het niet meer wilde. Dat was een lastige beslissing, maar één waarvan ik nooit spijt heb gehad. Pas toen ik stopte, ben ik economie gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Cijfers en economie lagen mij altijd al. Vooral het analytische denken."

Na zijn studie kwam hij in de nasleep van de financiële crisis terecht. "Ik vond toen niet meteen een baan die echt bij mij paste. Uiteindelijk zag ik in 2013 een vacature bij EY, op de Financial Services-afdeling. Dat was niet per se een bewuste keuze voor accountancy, maar het beviel wel. Het vak is dynamisch, je werkt met mensen en je komt bij organisaties over de vloer. Dat trok mij. Bij EY begon ik in een duaal traject met mijn RA-opleiding, die ik vervolgens bij de Belastingdienst afrondde."

Wat precies sprak je aan in het accountantsvak?
"Het is de combinatie van vaktechniek en menselijk contact. Accountancy is niet alleen achter een bureau dossiers doornemen. Je bent continu in gesprek met organisaties, bestuurders en adviseurs. Je kijkt in hun keuken, probeert te begrijpen hoe een organisatie werkt en hoe processen lopen. Dat maakte het interessant. Bij EY lag de intensiteit hoog. Zeker tijdens busy season. Maar het was ook leerzaam. Je werkt in teams, soms internationaal en krijgt relatief snel veel verantwoordelijkheid. Kortom, ik had daar een mooie tijd."

Toch maakte je de overstap naar de Belastingdienst. Waarom?
"Dat had meerdere redenen. Werk-privébalans speelde mee, maar belangrijker was mijn behoefte aan een maatschappelijke rol. Als accountant bij een big four heb je ook een poortwachtersfunctie, maar bij de Belastingdienst komt daar een extra laag bij. Belastingen zijn het fundament van de rechtsstaat. In feite betaal je niet zozeer belasting aan de overheid, maar aan elkaar. De overheid verdeelt alleen het geld over zorg, onderwijs en andere publieke voorzieningen.

'Als accountant bij een big four heb je ook een poortwachtersfunctie, maar bij de Belastingdienst komt daar een extra laag bij.'

“elastingwetgeving is vaak algemeen geformuleerd. Je moet deze dus toepassen op individuele situaties die sterk van elkaar verschillen. Je bent uitvoerder van de wet, geen wetgever, maar je moet wel rechtvaardig handelen bij de vertaling naar concrete gevallen. Dat wil zeggen: er is eenheid van beleid, maar er moet ook oog zijn voor persoonlijke rechtsbedeling. Dat vraagt om een professioneel oordeel, collegiale afstemming en oog voor de menselijke maat. Kortom, er is eenheid van beleid, maar er moet ook oog zijn voor persoonlijke rechtsbedeling. De spanning tussen regels en interpretatie hoort bij mijn vak. Ik bewaak rechtmatigheid en vertrouwen. We handhaven als het moet en er aanleiding voor is. We denken mee als het kan. Dat is een wezenlijk onderdeel van een goed functionerende rechtsstaat. Zo voel ik dat."

'De spanning tussen regels en interpretatie hoort bij mijn vak.'

Wanneer voel jij het publieke belang het sterkst terug in je werk?
"Bij grote ondernemingen of publieke instellingen is de maatschappelijke impact groot. Beslissingen hebben concreet effect op zorg, onderwijs of publieke voorzieningen. Dan voel je dat je werk verder reikt dan alleen cijfers. Tegelijkertijd zie ik mezelf niet alleen als handhaver. Het gaat ook om naleving bevorderen, oftewel compliance. Meedenken, uitleggen, begrip hebben voor context. Niet meteen met 'gestrekt been' erin, maar wel duidelijk zijn over de grenzen." 

Waar zit voor jou het grootste dilemma?
"In de spanning tussen rechtvaardigheid en uniformiteit. Fouten maken gebeurt veelal niet vanuit kwaadwillendheid. Sommige organisaties willen wel voldoen aan wetgeving, maar lopen vast in complexe regels of overgangssituaties. Bijvoorbeeld het afbouwen van zzp-constructies in de zorg. Veel zorginstellingen lukt het niet om daarvan snel afscheid te nemen, terwijl ze dat best willen. Dan is de vraag: hoe kun je hen op het juiste pad zetten, zonder de wet los te laten?"

Hoe ga je om met situaties waarin het echt misgaat?
"Als organisaties bewust de kluit belazeren, dan houdt het op. Dan moet je handhaven. Boetes of doorverwijzing naar strafrecht horen er helaas bij. Die voer je ook door in het publieke belang. Maar proportionaliteit blijft belangrijk. Ik noem in dit licht ook situaties bij directeur-grootaandeelhouders waar zakelijk en privé door elkaar lopen. Daar kunnen de emoties hoog oplopen. Wat kun je zakelijk aftrekken voor de belasting en wat niet? Dan gaat het soms echt om principes en om geld van mensen zelf."

Je werkt veel met horizontaal toezicht. Wat voegt jouw accountantsachtergrond toe?
"Bij horizontaal toezicht ligt de bal meer bij de organisatie. Zij moeten laten zien dat hun fiscale beheersing op orde is. Dat gaat dus ook over de administratieve organisatie en de interne beheersing. Wij toetsen dat en kunnen ons toezicht daarop aanpassen. Dat vraagt vertrouwen, maar ook scherpte. Transparantie werkt namelijk alleen als beide partijen hun rol serieus nemen. Mijn accountantsachtergrond helpt om verder te kijken dan alleen de formele eisen.

'Mijn accountantsachtergrond helpt om verder te kijken dan alleen de formele eisen.'

Ik kijk niet alleen of er een systeem van fiscale interne beheersing is, maar ook of het daadwerkelijk werkt en wordt doorleefd. Je voert vervolgens het inhoudelijke gesprek over fiscale risico's, beheersing en gedrag. Niet alleen over regels. Het doel is niet alleen corrigeren, maar dat organisaties zelf begrijpen en toepassen wat rechtmatig is. Als ze ervan leren en het daarna goed doen, hebben we daar voor de toekomst ook meer aan. Kortom, je moet al met al stevig zijn op de inhoud, maar ook open in het gesprek. Dat spanningsveld vind ik juist interessant. Dat past bij mij als persoon."

Hoe zie jij de toekomst van het vak, met name met AI en automatisering?
"Routinewerk zal steeds meer worden geautomatiseerd. Data-analyse, honderdprocentcontroles, real-time inzicht in transacties, bijvoorbeeld bij de btw. Dat gaat er komen. Maar het menselijk oordeel blijft cruciaal. Ethiek, context en rechtvaardigheid kun je niet volledig automatiseren. AI kan ondersteunen, bijvoorbeeld door risico's te signaleren. Maar we moeten voorkomen dat systemen beslissingen gaan nemen zonder herleidbaarheid. Zeker als overheid moet je daarin uiterst zorgvuldig zijn."

Tot slot: waarom is de accountant in het publieke domein onmisbaar?
"Omdat het vak draait om vertrouwen. In cijfers, maar ook in instituties. Als belastingambtenaar en accountant heb ik de verantwoordelijkheid om eerlijk, zorgvuldig en rechtvaardig te handelen. Juist omdat het vertrouwen in de overheid bij affaires onder druk stond, voel ik de verantwoordelijkheid om zorgvuldig en rechtvaardig te handelen nog sterker. Dat vraagt om vakkennis, maar vooral ook om een moreel kompas. Die combinatie maakt dit werk zo mooi."