Discussie Opinie 16 februari 2021

Betalingsgegevens kunnen accountants helpen bij de bestrijding van fraude

Banken en (forensisch) accountants moeten samen onderzoeken hoe betalingsgegevens makkelijk elektronisch beschikbaar kunnen worden gesteld, om fraude te bestrijden.

Sander Kranenburg en Ariën Oskam

Samenwerking tussen alle financiële ketenpartners is essentieel om fraude effectief te kunnen bestrijden. Ondernemers, toezichthouders, (forensische) accountants en banken hebben elkaar nodig om deze financiële criminaliteit aan te pakken. De verschillende partijen in de keten weten elkaar steeds beter te vinden. Dit is echter nog niet het geval waar het gaat om het inzicht in elektronische betalingsgegevens. En juist deze gegevens zijn voor accountants en financieel forensisch onderzoekers van steeds groter belang bij hun werkzaamheden.

Elke organisatie loopt het risico slachtoffer te worden van fraude. Met name daar waar geldmiddelen de organisatie verlaten, is er een verhoogd risico op fraude. Als de organisatie dat verhoogde risico niet kan of wil mitigeren met adequate beheersingsmaatregelen, dan moet de controlerend accountant onderzoek doen naar de betalingen, om vast te stellen of er niet op valse gronden geldmiddelen aan de organisatie zijn onttrokken. Deze analyse kan op relatief eenvoudige wijze met digitale hulpmiddelen worden ondersteund. Maar dit wordt bemoeilijkt doordat banken historische betaalgegevens niet digitaal ter beschikking willen of kunnen stellen.

Iets vergelijkbaars geldt voor forensische accountantsonderzoeken. Het algemene uitgangspunt bij die onderzoeken is dat de administratie is gefalsificeerd en dat de betrouwbaarheid daarvan moet worden onderzocht met behulp van andere informatie. Daarbij zal de onderzoeker willen terugvallen op informatie van buiten de onderzochte organisatie, waaronder historische betalingsgegevens. Hoewel het in voorkomende gevallen is gelukt om historische elektronische betalingsgegevens te verkrijgen, door bij de bank in kwestie een beroep te doen op het zwaarwegende belang van een adequaat forensisch onderzoek, is hier geen standaard werkwijze voor beschikbaar.

Het is ons niet duidelijk welke redenen de banken hebben om geen medewerking te verlenen aan het vorenstaande. Verschillende pogingen om hier met een aantal Nederlandse banken over in gesprek te gaan, zijn vooralsnog op niets uitgelopen.

De NBA en haar Werkgroep Fraude hebben al eerder aan de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en een aantal banken laten weten graag in gesprek te komen, om samen te onderzoeken hoe en onder welke voorwaarden betalingsgegevens op eenvoudige wijze elektronisch beschikbaar kunnen worden gesteld. Om zo bij te dragen aan de effectiviteit van de uit te voeren accountantscontroles en financieel forensische onderzoeken. Wij dringen aan op dat gesprek, omdat wij denken dat we samen Nederland op die manier financieel nog veiliger kunnen maken.