» Direct naar annotatie

Lex van Almelo

Belangrijkste feiten

Een accountant-administratieconsulent, die in 1997 is ingeschreven in het accountantsregister, is bestuurder van een accountants- en belastingadvieskantoor en samen met twee fiscalisten aandeelhouder. Zij is de enige accountant en dus eindverantwoordelijk voor de accountantspraktijk.

Na een hertoetsing in november 2024 vinden de toetsers de twee geselecteerde samenstellingsdossiers onvoldoende. De Raad voor Toezicht oordeelt in januari 2025 dat het kwaliteitssysteem in opzet en werking niet voldoet aan de Wab. De raad zal het bestuur van de NBA adviseren een tuchtklacht in te dienen bij de Accountantskamer. De AA reageert niet op dit voornemen en het NBA-bestuur dient een klacht in.

Klacht

Het kwaliteitssysteem van het accountantskantoor voldoet in opzet en werking niet aan de Wab vanwege de volgende tekortkomingen:

1. er is niet voldaan aan de voorwaarden voor het verlichte regime;
2. een klachtenregeling ontbreekt;
3. verschillende voorschriften uit de Wwft zijn niet nageleefd;
4. er is geen volledig PE-portfolio voor 2023.

De geselecteerde samenstellingsdossiers (van een financiële holding en een vastgoedonderneming) zijn op alle onderdelen onvoldoende bevonden:

1. inzicht in de entiteit;
2. uitvoering, evaluatie en oordeelsvorming;
3. rapportering, communicatie en documentatie; en
4. opdrachtaanvaarding- en continuering.

Oordeel

De klacht is gegrond. De AA heeft in haar verweerschrift en op de zitting erkend, dat zij in strijd heeft gehandeld met de regelgeving en onderschrijft de bevindingen en conclusies van de toetsers. Het verweer van de accountant beperkt zich tot de maatregel.

Het kwaliteitssysteem voldoet in opzet en werking niet aan de eisen. De accountant is te kort geschoten als eindverantwoordelijk accountant door niet te zorgen voor een kwaliteitssysteem dat een redelijke mate van zekerheid geeft dat NVKS-opdrachten worden uitgevoerd conform de toepasselijke wet- en regelgeving. Daarmee heeft zij in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid.

Ook heeft zij niet voldaan aan haar PE-verplichting voor 2023. Zij heeft dat erkend en aangevoerd dat zij wel heeft nagedacht over haar leerdoelen en daarvoor cursussen heeft gevolgd, maar dat zij er vanwege persoonlijke omstandigheden niet aan toe is gekomen om een en ander vast te leggen in een portfolio. Ze kan daarom niet aantonen wat ze heeft geleerd en hoe dat bijdraagt aan haar functioneren. In zoverre heeft zij niet voldaan aan haar PE-verplichting.

Maatregel

Tijdelijke doorhaling voor één jaar, omdat:

• zij vanaf 2021 wist dat het kwaliteitssysteem van het accountantskantoor in werking niet voldeed aan de eisen;
• zij er niet in is geslaagd orde op zaken te stellen hoewel zij daarvoor bijna drie jaar de gelegenheid heeft gehad;
• zij zich lange tijd passief heeft opgesteld en geen structurele maatregelen heeft getroffen om de kwaliteit van haar werkzaamheden te verbeteren;
• zij pas vlak voor de tweede hertoetsing een serviceorganisatie heeft ingeschakeld om haar daarbij te helpen;
• zij de ernst van de tekortkomingen onvoldoende inziet;
• de bevindingen volgens haar vooral slaan op de inrichting van het kwaliteitssysteem en de documentatie daarvan, wat niet het geval is;
• bij de toetsing van de twee samenstellingsdossiers vergaande tekortkomingen zijn geconstateerd;
• in het dossier van de financiële holding onder de niet in de balans opgenomen verplichtingen bijvoorbeeld geen melding is gemaakt van operationele leaseverplichtingen inzake auto's, terwijl het om een substantieel bedrag (en dus verplichting) gaat;
• de dividenduitkering in het dossier van de vastgoedonderneming op onjuiste wijze is verwerkt in de jaarrekening;
• beide jaarrekeningen niet zijn opgesteld conform de in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen van financiële verslaggeving;
• de accountant de Accountantskamer op de zitting niet heeft overtuigd dat zij zelfstandig naar behoren kan functioneren als accountant;
• zij zich vanwege de invloed van spanning en emoties op de presentatie tijdens de zitting niet goed heeft kunnen presenteren, maar onvoldoende heeft laten blijken de wet- en regelgeving te beheersen;
• de Accountantskamer de indruk heeft gekregen dat zij vooral steunt op de programma's, checklists en aanwijzingen die de serviceorganisatie haar geeft.

