Discussie Opinie Vandaag

De CEA is overbodig en kan verdwijnen

Opheffing van de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) is een nuttige vereenvoudiging van de regelgeving voor (externe) accountants in Nederland, meent Willem Buijink.

Willem Buijink

De CEA werkt sinds september 2025 aan een herziening van de eindtermen voor de universitaire opleiding van de 'externe accountant' uit de WTA: de 'wettelijke auditor' uit de Nederlandstalige versie van de EU Audit Richtlijn. Ik gebruik hier verder 'externe accountant'. De CEA verwacht tegen het einde van dit jaar met nieuwe eindtermen klaar te zijn.
Eind 2025 werd in de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin werd gepleit voor vereenvoudiging van de regelgeving over externe accountants. Ik stel, als bijdrage aan deze vereenvoudiging, het afschaffen van de CEA voor. Bijkomend voordeel: het vele werk aan nieuwe eindtermen is dan ook niet meer nodig.

Er zijn twee redenen om de CEA op te heffen. Ten eerste: de CEA is overbodig. Voor het toezicht op universitaire opleidingen is er al de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Ten tweede: voor de universitaire (externe) accountantopleiding is de CEA sinds de oprichting in 2006 onwenselijk gebleken.
Ik heb beide redenen al eerder genoemd. Ik herhaal ze hier, met toevoegingen. De nieuwe achtergrond is de Tweede Kamer-vraag.

Overbodig

De CEA is overbodig, omdat de NVAO al bestaat. De eerste standaard in meest recente versie (2024) van het NVAO-kader voor de beoordeling van universitaire bachelor- en masteropleidingen luidt: "De beoogde leerresultaten passen bij het niveau en de oriëntatie van de opleiding en zijn afgestemd op de verwachtingen van het beroepenveld en het vakgebied en op internationale eisen." In de universitaire opleiding visitatiecommissies van de NVAO is het betrokken beroepenveld ook altijd vertegenwoordigd. De CEA is daarvoor dus niet nodig.
De huidige voorzitter van de CEA geeft dat ook toe. In een recent interview, dat te lezen is op de CEA-website, zegt zij: "... indien daadwerkelijk wordt gekozen om de gehele opleiding in de bachelor-masterstructuur te gieten dan volgt daar automatisch uit dat de NVAO de kwaliteitsbewaker van het onderwijs is." Ze gebruikt 'daadwerkelijk' omdat inderdaad nog niet alle universitaire postmaster RA-opleidingen onder toezicht van de NVAO staan. Tot dat gebeurt ziet de voorzitter de noodzaak van een CEA, daarna niet meer.

Dat laatste is geen sterk argument. De postmaster RA-opleidingen worden aangeboden door universiteiten en moeten ook, zo verplicht de EU-auditrichtlijn, van universitair niveau zijn. Dus de universiteiten hadden al lang de postmaster RA-opleidingen onder NVAO toezicht moeten brengen. Een handige manier voor de universiteiten om dat alsnog te doen is er executive masteropleidingen van te maken, zoals trouwens al het geval is in Groningen en Maastricht. Context: alle universitaire RC-opleidingen zijn al lang executive masteropleidingen met NVAO-toezicht.

Bovendien: de auditrichtlijn, en dat was al zo in de voorloper de Achtste Richtlijn, bevat een lijst met vakken die terug te vinden moeten zijn in het universitaire externe accountantcurriculum. Die lijst wordt om de zoveel tijd geactualiseerd. Het meest recent gebeurde dat in 2023. Toen werd de lijst uitgebreid met vakken die nuttig zijn voor ESG-verslaggeving en de controle daarvan. Die lijst, met de eis dat de behandeling van die vakken van universitair niveau moet zijn, is meer dan voldoende voor de universiteiten om zelf een programma te ontwikkelen. Daarvoor zijn geen CEA-eindtermen nodig. De NVAO-visitatiecommissies kennen de vakkenlijst natuurlijk ook en kunnen daarmee de opleidingen, bachelor, master en executive master of postmaster RA beoordelen.

Opheffing van de CEA vereenvoudigt dus. Precies zoals de Kamerleden vragen.

Onwenselijk

Het bestaan van de CEA is ook niet goed voor de kwaliteit van de de bachelor, master, en executive master of postmaster RA-opleidingen die accountants opleiden.
Een eerste probleem is dat de CEA vanaf het begin, onverstandig, 'gezamenlijke' eindtermen ontwierp voor universitaire en hogeschoolstudenten. De eigenheid van beide onderwijsvormen speelt bij de CEA duidelijk geen rol. Dat verwatert natuurlijk juist het universitaire accountantcurriculum. Aandacht voor theoretisch en empirisch onderzoek, de kern van een universitair curriculum, is in de CEA-eindtermen daardoor vrijwel afwezig. Bovendien zijn de eindtermen zo omvangrijk, dat het 'repareren' van aandacht voor die kern in het universitaire curriculum moeilijk is.

Daarnaast besteedt de CEA geen aandacht aan het feit dat wettelijke auditors een minderheid zijn in de beroepsgroep van accountants. Dat zie je in de naamgeving die de CEA gebruikt: 'eindtermen accountantsopleiding'. Dat is misleidend. De eindtermen zijn, de auditrichtlijn volgend, alleen nodig voor wettelijke auditors in opleiding. Op deze wijze kaapt de CEA de naam 'accountant' en dat is zeer verwarrend.

Kortom: de CEA kan verdwijnen en dat vereenvoudigt. Universiteiten kennen de vakkenlijst in de EU-auditrichtlijn en weten natuurlijk wat 'universitair niveau' is. Ze kunnen perfect, met de NVAO als toezichthouder, een universitaire accountantsopleiding ontwerpen die ook geschikt is voor studenten die wettelijk auditor willen worden.