Ronald Bruins

Na een loopbaan bij kleinere accountantsorganisaties maakte Sharon ter Hofstede ongeveer anderhalf jaar geleden de overstap naar het toezicht. Ze vertelt over haar achtergrond, haar motivatie om een andere rol in de sector te vervullen en het spanningsveld tussen praktijk en toezicht.

Kun je schetsen hoe jouw loopbaan tot nu toe is verlopen?
"Als ik terugkijk, is het eigenlijk heel logisch dat ik accountant ben geworden. Als kind vond ik rekenen al leuk. Ik zat in een plusklas voor rekenen en was altijd bezig met cijfers. Onderweg met mijn vader, die vrachtwagenchauffeur is, hielden we bij welke auto's we zagen. Dan maakten we statistiekjes en analyseerden we aan het eind van de dag de uitkomsten. In Nederland zag je toen vooral DAF voorbijkomen, in Duitsland Mercedes en in Frankrijk veel Iveco. Dat analyseren vond ik het leukste.

Na de middelbare school koos ik bewust voor accountancy. Ik wist dat ik iets met finance wilde doen. Ik heb eerst een jaar hbo-accountancy gedaan, maar uiteindelijk ging ik naar Nyenrode. De combinatie van werken en leren paste heel goed bij mij. Je leert niet alleen de theorie, maar past het ook direct toe in de praktijk. Dat maakt het vak levendig."

Haar loopbaan begon in de samenstelpraktijk bij Goed Geregeld Accountants in Broek op Langedijk. Ze maakte daarna de overstap naar PKF Wallast in Schiphol-Rijk. Daarmee stapte ze over naar de audit. "Ik wilde meer de diepte in. In de controlepraktijk kijk je echt naar processen, interne beheersing en hoe alles samenkomt in de cijfers. Dat gaf voor mij een extra dimensie." Later keerde ze terug naar Goed Geregeld en werkte ze daar mee aan de opbouw van de auditafdeling. "Vanaf nul iets opzetten is ontzettend leerzaam. Je denkt na over kwaliteit, werkwijzen, templates. Maar ook over hoe maken we het praktisch werkbaar voor collega's."

'Vanaf nul iets opzetten is ontzettend leerzaam.'

Wat trok je überhaupt aan in het accountantsvak?
"De combinatie van analytisch denken en samenwerken. Accountancy is niet alleen cijfers controleren, maar ook samen met collega's en klanten tot inzichten komen. Sparren over wat kwaliteit is, hoe je iets interpreteert, wat professional judgment precies inhoudt. Die elementen maken het vak kleurrijk."

Waar zit volgens jou de spanning in het vak, als het gaat om kwaliteit?
"Er is veel aandacht bij accountantskantoren voor kwaliteit, maar we zijn ook altijd op zoek naar hoe je dat meetbaar maakt. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk is dat best ingewikkeld. Want een deel ligt vast in wet- en regelgeving en handleidingen, maar een groot deel is professional judgment. Dat is een continu speelveld. Omdat iedereen vanuit een andere achtergrond en ervaring kijkt, ontstaat er discussie. Dat vind ik ook de kracht van het vak. Door dat gesprek met elkaar te voeren, kom je tot een betere kwaliteit."

Je werkte bij verschillende accountantsorganisaties voordat je naar de AFM overstapte. Wat trok je aan in het publieke belang?
"Ik speelde al langer met de gedachte. Ik vond het werk in de praktijk heel leuk, maar ik had ook de behoefte om met een andere bril naar de sector te kijken. Hoe werkt het geheel? Hoe kun je op een andere manier bijdragen aan kwaliteit en vertrouwen? Op dat moment diende zich een mogelijkheid aan. Ik werd benaderd en dacht: 'Dit wilde ik altijd al eens doen.' Bij de AFM maak je impact op de sector als geheel, niet alleen op individuele controles. Dat sprak me enorm aan."

'Bij de AFM maak je impact op de sector als geheel, niet alleen op individuele controles.'

Wat viel je het meest op na de overstap naar de AFM?
"Ik had een vrij zwart-wit beeld van de AFM: dossiers toetsen en rapporteren. Maar in de praktijk is het kleurrijker. We doen onderzoeken, werken met data, organiseren gesprekken met de sector en kijken ook nadrukkelijk naar gedrag en cultuur. Je werkt in multidisciplinaire teams met juristen, data-analisten en gedragsdeskundigen. Dat geeft veel verschillende perspectieven. Iedereen brengt iets anders mee en daar leer je veel van."

