Irene Kramer

Meer dan 90 procent van de Nederlandse gemeenten biedt buurtbemiddeling aan. Het is een samenwerking tussen gemeente, politie en woningbouwverenigingen, waarbij getrainde vrijwilligers inwoners laagdrempelig helpen met ruzies die zij zelf niet kunnen oplossen. Frank Kolijn AA is al ruim zestien jaar vrijwilliger bij Buurtbemiddeling Terneuzen. Hij heeft een mkb-accountantskantoor: frank. "Dat is geen zelfverheerlijking", lacht hij. "Maar wat frank betekent in het Engels, sprak mij aan. Vrijmoedig, direct en dat ben ik ook."

Onpartijdig

Gevraagd naar hoe hij een buurtbemiddelaar is geworden, zegt Kolijn: "Als mkb-accountant kan je voor alles worden ingeschakeld. Daarbij liep ik regelmatig tegen verschillende conflicten aan: tussen een ondernemer en een werknemer of tussen partners in een bedrijf bijvoorbeeld. In het kader van de PE-verplichting heb ik toen een mediatonopleiding gedaan. Daar waren ook veel advocaten, die in hun dagelijkse werk gewend zijn op te treden voor één partij.

'In een mediation moet je steeds onafhankelijk en onpartijdig blijven.'

In een mediation moet je steeds onafhankelijk en onpartijdig blijven. Dat is voor iedereen moeilijk en iets dat je vooral leert door het veel te doen. Ik ben dus als buurtbemiddelaar begonnen omdat ik uren moest maken en oefenen met conflictbemiddeling, maar ik vond het zo leuk om mensen dankzij onze hulp tot elkaar te zien komen. Ik ben wel eens een jaar gestopt, maar toen miste ik het toch."

Pareltje

Kolijn vervolgt: "Je bent betrokken én op afstand langs de zijlijn, waardoor je dingen scherper ziet. Bij buurtbemiddeling mag je geen oplossing aandragen. Dan kan het 'accountant zijn' soms in de weg zitten, waar je wordt ingehuurd om oplossingsgericht te zijn. Hier moeten de buren er zelf mee komen. Aan het begin van het proces kunnen partijen ver in de emotie zitten en fel van leer trekken. Maar soms valt er een opmerking, bijvoorbeeld een compliment. Dat een boze buur zegt, ondanks dat er ruzie is over een te hoge boom of schutting: 'Ik vind het wel mooi hoe je met je planten omgaat en je tuin hebt aangelegd.'

Dat is een pareltje en daar kan je als bemiddelaar op teruggrijpen: 'Heeft u gehoord wat buurman zegt over uw tuin? Wilt u dat nog eens herhalen?' Dan verandert heel het gesprek, kan begrip ontstaan en kan je op zoek gaan wat iemands belang is, in plaats van wat iemands standpunt is." Kolijn heeft ondertussen ruim meer dan honderd burenruzies bemiddeld. De buurtbemiddelaars gaan altijd met z'n tweeën op pad en de mediation vindt plaats op neutraal terrein. "Ik heb het een aantal keer meegemaakt, dat buren na het gesprek elkaar de hand schudden en al lachend en pratend naar buiten gaan en zeggen: 'We moeten snel weer eens afspreken.' Daar doe je het voor."

Met elkaar

Ook registermediator Christie Dijkstra AA spreekt van een "andere voldoening". "Je helpt mensen in een situatie waarin ze niet gelukkig zijn, zodat ze die kunnen afsluiten en verder kunnen. Dat maakt de wereld een beetje beter." Dijkstra werkt drie dagen per week als controller bij een installatiebedrijf, na ruim twintig jaar als accountant actief te zijn geweest bij accountantskantoren van verschillende grootte.

'In het traject was ruimte ontstaan voor een totaal andere optie, die eerder niet op tafel lag, in plaats van een compromis waar niemand echt blij van werd.'

De overige dagen zijn voor haar mediationpraktijk Menoar, welke naam komt van het Friese woord 'meiinoar' wat 'met elkaar' betekent. "Ook als accountant keek ik al naar de mens achter de ondernemer: Wat vind jij belangrijk en hoe kan ik jou helpen? Daar is het zaadje geplant als mediator. Ik breng mijn ervaring in de zakelijke wereld mee in mijn werk als mediator, waarin ik ondernemers help die vastlopen in zakelijke of arbeidsgerelateerde conflicten.

Ik denk bijvoorbeeld aan een VOF met twee vennoten die uit elkaar gingen, omdat de samenwerking niet meer goed verliep. Ze hadden nog geen ruzie, maar het werkte gewoon niet meer. Ze waren op het punt gekomen om het bedrijf in twee activiteiten op te splitsen, voor iedere vennoot een deel. In het afrondende gesprek zei een van de partijen, die wat bedachtzamer was: 'Dit is voor ons allebei niet goed. Ik heb altijd al naar het buitenland willen gaan. Neem jij het bedrijf en koop mij uit.' In het traject was ruimte ontstaan voor een totaal andere optie, die eerder niet op tafel lag, in plaats van een compromis waar niemand echt blij van werd."

Luisteren en horen

Op de vraag wat een goede mediator maakt, antwoordt Dijkstra: "De basis ligt in de opleiding, met zowel theorie, als een praktijkexamen. Vervolgens moet je ervaring krijgen door veel mediation gesprekken te voeren. Je hebt ook zelfreflectie nodig: wat had ik anders kunnen doen, welke interventie had ik kunnen gebruiken? Daarbij helpen de verplichte intervisiebijeenkomsten." Ook Kolijn noemt het belang van rollenspellen tijdens intervisie. Allebei volgen ze PE-trainingen, bijvoorbeeld over cultuurverschillen of non-verbale communicatie.

'Belangrijk in mediation is dat mensen zich gehoord voelen.'

Die vaardigheden nemen ze ook mee naar hun werk als mkb-accountant en controller respectievelijk. Kolijn: "In gesprek met een klant-ondernemer houd ik vaker een spiegel voor over zijn of haar rol in een conflict en breng daarmee een stukje onafhankelijkheid mee." Dijkstra zegt: "Het lijkt wel of, ook als accountant in business, dit soort dreigende conflictsituaties mij 'opzoeken'. Wellicht omdat ik er meer oog voor heb of omdat ik er minder moeite mee heb."

Christie Dijkstra is inmiddels ook vertrouwenspersoon, een rol die veel raakvlakken kent met die van mediator: "80 procent is luisteren, iemand die het hoort." Ze sluit af met: "Belangrijk in mediation is dat mensen zich gehoord voelen. Tijdens een mediationgesprek ben ik voornamelijk aan het luisteren, daarnaast vat ik samen en herhaal. Daardoor hoort de andere partij het ook." Tot slot zegt buurtbemiddelaar Frank Kolijn: "Ik gun iedereen een goede buur. Het begint bij waar je woont, je omgeving, je woning. Zeker in de huidige tijd van individualisering draagt een goede buur bij aan leefbaarheid in een wijk."

Dit is deel 17 in een reeks artikelen over nevenfuncties van accountants. Eerder verschenen bijdragen over de accountant als redacteur, als hulpsinterklaas, als muzikant, als reservist, als topsporter, als ouderling, als penningmeester, als auteur van een boek, als scheidsrechter, als schuldhulpverlener, als brandweerman, als gemeenteraadslid, als 'rechter', als docent, als commissaris en als buitenpromovendus. Suggesties voor volgende afleveringen zijn van harte welkom.