Discussie Opinie 18 juli 2025

Private equity vraagt om nader onderzoek

De advocatuur gaat onderzoek doen naar alternatieve bedrijfsstructuren. Nu private equity bij accountantskantoren oprukt, verdient zo'n initiatief wellicht navolging in de accountantssector.

Harry Mock

Diverse vaksites zoals Accountant.nl melden dat de orde van advocaten NOvA een commissie opdracht heeft  gegeven om onafhankelijk onderzoek te doen naar alternatieve bedrijfsstructuren binnen de advocatuur.

Opdracht is ook om te kijken naar de manier waarop kernwaarden van de advocatuur daarin kunnen en horen te worden beschermd. De commissie staat onder leiding van Jaap Winter (VU, UvA). Alternatieve bedrijfsstructuren zijn structuren waarin advocaten, al dan niet met anderen, (samen)werken buiten een traditioneel advocatenkantoor. "Dit onderzoek is voor de algemene raad van belang om een goede afweging te kunnen maken over een mogelijke wijziging van de regelgeving over samenwerkingsverbanden met advocaten die dergelijke alternatieve bedrijfsstructuren structureel mogelijk kan maken", aldus de orde.

In het onderzoek worden bestaande en nieuwe alternatieve bedrijfsstructuren onderzocht in relatie tot de vijf kernwaarden van de advocatuur. "Met name de kernwaarden onafhankelijkheid, partijdigheid en vertrouwelijkheid zijn daarbij van belang. Daarnaast wordt onderzocht welke waarborgen nodig zijn voor de bescherming van die kernwaarden." De orde verwijst ook naar de uitspraak van het Europese Hof, dat in december oordeelde dat een lidstaat zuiver financiële investeerders (oftewel private equity) kan verbieden om deel te nemen in het kapitaal van een advocatenvennootschap. Ook een experiment met rechtsbijstandsverzekeraars wordt betrokken in het onderzoek. De commissie wil in het eerste kwartaal van 2026 de bevindingen presenteren en bestaat naast Jaap Winter uit Femke de Vries (RUG), Jan Broekhuizen (UvA), Barbara Baarsma (UvA) en Leen Paape (Nyenrode).

Dit  zou toch mutatis mutandis ook bij de beroepsvereniging voor accountants actueel zijn, maar  er zijn nog geen signalen afgegeven. Nu private equity ook bij accountantskantoren oprukt, heb ik de NBA gevraagd of er niet meer transparantie is vereist om het maatschappelijk verkeer te informeren om welke investeerders het gaat. Het antwoord van  de NBA is te belangrijk om u niet in extenso te melden:

"De betrokkenheid van participatiemaatschappijen bij accountantskantoren kan van invloed zijn op de naleving van de stem- en zeggenschapseisen die zijn opgenomen in wetgeving en beroepsregels voor accountants. Op de naleving daarvan ziet de AFM toe voor zover het accountantsorganisaties betreft.
In het geval van accountantskantoren is dit een onderwerp dat wordt bekeken in het kader van de periodieke kwaliteitstoetsingen door de NBA. Voor het overige neemt de NBA het standpunt in dat het betrekken van een participatiemaatschappij bij de financiering van een accountantskantoor een bedrijfsmatige keus is waar de NBA zich niet in mengt."

Met alle  publieke ophef over private investeerder KKR, die veroorzaakt heeft dat vele auteurs en acteurs zijn weggelopen  bij hun uitgevers en festivals, kan niet aan deze actualiteit worden voorbijgegaan.

Vraag 1: Moeten de klanten niet weten of hun accountant private equity-eigenaren heeft die politiek omstreden zijn? Of betrokken zijn bij onethische bedrijven?
Vraag 2: Kunnen de accountants nog bedrijven controleren die mede eigendom zijn van private equity, als dezelfde private equity deelneemt in de accountantskantoren?

De NBA mag op zijn minst ook een studiecommissie in het leven roepen.