Een proces waarbij verschillende stakeholders samen komen tot regelgeving, leidt volgens Arjan Brouwer over het algemeen tot heel behoorlijke, breed gedragen uitkomsten.
Discussie ColumnYou can't always get what you want
Dankzij goede resultaten op zijn middelbare school kreeg de zeventienjarige Mick een beurs voor een vervolgopleiding aan de London School of Economics. Welke opleiding hij daar precies volgde is niet helemaal duidelijk, maar na een jaar kwam de klad erin. Hij miste lessen en het bandje dat hij was begonnen met een zekere Keith, die hij nog kende van de lagere school, begon steeds meer van zijn aandacht op te eisen. Uiteindelijk besloot hij met zijn studie te stoppen en voor een carrière in de muziek te gaan.
Of er een goede econoom of accountant aan hem verloren is gegaan is de vraag, maar getuige het succes van zijn band heeft hij een goede keuze gemaakt. En ondanks een behoorlijk wild leven, heeft de band de tand des tijds goed doorstaan. Meer dan 63 jaar na hun eerste single en de tachtig inmiddels gepasseerd (op 'jonkie' Ronnie Wood na) leveren de heren op het nieuwe album Foreign Tongues nog steeds best goede muziek af.
Ik moest aan een van hun hits denken, toen ik de enquête over de Nederlandse beroepsreglementering voor accountants invulde. Of de wijze waarop de beroepsreglementering is georganiseerd ook de tand des tijds kan doorstaan, valt te betwijfelen. Met regelmaat zijn hierover kritische geluiden te horen, omdat accountants hun eigen regels zouden schrijven. De werkelijkheid is genuanceerder, met wetgeving die vanuit Europa of de Nederlandse wetgever komt, het merendeel van de regelgeving die bestaat uit implementatie van internationale (IAASB) standaarden en belangrijke regelgeving die de minister van Financiën moet goedkeuren.
Toch leidt het feit dat het College voor Beroepsreglementering (met of zonder Belanghebbendenorgaan Beroepsreglementering) vrijwel geheel uit accountants bestaat en het NBA-bestuur en de ledenvergadering veel regelgeving kunnen vaststellen, soms tot gefronste wenkbrauwen. Ik heb weleens bestuurders en controllers horen stellen dat accountants hun eigen belang dienen door via de regelgeving de vereisten op te schroeven en zo de rekening op te drijven. Maar ook investeerders die vinden dat accountants extra vereisten juist afhouden en daarmee de wensen van stakeholders veronachtzamen. Ook accountants zelf zijn lang niet altijd tevreden met de uitkomsten van het proces.
Als sprake is van verschillende stakeholders met verschillende belangen is het sluiten van compromissen onvermijdelijk, niet alleen als het gaat om accountantsregelgeving. En als alle stakeholders dan een klein beetje ontevreden zijn, heb je het vaak goed gedaan. De praktijk laat echter zien dat het accepteren daarvan niet altijd eenvoudig is, met de Nederlandse politiek als prominent voorbeeld. Het is dan wel de vraag of het helpt en in het belang van de sector is om vast te houden aan het huidige model, of dat een alternatief model duurzamer is.
Als het gaat om verslaggeving, hebben we al lang ervaring met het model dat de regelgeving wordt opgesteld door een orgaan dat bestaat uit een goede vertegenwoordiging van de verschillende groepen stakeholders. Niet alleen vertegenwoordigers van accountants, maar ook van rapporterende ondernemingen en van gebruikers. Denk aan de Raad voor de Jaarverslaggeving en de International Accounting Standards Board. Overigens bestaat ook de International Auditing and Assurance Standards Board, die aan de basis staat van veel regelgeving voor accountants, niet alleen uit accountants. Natuurlijk is lang niet altijd iedereen tevreden met de standaarden die deze organen produceren, maar het proces waarbij vertegenwoordigers van de verschillende stakeholders gezamenlijk komen tot regelgeving, leidt volgens mij over het algemeen tot heel behoorlijke en breed gedragen uitkomsten. Een dergelijk model zal er in ieder geval toe leiden dat het niet alleen aan accountants is om de handschoen op te pakken, als specifieke stakeholders wensen hebben ten aanzien van de regelgeving. En dat kritiek op regelgeving niet langer synoniem is aan kritiek op accountants. Het is dan een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij de belangen van alle stakeholders hun weg vinden in het orgaan en de discussie die daar wordt gevoerd.
En voor iedereen met een (onvervuld) wensenlijstje voor de accountantsregelgeving schreven Mick en Keith eind jaren zestig al een belangrijke les in de hit die ik bedoelde:
You can't always get what you want
But if you try sometimes, well, you might find
You get what you need