Wat houdt jouw rol in?
"Ik werk in het team dat vergunningaanvragen in behandeling neemt. We kijken veel naar het kwaliteitshandboek, het document met bijvoorbeeld afspraken en procedures om kwaliteit te borgen. En naar welke waarborgen een accountantsorganisatie stelt. En we gaan in dialoog met de accountantsorganisatie om te bespreken hoe ze bepaalde situaties aanpakken. Dat is erg interessant. Daarnaast werk ik aan data-uitvragen. Die data gebruiken we bijvoorbeeld om te bepalen waar risico's zitten. Daarmee maken we ons toezicht efficiënt en effectief."

Wanneer ervaar jij het sterkst dat je bijdraagt aan het publieke belang?
"Wanneer je merkt dat organisaties echt stappen zetten in hun kwaliteit. Dat ze nadenken over hoe ze hun processen verbeteren en hoe ze tot betere oordelen komen. Dan zie je dat het effect verder reikt dan één dossier. Ik kijk daarbij door de bril van kleinere kantoren. Zij hebben minder vaak contact met de AFM en kunnen het spannend vinden als dat contact er is. Die contactmomenten bepalen hoe de relatie zich ontwikkelt en hoe effectief het toezicht is. Als je daar het verschil kunt maken, dan draag je echt bij aan het grotere geheel.

'Veel accountantsorganisaties ervaren ons bezoek achteraf als een positief gesprek.'

Ik merk dat er vooroordelen bestaan en dat er angst is om snel bestraft te worden. Die vooroordelen wil ik echt wegnemen. Want die staan een goede dialoog juist in de weg. Wij gaan  eerst in gesprek om meer context te krijgen over de accountantsorganisatie, wat hen drijft en of er verbeteringen mogelijk zijn.  Veel accountantsorganisaties ervaren ons bezoek achteraf als een positief gesprek. Kortom: toezicht is er niet om 'af te rekenen', maar om bij te dragen aan kwaliteitsverbetering. Natuurlijk zijn er situaties waarin je moet ingrijpen, maar er is veel ruimte om het gesprek met elkaar aan te gaan. Andersom is er voor mij ook een opdracht. Als toezichthouder moeten we blijven begrijpen hoe het er in de praktijk aan toegaat. Daarbij put ik uit mijn ervaringen bij de mkb-accountantskantoren."

Hoe kijk je naar ontwikkelingen als digitalisering en AI?
"Digitalisering biedt enorme kansen. Je kunt sneller inzichten krijgen, meer data analyseren en mogelijk de kwaliteit verhogen. Tegelijkertijd brengt het ook risico's met zich mee. Je moet voorkomen dat uitkomsten van systemen klakkeloos worden overgenomen. En omdat het werk verandert, moet je extra investeren in opleiding en begeleiding. Zodanig dat de controleteamleden blijven begrijpen wat ze doen en waarom. De mens blijft eindverantwoordelijk.

'Ik wil met mijn ervaring uit de praktijk en mijn rol in het toezicht bijdragen aan een sector die continu leert en verbetert.'

Eigenlijk blijft de kern van het vak dus onveranderd. De professioneel kritische instelling is en blijft essentieel. Of je nu met steekproeven werkt of met data-analyse en AI: je moet blijven nadenken. Klopt dit? Begrijp ik wat hier gebeurt? Technologie kan ondersteunen, maar het oordeel blijft menselijk. Ik wijs ook op het effect op de ontwikkeling van jonge accountants. Bepaalde werkzaamheden verdwijnen of veranderen. Dat vraagt om goede begeleiding en coaching. Je moet blijven uitleggen waarom je iets doet en hoe het samenhangt met wet- en regelgeving."

Tot slot: waarom is de accountant in het publieke domein onmisbaar?
"Omdat vertrouwen centraal staat. Niet alleen vertrouwen in cijfers, maar ook in het functioneren van de sector als geheel. Toezicht helpt om dat vertrouwen te waarborgen en te versterken. Ik zie daarbij mijn rol als verbindend. Ik wil met mijn ervaring uit de praktijk en mijn rol in het toezicht bijdragen aan een sector die continu leert en verbetert. Als dat lukt, dan maak ik echt impact."