Medio 2027 verandert er het nodige als gevolg van nieuwe antiwitwaswetgeving, ook voor accountants, kantoren en toezichthouders. Maar nog niet alles is duidelijk, waarschuwt Marcel Pheijffer.

Discussie Column Vandaag

Wijzigingen antiwitwaswetgeving: werk aan de winkel

Op donderdag 4 juni 2026 is tijdens een seminar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, het eerste exemplaar van het boek De accountant als poortwachter. Een multidisciplinair perspectief op toezicht, integriteit en anti-witwasregelgeving aangeboden aan NBA-voorzitter Bianca de Jong-Muhren. Een boek samengesteld door 29 auteurs, onder redactie van Tom Loonen, Peter Eimers en Arnout van Kempen.

Wat mij betreft gaat het om een uiterst relevant boek en lezenswaardig boek, waarin wordt ingegaan op het verleden, heden en de toekomst van - kort gezegd - hetgeen voortvloeit uit de wet- en regelgeving inzake (het tegengaan van) witwassen en terrorismefinanciering. Ik wijs met name op de toekomst, omdat er volgend jaar het nodige gaat veranderen door het van kracht worden van de nieuwe antiwitwasverordening (de Anti-Money Laundering Regulation, AMLR), de zesde antiwitwasrichtlijn (de Sixth Anti-Money Laundering Directive, AMLD6) en de verordening tot oprichting van een Europese antiwitwasautoriteit (de Anti-Money Laundering Authority Regulation, AMLA-R). Dit alles gaat in op 10 juli 2027.

Melissa van den Broek (KPMG) stelt in haar artikel Wegwijs in de Europese ontwikkelingen rond antiwitwasregelgeving op treffende wijze: "Een slimme accountant is op de toekomst voorbereid. Maar hoe doet de accountant dat wanneer nog veel onduidelijk en/of niet bekend is? Het lijkt een beetje op koersen naar een eindbestemming zonder zicht te hebben op de exacte route."

En zo is het. De komende dertien maanden moet nog veel duidelijk worden over de concrete invulling van de nieuwe regels. Het levert niet alleen bij de verantwoordelijke Europese instellingen veel werk op, maar ook voor nationale toezichthouders zoals AFM, BFT en DNB. Daarnaast zullen de NBA en SRA aan de slag moeten om hun leden te helpen en goed voor te bereiden op de veranderingen die medio volgend jaar ingaan. Uiteraard dienen accountantsorganisaties ook het nodige te doen. Niet alleen door aanpassingen in bijvoorbeeld werkwijzen, procedures, programmatuur, documentatie en kwaliteitscontrole door te voeren, maar met name ook door medewerkers via opleidingen mee te nemen en op de hoogte te brengen van de implicaties van de wijzigingen.

Het voert te ver om daar op deze plaats al te diep op in te gaan. Daarom beperk ik mij tot het benoemen van één aspect: de omschakeling in de Nederlandse aanpak waarin altijd het melden van ongebruikelijke transacties centraal heeft gestaan, naar de Europese aanpak waarin het melden van verdachte transacties leidend is. Meldingsplichtigen dienen dan voortaan "op eigen initiatief melding te doen aan de Financiële-inlichtingeneenheid (FIE/FIU), indien de meldingsplichtige entiteit weet, vermoedt of redelijkerwijs kan vermoeden dat geldmiddelen of activiteiten, ongeacht het bedrag, opbrengsten van criminele activiteiten zijn of verband houden met terrorismefinanciering of criminele activiteiten". Daarnaast moeten "alle verdachte transacties, waaronder pogingen daartoe en vermoedens die voortvloeien uit het onvermogen om cliëntenonderzoek te verrichten" worden gemeld.

Het betreft al met al een omschakeling die tot een efficiëntere aanpak binnen de meldketen zou moeten leiden en tot het doen van hoogwaardigere meldingen. Het is thans echter nog onvoldoende duidelijk wat de impact zal zijn van de genoemde omschakeling. Gaat dat daadwerkelijk tot minder werkzaamheden en kwalitatief betere meldingen leiden, of gaat het vooral om een woordenspel?