De slotrapportage van de Kwartiermakers toekomst accountancysector had beter een andere titel kunnen krijgen, meent Joris Joppe.

Discussie Column 07 december 2023

Wat voor druk hebben we het eigenlijk over?

Ik heb het slotrapport van de kwartiermakers uiteindelijk ook maar gelezen. Kundig stuk werk, met ongetwijfeld een goede onderbouwing (de eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik het hoofdstuk 'Verantwoording' niet helemaal heb gelezen). Bij mij laat het een smaak na die het best werd verwoord door de ongeëvenaarde Hans Rosling: Bad but better.

Het rapport geeft ongetwijfeld antwoord op de gestelde vragen. Of het de juiste vragen waren, is voor mij niet duidelijk. De titel van het rapport (en de uitleg daarbij) doet suggereren dat er tegendruk nodig is om kwaliteit te laten prevaleren boven de commerciële motieven van partners van kantoren. Die overigens volgens de overleveringen minder erg zijn dan de winstmotieven van private equity-partijen. Of dat ook echt zo is, zal de toekomst ons moeten leren. 

Terug naar de tegendruk. Wat het rapport onvermeld laat, is de niet aflatende krapte in de arbeidsmarkt voor accountants. Cijfers over de assurancepraktijk heb ik niet, maar als ik de recent gepubliceerde AV-Top 50 erbij haal, dan zie ik de omzet van de top vijftig kantoren in totaal met circa twaalf procent stijgen. Het aantal medewerkers lijkt met circa vier procent te groeien. Het verschil zal vooral te danken zijn aan een stijging van tarieven en niet van productiviteit. Gelukkig maar, want als de verhalen over werkdruk van de young profs van de afgelopen jaren op waarheid berusten, is de laatste druppel wel uit de onderste laag van de piramide geperst. Als je het mij vraagt, zijn er simpelweg niet voldoende mensen om de gewenste kwaliteit te leveren (lees: de regeltjes na te leven).

Met de demografische ontwikkelingen en de beperkte instroom in de accountantsopleiding, gaat dat tekort voorlopig niet veranderen. Maar dat is dan weer het probleem van de sector. Net als overigens de ondernemingen die geen accountant kunnen krijgen; of de aanwijsbevoegdheid van de NBA dat gaat oplossen is ook nog maar de vraag. Alsof die gelijk een konijn uit de hoge hoed van accountants tevoorschijn kan toveren. Die dan ook nog een hoog-risico kwakkelend midkap fonds of Noord-Hollandse gemeente in hun portefeuille op willen nemen. No problem!

Gelukkig is de handreiking in het rapport duidelijk. Er hoeven geen regels bij te komen. Dat zou ook wat zijn; als je de bestaande regels al niet goed naleeft, hebben nieuwe regels natuurlijk ook geen zin. En passant worden natuurlijk wel de AQI's op de sector losgelaten (want ja, die had je toch al moeten hebben en by the way, doe ze ook maar voor de vrijwillige controles) en krijg je hier en daar een extra toezichthouder in de vorm van een raad van commissarissen (geloof me, ook dat is extra werk).

En wij ons maar verbazen dat het vak zijn glans verliest. De beloningen op de hogere niveaus zijn goed genoeg om te blijven hangen. Een wettelijke verplichting in een te krappe, zwaar gereguleerde markt zorgt vanzelf voor hoge tarieven. Maar het is inmiddels gevoeglijk bekend dat de jeugd van tegenwoordig zich door de wortel van het partnerschap en daarbij horende beloningen niet laat verleiden. Met een voortijdige exit tot gevolg.

De titel van het rapport had wat mij betreft dan ook beter 'werkdruk en tegendruk' kunnen zijn. Je ogen daarvoor sluiten is het probleem voor je uit schuiven. De politiek en haar toezichthouders moeten kiezen. Een controle die niet helemaal volgens de regels wordt uitgevoerd, lijkt me nog altijd beter dan helemaal geen controle.