Ronald Bruins

Avinash Nandram begon als fiscalist bij PwC en is sinds 2016 ook registeraccountant. Binnen de Rijksoverheid werkte hij eerst voor het ministerie van Infrastructuur en Milieu, stapte over naar het ministerie van Financiën en werkte voor de Auditdienst Rijk. Sinds ruim een jaar is hij actief bij de Dienst Toeslagen van het ministerie van Financiën.

Hoe heeft jouw achtergrond je gevormd?
"Ik ben geboren in Suriname en bracht daar een deel van mijn jeugd door. In mijn familie was onderwijs altijd heel belangrijk. Dat heeft mij gevormd. De nadruk op ontwikkeling en doorzettingsvermogen is diep verankerd. Ik kom uit een Hindoestaans gezin, waarin doorstuderen vanzelfsprekend is. Dat heeft ook te maken met mijn afkomst. Mijn familiegeschiedenis gaat terug tot de contractarbeiders uit India, die na de afschaffing van de slavernij naar Suriname kwamen om als contractarbeider op de vele Nederlandse plantages te werken. Het besef van die geschiedenis en van de diaspora heeft mij gevormd. Daar zit voor mij ook drive in: je wilt vooruitkomen, kansen benutten en iets opbouwen."

'Dat ik nu kan bijdragen aan een overheid die voor iedereen werkt, dat heeft voor mij betekenis.'

Dat vertaalt zich naar zijn eigen loopbaan. Hij doorliep meerdere universitaire opleidingen in hoog tempo. Van fiscale economie en fiscaal recht tot aan accountancy. "Achteraf besef ik dat dat niet vanzelfsprekend is. Maar in die periode voelde het logisch: je pakt de kansen die je krijgt en die je creëert. Ik kreeg de kansen om mij te ontwikkelen. Vanuit dat perspectief voel ik ook de verantwoordelijkheid om iets terug te doen. Dat ik nu kan bijdragen aan een overheid die voor iedereen werkt, dat heeft voor mij betekenis."

Hoe begon jouw loopbaan?
"Mijn interesse in economie begon al vroeg. Op de middelbare school ging mijn profielwerkstuk op het vwo over de relatie tussen de economie en de AEX-index. De vraag was: wat is de wisselwerking tussen de AEX en de economie van Nederland? Mijn conclusie was toen dat de beurs een voorspeller is van economische groei of krimp. Het analytische denken zat er al vroeg in. Daarna ging ik fiscale economie en fiscaal recht studeren en ben ik nominaal afgestudeerd."

Nandram begon zijn carrière bij de big four in de fiscale praktijk. "Ik werkte in de internationale belastingadviespraktijk en vond dat inhoudelijk ontzettend interessant. Maar ik merkte ook dat het werk vooral draaide om structuren en minder om mensen. We adviseerden binnen de wettelijke kaders over internationale fiscale structuren. In die tijd vond ik de technische kant daarvan interessant. Met de kennis van nu kijk ik daar breder naar, omdat belasting uiteindelijk ook publiek geld is."

Wat trok je naar de accountancy?
"In de fiscaliteit draaide het vaak om optimalisatie. In de accountancy zit veel meer de vraag: klopt het, is het rechtmatig en kun je het uitleggen? Daar zit ook een ethische dimensie in. In de accountancy is de afgelopen jaren de discussie over onafhankelijkheid, professioneel kritische instelling en publieke verantwoordelijkheid explicieter gevoerd. Dat heeft mijn eigen morele kompas aangescherpt." 

Wat maakt het werken bij de Rijksoverheid aantrekkelijk?
"Ik heb de overstap naar de overheid doordacht gemaakt. Ik wilde mijn vaktechnische kennis verbreden en tegelijkertijd iets doen wat maatschappelijk relevant is. De overheid is in feite een 'multinational'. Met miljardenbudgetten en complexe processen die normaal gesproken ook nog eens iedere vier jaar - in de afgelopen jaren helaas korter - op punten anders worden georganiseerd. Als accountant krijg je daar een uniek inkijkje in."

'Ik wilde mijn vaktechnische kennis verbreden en tegelijkertijd iets doen wat maatschappelijk relevant is.'

Bij de Auditdienst Rijk werkte Nandram als laatste op directieniveau en op uiteenlopende dossiers. "Van ministeries tot uitvoeringsorganisaties en Europese geldstromen. Dat gaf mij een breed beeld van hoe de overheid functioneert. Hoe je impact maakt als accountant? Met het permanente besef dat je in die grote 'multinational' te maken hebt met risico's. Die zitten vaak op de koppelvlakken tussen ministeries, maar ook tussen beleid en uitvoering.

In een van mijn rollen als tekenend accountant zagen we bijvoorbeeld als controleteam dat financiële gevolgen van rechterlijke beslissingen niet altijd tijdig in de uitvoeringsketen werden verwerkt. Niet omdat één persoon iets verkeerd deed, maar omdat koppelingen in de keten onvoldoende werkten. De implicaties daarvan waren groot: opgelegde financiële straffen kwamen niet of pas laat tot uitvoering. Dat soort problemen zit vaak niet in één organisatie, maar in de keten. Op koppelvlakken ontstaan risico's. Dat is ook waar je als accountant het verschil kunt maken: zichtbaar maken wat tussen organisaties door glipt, als gevolg van de grote complexiteit. En je kunt bij de gecontroleerde organisatie met dit inzicht aandringen op mitigerende maatregelen.

'Mijn overstap van toezicht naar uitvoering was niet toevallig.'

