Wilbert Geijtenbeek

Voor het eerst sinds de AFM toezicht houdt op de reguliere houders van een Wta-vergunning, neemt hun aantal toe. Dat blijkt uit het jaarverslag van de AFM, dat op 13 april openbaar werd gemaakt.

Gedurende 2025 verleende de AFM zestien Wta-vergunningen aan accountantsorganisaties en werden er dertien vergunningen ingetrokken. Ultimo 2025 zag de AFM toe op opgeteld 225 geregistreerde reguliere vergunninghouders. Het aantal onder AFM-toezicht staande accountantskantoren lijkt daarmee uit te bodemen.

Bron: Jaarverslag Autoriteit Financiële Markten, pagina 22

Naast de reguliere vergunninghouders telde de markt eind vorig jaar zes oob-kantoren, vier kantoren met een Nederlandse registratie als oob-kantoor uit een andere EU-lidstaat en vijftien kantoren uit derde landen - veelal buitenlandse kantoren gelieerd aan de big four en andere internationale netwerken.

'Het aantal onder AFM-toezicht staande accountantskantoren lijkt uit te bodemen.'

Opschoning van de bv-boom

In totaal dertien vennootschappen trokken hun vergunning in. De meeste daarvan betroffen entiteiten die door een fusie of overname dochter van een reeds onder een andere vergunning opererend kantoor werden. Uitgeschreven vergunninghouders betreffen bijvoorbeeld de volgende kantoren, die hun vergunningenportefeuille hebben opgeschoond:

• AAGORA Accountants, opgegaan in CROP;
• Arep Accountants Belastingadviseurs en Flantúa Audit, beide overgenomen door Vallei Accountants;
• Koenen en Co Assurance en Newtone BV, opgegaan in Newtone;
• UNP Accountants, Van Noordenne Accountants en Moore DRV, alle inmiddels opgegaan in Moore Nederland;
• Spaarne Audit, gefuseerd met De Hooge Waerder.

Daarnaast hebben AuditNL Oost en Hilgers Accountants hun vergunningen vorig jaar ingeleverd. Het Zeewoldse kantoor Acoban - dat eerder de jaarrekeningcontrole van de Nederlandse Gazprom-dochters verrichtte - is opgehouden te bestaan.

'Volgend jaar leveren we er weer een in'

Tot slot leverde ook de Wijchense dochter van Stolwijk Kennisnetwerk zijn Wta-vergunning in. Volgens partner Joost Kelderman betreft dat een opschoning die pas kon worden uitgevoerd toen de dochter volledig was geïntegreerd. Hij kondigt aan binnen afzienbare tijd nog een keer te zullen opschonen. "Inmiddels hebben we door de acquisitie van SNP in Twello nu weer twee licenties. Dus komend jaar (of uiterlijk jaar daarna) zal de volgende komen."

Ontwikkeling aantal reguliere vergunninghouders 2021-2025
(NB. De totalen ultimo jaar zijn gebaseerd op onderzoek door dr. Tjibbe Bosman van de VU en wijken af van de AFM-telling. Zie voor een verklaring het kader in dit artikel.)

Volgens Hanzo van Beusekom, als lid van het AFM-bestuur onder meer belast met het toezicht op de kapitaalmarkten en de accountancy, is de animo voor nieuwe inschrijvingen mogelijk een gevolg van de consolidatieslag van afgelopen jaren, als gevolg van door private equity aangedreven fusies en overnames. "Die consolidatie lijkt voorbij, wat de stabilisatie van het aantal uitschrijvingen verklaart. Optimistisch gezien zijn dat tekenen van een gezonde markt."

Zelfstandig met personeel

Ook Tjibbe Bosman (Vrije Universiteit Amsterdam) herkent het beeld. Bosman maakt periodieke momentopnamen van het register en heeft zo een overzicht van de uitgeschreven kantoren en nieuw geregistreerde vergunninghoudende kantoren.

'Veel mensen die geen partner worden of geen promotie maken, beginnen dan voor zichzelf.'

Hem vallen op dat in de nazomer, na afloop van het busy season, als de partnerpromoties worden bekendgemaakt, er opvallend veel accountants van kantoor wisselen of voor zichzelf beginnen. "Veel mensen die geen partner worden of geen promotie maken, beginnen dan voor zichzelf."

Hij voegt een tweede verklaring van de toegenomen inschrijvingen toe. "Het is ook een neveneffect van de wet-DBA, waardoor zzp'ers gedwongen zijn tot een keuze, zo hoor ik vaak uit de markt."

'Leuker om voor jezelf te beginnen'

Opvallender is dat daar sinds kort een stijgende instroom tegenover staat. In 2024 verkregen al tien nieuwe kantoren een Wta-vergunning. Afgelopen jaar betrof het zelfs zestien kantoren.

Een van die kersverse vergunninghouders betreft JEDR. Dat kantoor is in 2023 opgericht door vier accountants die elkaar in het verleden leerden kennen bij Baker Tilly. Drie van hen werkten later bij CROP, waar zij twee jaar geleden ontslag namen. "We zijn niet ontevreden over het klassieke loopbaanpad in de accountancy. Maar het is veel leuker om voor jezelf te beginnen", aldus medeoprichter Matthijs van Elk, die benadrukt dat de keuze om in het openbaar beroep actief te blijven hen allen drijft. "We willen onze eigen koers bepalen. Dat vonden we alle vier belangrijk."

De naam JEDR wordt gevormd door de initialen van Van Elk en zijn medeoprichters Johan Janssen, Micky Dentener en Maarten de Ruiter. Het aanvraagproces voor de Wta-vergunning verliep volgens Van Elk soepel, al was het tijdrovend. "Het kost veel energie om alle stukken aan te leveren en je pakketten in te richten, de kwaliteitsbewaking op te tuigen. Ik begrijp dat veel accountants bij zichzelf denken: waarom zou je die moeite nemen? Maar met z'n vieren kun je dat prima doen."

Nieuwe aanwas jaagt concurrentie aan

Voor het fonkelnieuwe kantoor NOVA Accountants verliep het aanvraagproces snel. Ongeveer een maand na inlevering van alle stukken, kregen oprichters Niels Lansbergen en Ron Knoester positief bericht van de AFM. Knoester: "We zijn niet van gisteren. Allebei zijn we al zo'n dertig jaar actief in dit veld." Beide heren danken hun expertise in jaarrekeningcontroles voor lokale overheden en onderwijsinstellingen aan het kantoor Astrium, dat zij als eigenaars in 2021 - met Wta-vergunningen en al - verkochten aan Flynth. Knoester en Lansbergen waren tot afgelopen jaar gebonden aan relatie- en non-concurrentiebedingen en zien nu, na afloop daarvan, opnieuw kansen in hetzelfde marktsegment.

'De kantoren waar private equity in investeert, willen hun portefeuille uitbreiden en schrijven nu overal op in.'

Volgens Lansbergen is nog altijd schaarste aan gespecialiseerde accountants in dit veld, maar is de concurrentie in de non-profitsector afgelopen jaren sterk toegenomen door "frisse en jonge twintigers en dertigers die denken: wat een groot kantoor kan, kan ik zelf ook wel". Daar komt bij dat private equity zich roert in de markt voor gemeente-audits. Knoester: "De kantoren waar private equity in investeert, willen hun portefeuille uitbreiden en schrijven nu overal op in. Ze komen van een koude kermis thuis, want dit gaat als een lopend vuurtje door gemeenteland."