Nieuws 05 januari 2026

Nieuwe PCAOB-voorzitter waarschuwt accountantssector voor risico's AI en private equity

George Botic, sinds medio 2025 voorzitter van de PCAOB, de Amerikaanse toezichthouder op het accountantsberoep, waarschuwt voor de risico's van private investeringen en van kunstmatige intelligentie op het accountantsberoep. Marcel Pheijffer staat in zijn FD-column stil bij die waarschuwing.

George Botic, die in juli 2025 Erica Williams opvolgde als voorzitter van de PCAOB, schetste begin december jl. tijdens een conferentie van het Amerikaanse accountantsinstituut AICPA enkele ontwikkelingen rondom het accountantsberoep.

Hij benadrukte in zijn toespraak het belang van het accountantsberoep als "the sport of kings" en ging in op de kansen en uitdagingen waarmee het beroep te maken heeft.

Daarbij wees Botic met name op de snelle ontwikkelingen rondom AI en de opkomst van private equity. "Both AI and private equity investments in accounting firms carry the potential to truly reshape the profession. Yet these opportunities come with clear challenges to ensure that overreliance on AI and the pressures of private equity do not jeopardize audit quality."

Het streven naar rendement mag de controlekwaliteit niet in de weg zitten, aldus Botic. De PCAOB-voorzitter onderstreepte het belang van onafhankelijkheid van accountantskantoren, van voldoende klant- en sectorkennis bij controleteams, een professioneel-kritische instelling, genoeg tijd voor gedegen audits en aandacht voor critical audit matters (CAMs).

AI

Hoogleraar Marcel Pheijffer staat in zijn jongste column in het FD stil bij de toespraak van Botic en gaat nader in op de opkomst van kunstmatige intelligentie in de sector. AI biedt efficiencyvoordelen, kan eenvoudiger werk automatiseren en kan de controlekwaliteit dienen, bijvoorbeeld door betere risicoanalyse, steviger controlebewijs en het eerder signaleren van afwijkende patronen en mogelijke fraude.

"Zo bezien is AI een stap vooruit", aldus Pheijffer. "Maar is dat op langere termijn ook het geval? Anders gezegd: kweekt AI geen domme accountants? Accountants die de basisvaardigheden van het vak missen en minder scherp en minder professioneel-kritisch worden? We gaan de verkeerde kant op indien AI een onmisbaar hulpmiddel - een 'prothese voor domme accountants' - gaat worden. Dan is AI op de lange termijn een stap achteruit."

ESG

Pheijffer erkent dat als het gaat om duurzaamheidsrapportages, de reikwijdte van de Europese duurzaamheidsrichtlijn CSRD door het Omnibus-vereenvoudigingspakket kleiner is geworden; een reactie op het beleid van de Amerikaanse president Trump. Maar misschien is daarmee op het terrein van ESG toch een stap vooruit gemaakt. De oorspronkelijke Europese voorstellen waren te gedetailleerd, met te veel datapunten en verplichtingen en te hoge kosten, meent hij.

"Een compliance-hel voor ondernemers, een compliance-hemel voor het consultancygilde", aldus Pheijffer. "De pas op de plaats is wat mij betreft dus op de lange termijn een zegen, een stap vooruit, en leidt tot doordachtere wet- en regelgeving. Daar hebben niet alleen ondernemers, maar alle belanghebbenden baat bij."

Private equity

Ook Pheijffer ziet dat private equity (PE) kansen schept om te investeren en te innoveren, wat een positief effect kan hebben op de controlekwaliteit. Maar hij sluit zich aan bij de waarschuwing van PCAOB-voorzitter Botic dat private equity-firma's primair mikken op rendement, groei en uiteindelijk weer de verkoop van hun belangen.

"Dat alles leidt op termijn niet tot verhoging van controlekwaliteit, maar tot een aantasting van de tijd die nodig is om een controle op niveau en met de vereiste professioneel-kritische instelling uit te voeren", aldus Pheijffer.

Iets waar ook de Nederlandse toezichthouder AFM voor waarschuwt, zo benadrukt hij. "Mijn toekomstwaarschuwing voor de accountancysector wat betreft AI en PE is helder: blijf goed nadenken, sta voor je zaak en handhaaf controlekwaliteit."