Nieuws Vandaag

Australië overweegt ingrijpende hervormingen accountantssector, na reeks schandalen

De Australische regering onderzoekt ingrijpende hervormingen voor de accountancysector, waaronder een mogelijke opsplitsing van de big four. Aanleiding zijn verschillende geruchtmakende integriteitsschandalen in Australië, die het vertrouwen in de sector hebben aangetast en zwakke punten in het toezicht hebben blootgelegd.

Dat blijkt uit een discussiedocument van het Australische ministerie van Financiën, waarover persbureau Reuters bericht. De voorstellen variëren van verplichte scheiding van audit- en adviesactiviteiten tot strengere bevoegdheden voor toezichthouder ASIC.

Ook wordt gekeken naar een forse verlaging van het maximumaantal partners binnen accountantskantoren, van duizend naar vierhonderd, en naar verplichte kantoorroulatie bij controles van grote ondernemingen.

Vertrouwen onder druk

Volgens de Australische Assistant Treasurer Daniel Mulino hebben recente incidenten aangetoond dat het huidige regelgevend kader tekortschiet. "We hebben gedrag gezien van grote accountants- en advieskantoren dat niet eerlijk en transparant was", aldus Mulino. Dat heeft niet alleen het vertrouwen in de kantoren zelf ondermijnd, maar ook vragen opgeroepen over de effectiviteit van het toezicht.

De hervormingsagenda sluit aan bij aanbevelingen uit parlementaire onderzoeken die volgden op het PwC-belastinglekschandaal uit 2023. Daarbij werden vertrouwelijke overheidsgegevens gebruikt om commerciële adviesopdrachten binnen te halen. Veel van die aanbevelingen zijn nog niet ingevoerd.

Daarnaast ligt KPMG in Australië onder vuur, vanwege beschuldigingen van klokkenluiders over het gebruiken van vertrouwelijke bedrijfsinformatie voor het binnenhalen van controleopdrachten.

Scheiding audit en advies

Een van de meest vergaande opties is een structurele splitsing van de audit- en adviesactiviteiten. Daarmee wil de overheid belangenconflicten verminderen. Een minder vergaande variant is een operationele scheiding, waarbij kantoren niet langer zowel controle- als adviesdiensten aan dezelfde klant mogen leveren.

Australië onderzoekt tevens of accountantsorganisaties onder direct toezicht van de Australian Securities and Investments Commission (ASIC) moeten komen te vallen. Anders dan veel andere grote ondernemingen zijn de big four georganiseerd als partnerships en vallen zij niet onder hetzelfde toezicht- en rapportageregime als beursgenoteerde bedrijven.

Concentratie auditmarkt

De overheid maakt zich ook zorgen over de sterke concentratie binnen de auditmarkt. Volgens het discussiedocument controleerden de big four in 2022 maar liefst 96 procent van de tweehonderd grootste Australische ondernemingen.

Senator Deborah O'Neill, die eerder misstanden bij KPMG aan het licht bracht, stelt dat de opeenvolgende schandalen wijzen op diepgewortelde culturele problemen. Zij verwacht tegelijk dat de kantoren zich krachtig tegen structurele hervormingen zullen verzetten, vanwege hun financiële belangen.

Voormalig KPMG-partner en klokkenluider Brendan Lyon vindt de voorstellen juist onvoldoende ver gaan. Volgens hem zouden de big four volledig als ondernemingen moeten worden gereguleerd. Hij spreekt van een systeem dat "structureel kapot" is, waarin door onvoldoende toezicht ruimte is voor misstanden.

Consultatie

De Australische regering start nu een consultatieproces op basis van het discussiedocument; de consultatie loopt tot medio augustus. De uitkomsten kunnen leiden tot de grootste hervorming van de accountantssector in het land in decennia, aldus Reuters.

Sinds de genoemde schandalen liggen de grootste accountantsorganisaties zwaar onder vuur in Australië, krijgen ze scherpe kritiek vanuit de politiek en zijn ze het mikpunt van spot en hoon op sociale media. Diverse incidenten met adviesrapporten waarin AI flink bleek te hallucineren, hielpen ook niet echt voor het vertrouwen in de big four down under.