Als accountant bij de Auditdienst Rijk had ik een sterke onafhankelijke positie. Je hebt geen direct contact met de politiek en kunt relatief vrij rapporteren. Die onafhankelijkheid is essentieel om je rol goed te vervullen. Nu, als directeur Control & Risk bij Dienst Toeslagen, zit ik dichter op de uitvoering en de beleidskant. Mijn overstap van toezicht naar uitvoering was niet toevallig. Ik wilde ervaren hoe het is om dichter op die politiek-bestuurlijke praktijk te zitten. Niet alleen om te signaleren, maar ook zelf onderdeel te zijn van de oplossing. Daarmee wil ik toegevoegde waarde leveren."

Dienst Toeslagen is een organisatie met een beladen geschiedenis. Wat betekent dat voor jouw rol?
"Inderdaad, de toeslagenaffaire heeft diepe sporen nagelaten. Dat besef is er elke dag en daar willen we ook niet omheen draaien. Je hebt het hier zeker niet alleen over geld.

De toeslagenaffaire laat zien hoe hard overheidshandelen, strikte regelgeving en tekortschietende rechtsbescherming levens diep kan raken. Ons werk gaat niet meer alleen over systemen, regelgeving of rechtmatigheid. Het gaat over mensen. Hamvraag daarbij is: hoe kunnen we door middel van toeslagen ervoor zorgen dat vitale voorzieningen voor iedereen betaalbaar blijven? Door die toeslagen kunnen mensen blijven meedoen in onze samenleving. Dat vraagt dat je zelf elke dag weer beseft: wat betekent wat we doen voor de burgers om wie het gaat.

Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat we alleen vanuit het verleden redeneren. We moeten vooruitkijken en nadrukkelijk de geleerde lessen gebruiken om verder te bouwen. Aan robuuste processen en aan betere wendbare dienstverlening. Weet dat in het huidig stelsel de complexiteit groot is. We keren jaarlijks ongeveer 24 miljard euro uit aan burgers en elke maand moet de uitkering goed gaan. Dat gebeurt binnen een historisch gegroeid complex stelsel, waarin fouten direct grote impact kunnen hebben."

Waar ligt voor jou de belangrijkste opgave?
"De belangrijkste opgave is niet alleen in control zijn, maar ook begrijpen wat control in een publieke context betekent. Begrijp je waar risico's zitten, waar processen kwetsbaar zijn en waar je moet bijsturen? Maar het is ook: welk risico ben je bereid te accepteren? Dat gaat niet alleen om cijfers en rechtmatigheid, maar ook om legitimiteit. Kun je uitleggen wat je doet? Is het fair? Is het proportioneel? En: pakken we zaken op met de burgerbeloften in het achterhoofd? Dat bredere perspectief is essentieel. Als iets juridisch klopt, maar niet uit te leggen is aan burgers, dan heb je een probleem. Dat besef is er Rijksbreed na de toeslagenaffaire veel sterker." 

'Een goed team moet een georganiseerde vorm van tegenspraak in zich hebben.'

Hoe zorg je ervoor dat je als organisatie betere beslissingen neemt?
"Door verschillende perspectieven aan tafel te brengen. Dat moet je organiseren. Een goed team moet een georganiseerde vorm van tegenspraak in zich hebben. Mensen met verschillende achtergronden, ervaringen en manieren van kijken. Zo worden besluiten niet te snel vanzelfsprekend. Juist de verschillen zorgen ervoor dat je elkaar scherp houdt en betere afwegingen maakt. Voor mij is diversiteit geen doel op zich. Het gaat meer om complementariteit. Denk aan mensen die iets anders meebrengen, andere ervaringen hebben en daardoor andere vragen stellen. Daar zit de meerwaarde."

Wat drijft je om in de publieke sector te werken?
Met een grote glimlach: "Je moet misschien wel een beetje idealistisch zijn - en ergens ook een beetje gek - om topambtenaar te willen worden. De verantwoordelijkheid is groot en als je het als accountant puur financieel bekijkt, kun je elders op bestuursniveau waarschijnlijk meer verdienen. Geld kan dus nooit de belangrijkste drijfveer zijn.

'Bij het Rijk mag ik bijdragen aan iets dat groter is dan mijzelf.'

Bij het Rijk mag ik bijdragen aan iets dat groter is dan mijzelf. Daar zit voor mij de betekenis. Wat wij doen, raakt mensen direct. Het gaat niet om abstracte modellen of winstcijfers. Het gaat uiteindelijk om de vraag of mensen hun huur of zorg kunnen betalen. Of de kinderopvang kunnen regelen. Dat permanente besef is er altijd. Het geeft betekenis aan mijn werk en invulling aan mijn roeping in het publieke ambt."

 

Je hecht aan een moreel kompas. Wat betekent dat?
"Dat je keuzes maakt die je kunt uitleggen. Niet alleen aan onze burgers, collega's of politici, maar ook aan je kinderen of later je kleinkinderen. Als dat niet lukt, moet je jezelf de vraag stellen of je op de goede weg zit. Als accountant heb je de verantwoordelijkheid om in versterkte mate tegenspraak te bieden. Zeg wat er moet worden gezegd, ook al is het ongemakkelijk. Die onafhankelijkheid is nooit vrijblijvend. Op het moment dat er iets gebeurt waarvan je denkt 'dit kan ik morgen niet meer uitleggen', benoem dat dan. Er kunnen zich dan ook situaties voordoen waarin je moet concluderen dat je niet langer geloofwaardig kunt functioneren. Dan moet je bereid zijn consequenties te verbinden aan je professionele oordeel. Natuurlijk is dat moeilijk en vraagt dat lef en moed. Zeker in een politiek-bestuurlijke omgeving waar belangen groot zijn en de druk hoog is. Maar juist daarom is onafhankelijkheid zo belangrijk. Als je alleen maar meebeweegt, voeg je uiteindelijk weinig toe."