De Accountantskamer beschouwt het niet als een verzachtende omstandigheid dat:

• het kwaliteitssysteem pas bij de laatste hertoetsing in opzet onvoldoende is bevonden, terwijl het bij de eerdere toetsingen in opzet wel voldeed;
• op dossierniveau nieuwe (dus geen oude) tekortkomingen zijn geconstateerd.

Een hertoetsing is niet bedoeld om te controleren of de eerder geconstateerde tekortkomingen zijn verholpen. Bij een hertoetsing worden de opzet en de werking van het kwaliteitssysteem opnieuw tegen het licht gehouden, waarbij andere of dezelfde tekortkomingen kunnen worden vastgesteld. Het is aan de accountant om ervoor te zorgen dat het kwaliteitssysteem bij de hertoetsing voldoet aan àlle eisen.

In het voordeel van de accountant is meegewogen dat zij medio 2024 concrete verbetermaatregelen heeft getroffen door lid te worden van een serviceorganisatie. Verder heeft de Accountantskamer vanzelfsprekend oog voor de moeilijke persoonlijke omstandigheden zoals de accountant die naar voren heeft gebracht. Niettemin moeten aan een accountant hoge eisen worden gesteld, mede ter bescherming van het maatschappelijk verkeer.

De Accountantskamer kan de ingangsdatum van de tijdelijke doorhaling niet op voorhand vaststellen, zoals de accountant vraagt. De maatregel gaat in op de tweede dag nadat deze uitspraak onherroepelijk is geworden én de voorzitter van de Accountantskamer een last tot tenuitvoerlegging heeft uitgevaardigd.

Annotatie Lex van Almelo

De accountantspraktijk van een accountants- en belastingadvieskantoor wordt drie jaar na de eerste toetsing gehertoetst. Twee samenstellingsdossiers blijken volstrekt niet op orde; het kwaliteitsstelsel in opzet en werking evenmin. De accountant verweert zich door te wijzen op haar persoonlijke omstandigheden en maakt er op de zitting bij de Accountantskamer een emotionele boel van, zo valt tussen de regels te lezen. De tuchtrechter heeft begrip voor de emoties en moeilijke persoonlijke omstandigheden van de verantwoordelijke AA, maar beschermt het maatschappelijk verkeer door hoge eisen te handhaven. De accountant heeft weinig benul van de eisen waaraan de accountantspraktijk moet voldoen en leunt daarbij zwaar op de checklist, het programma en de aanwijzingen van de serviceorganisatie, waar zij te elfder ure haar toevlucht toe heeft genomen.

In 2023 heeft zij – afgaande op haar portfolio – ook te weinig aan PE gedaan. Wel gedaan en niets vastgelegd is ook niet voldoen aan de PE-verplichting.

De accountant wil zo snel mogelijk af zijn van de tijdelijke doorhaling (voor één jaar) en vraagt de Accountantskamer de ingangsdatum vast te stellen. Die heeft de accountant grotendeels zelf in de hand. Als zij geen hoger beroep aantekent en de voorzitter de maatregel snel laat uitvoeren, kan de schorsing er op 23 augustus 2027 op zitten. Tot die tijd zal zij zich moeten bekwamen in de kwaliteitseisen en beroepsregels en zal haar positie als dga van het kantoor beroerd zijn. Haar emoties zijn dus inderdaad te begrijpen.