Nieuws Vandaag

Nieuwe wet moet loonkloof inzichtelijk maken voor collega's

Werkgevers moeten vanaf 2027 mogelijk maken dat werknemers van een bedrijf kunnen zien wat hun collega's verdienen. Dat staat in het wetsvoorstel 'Implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen', dat minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken (D66) naar de Tweede kamer heeft gestuurd.

Met het wetsvoorstel geeft Nederland invulling aan een Europese richtlijn die landen verplicht om inzicht te geven in de salarisverschillen tussen mannen en vrouwen. In een verplicht systeem moet zichtbaar zijn welk loon verdiend wordt in welke functie. De salarisinformatie wordt gesplitst naar mannen en vrouwen. Op die manier moeten werknemers kunnen zien hoe groot de loonkloof is en kunnen ze dit aankaarten op de werkvloer.

Ook mogen werkgevers straks bij een sollicitatie niet meer vragen naar het laatstverdiende salaris. Bedrijven met meer dan honderd werknemers moeten regelmatig rapporteren wat de loonverschillen zijn. Die resultaten moeten voor iedereen te zien zijn op een speciale website, zodat ook verschillen tussen sectoren duidelijk worden.

De loonkloof werd de afgelopen jaren al langzaam kleiner. Vrouwen in het bedrijfsleven verdienen in 2024 gemiddeld bijna 15 procent minder per uur dan mannen, aldus cijfers van het CBS. Voor hetzelfde werk verdienen vrouwen in het bedrijfsleven gemiddeld 6,1 procent minder dan mannen. Bij de overheid zijn de loonverschillen kleiner.

Invoering in 2027

Voorgangers van Vijlbrief spraken al eerder de ambitie uit om de loonkloof inzichtelijker te maken, maar van een wet kwam het nog niet. De Tweede en Eerste Kamer moeten het wetsvoorstel nog goedkeuren voordat het in kan gaan op 1 januari 2027. Bedrijven met meer dan 150 werknemers moeten dan uiterlijk in juni 2028 rapporteren over de loonverschillen in 2027.

De nieuwe wet kan ertoe leiden dat van individuele werknemers het loon bekend wordt bij collega's, als het gaat over een klein aantal werknemers in een functiegroep. Dat gaat in tegen regels over privacy. Toch heeft Vijlbrief ervoor gekozen om dit wel door te voeren, staat in de wetsuitleg te lezen. "Het recht op gelijk loon kan nu eenmaal niet worden uitgeoefend zonder te weten of er loonverschillen zijn."

Werkgevers vrezen administratieve lasten

Werkgeversvereniging AWVN denkt dat het wetsvoorstel voor loontransparantie voor "vervelende situaties" op de werkvloer kan zorgen. Ook voorziet de vereniging, net als werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland, veel administratieve lasten voor werkgevers.

Het zet werkgevers voor een dilemma als werknemers daar vragen over stellen, denkt een woordvoerder van AWVN. "Misschien is het verschil wel gerechtvaardigd, maar hoe vertel je dat? Dat is heel lastig." Volgens de woordvoerder kan het voor "hele vervelende verhoudingen" in een bedrijf zorgen. Desalniettemin staat de werkgeversvereniging achter het doel van het wetsvoorstel. Werkgevers moeten zich gaan voorbereiden op de nieuwe wet, stelt de woordvoerder van AWVN. "Het is voor werkgevers best ingewikkeld en zorgt voor veel administratieve lasten."

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland spreken ook van "administratief complexe materie". Daarom vragen de werkgeversclubs om een "zachte landing". "Laat bedrijven er eerst in de praktijk mee aan de slag gaan", stelt een woordvoerder van VNO-NCW en MKB-Nederland. Voor bedrijven komt er nog veel bij kijken. "De deadline van 1 januari 2027 is daardoor krap."

Vakbond positief

Vakbond CNV noemt de wet een stap vooruit in het dichten van de loonkloof. De loonverschillen tussen mannen en vrouwen zijn nog steeds onacceptabel groot, stelt de vakbond. "Wat ons betreft is het dus goed om deze wet in te voeren. En tegelijkertijd goed om te blijven monitoren dat vrouwen daadwerkelijk dezelfde beloning krijgen als mannen", aldus CNV-voorzitter Hans van den Heuvel.

Het Europees Parlement heeft al op 30 maart 2023 een richtlijnvoorstel voor loontransparantie aangenomen, maar het is onwaarschijnlijk dat de grote Europese economieën de EU-deadline voor de nationale implementatie gaan halen.

Volgens de richtlijn moest implementatie in nationale wetgeving uiterlijk op 7 juni 2026 plaatsvinden. Nederland gaf als lidstaat eerder al aan dat niet te gaan halen en de deadline uit te stellen naar januari 2027.