Nieuws 05 april 2023

PwC-onderzoek: Servicerobot kan krapte op arbeidsmarkt verminderen

In diverse sectoren kan het aantal vacatures potentieel met bijna dertig procent worden verminderd door de inzet van automatisering, inclusief servicerobots. Dat blijkt uit onderzoek van PwC.

Het onderzoek Robots@Work richt zich op de vraag of de inzet van automatisering en dan vooral van servicerobots de huidige krapte op de arbeidsmarkt kan verlichten. Servicerobots zijn robots of apparatuur die taken uitvoeren buiten de industriële omgeving, in interactie met mensen in hun dagelijks leven of werk.

Het potentiële arbeidsbesparende effect van automatisering verschilt per bedrijfstak, meent PwC. Terwijl in de sector transport en opslag automatisering het aantal vacatures met meer dan vijftig procent kan verminderen, gaat het in het onderwijs om minder dan één op de tien banen. Daar laat de aard van het werk slechts beperkte automatisering toe.

Dat geldt ook voor de gezondheids- en welzijnssector: het aandeel van banen dat daar potentieel kan worden geautomatiseerd is relatief laag. Omdat in die sector het aantal openstaande vacatures naar verwachting zeer hoog blijft, draagt automatisering wel sterk bij aan een absolute vermindering van die vacatures.

Inzet servicerobots nog beperkt

Het PwC-onderzoek spreekt nadrukkelijk over ‘potentiële’ mogelijkheden van de inzet van servicerobots. De inzet hiervan blijft nog ver achter bij de inzet van robots in industriële omgevingen. Vergeleken met andere Europese landen zit Nederland onder het gemiddelde.

Verdergaande technologische ontwikkeling rondom bijvoorbeeld AI en 5G kan de inzet van servicerobots stimuleren. Ook de dalende kosten door de inzet van robots kunnen voor een toename van het gebruik zorgen.

Om het potentieel van servicerobots verder te ontsluiten zijn meer investeringen nodig, meent PwC. Bovendien moeten robots van verschillende merken en makers beter met elkaar kunnen communiceren, om ze op grotere schaal te kunnen inzetten. Ook is een regelgevend kader nodig, onder meer voor aansprakelijkheden; bijvoorbeeld als een robot zelfstandig taken uitvoert en daarbij fouten maakt.

Minder bedreigend?

Volgens arbeidsmarktspecialist Bastiaan Starink van PwC is de inzet van robots en andere technologie één van de mogelijke oplossingen voor de schaarste op de arbeidsmarkt. De toon over de inzet ervan is positiever dan vroeger. “In de samenleving is heel lang gepraat over robots als een bedreiging, in termen als ‘robots stelen onze banen’. De arbeidsmarkten in Europa zijn nu zo krap, dat er nu veel positiever naar wordt gekeken. Robots kunnen werk verlichten, verrijken en leuker maken.”

PwC’s hoofdeconoom Jan Willem Velthuijsen beaamt dat: “We hebben gemerkt dat de aanvankelijke vrees voor het verdringen van werk door technologie niet gegrond is. We zijn iets minder bang voor de gevaren en zien meer goede voorbeelden van hoe het heel goed kan werken.”

Uit recent onderzoek van GPT-lab OpenAI, Open Research en de universiteit van Pennsylvania bleek juist dat vooral beroepen zoals accountant, belastingadviseur, financieel analist, jurist en journalist zich zorgen moeten maken. Zulke hoogopgeleide professionals lopen meer risico dat nieuwe AI-toepassingen zoals ChatGPT hun werk zullen overnemen.