John Weerdenburg viert een mijlpaal en deelt zijn afdronk van vier decennia accountant zijn.

Discussie Column Vandaag

Veertig jaar accountant: wat hebben we gewonnen en wat zijn we verloren?

Deze maand sta ik veertig jaar ingeschreven in het accountantsregister. Een mijlpaal die mij terugbrengt naar 1986; het jaar waarin ik na de route mavo-meao-heao mijn AA-titel behaalde. Onderweg naar 12 augustus 2026 is er veel gebeurd; in onze omgeving én op het gebied van technologie.

In 1986 sloot ik met de AA-titel op zak een periode af van hard werken, maar mijn echte loopbaan vol veranderingen begon pas daarna. Al tijdens mijn stage mocht ik binnenkijken bij Dijker en Doornbos. Daar maakte ik kennis met twee werelden: de controlepraktijk en de mkb-praktijk. Mijn keuze was snel gemaakt. De controlepraktijk bood ongetwijfeld interessante uitdagingen, maar ik ontdekte al snel dat mijn hart lag bij het werken met ondernemers. Het persoonlijke contact, het meedenken over hun onderneming en het overzichtelijke karakter van het werk pasten beter bij mij als mens.

Veranderde omgeving

Wanneer ik veertig jaar accountancy overzie, valt mij vooral op hoe sterk onze omgeving is veranderd. Vroeger leek verantwoordelijkheid vanzelfsprekend; de accountant stond voor zijn werk. Integriteit, vakbekwaamheid en onafhankelijkheid waren belangrijke waarden, die vooral zichtbaar werden in het handelen zelf. Tegenwoordig moeten we niet alleen verantwoord handelen, maar vooral ook bewijzen dat we dat volgens alle regeltjes keurig hebben gedaan. In lijn daarmee zijn dossiers, risicoanalyses, evaluaties, kwaliteitsbeoordelingen, toetsingen en meldingen een vanzelfsprekend onderdeel van ons vak geworden. Enerzijds is dat begrijpelijk, want de maatschappij vraagt om transparantie en verantwoording. Anderzijds is dat ook verontrustend, omdat mij soms toch het gevoel bekruipt dat we hierin zijn doorgeschoten. Waarom? Wanneer de aandacht verschuift van de ondernemer naar het dossier, van professioneel oordeel naar afvinklijsten en van vertrouwen naar bewijs, creëren we een voedingsbodem voor risico's. We zien dan namelijk nog wel de stukjes, maar niet het grotere geheel. We kijken naar de oppervlakte, maar missen de diepere lagen. Willen we dat?

Paradox van de moderne accountancy

Tegelijkertijd heeft technologie ons vak ingrijpend veranderd. Ik heb de eerste rapportgeneratoren zien verschijnen, de introductie van de fax meegemaakt, de mobiele telefoon zien doorbreken en later scan-en-herkensoftware, cloudtoepassingen en kunstmatige intelligentie. Stuk voor stuk ontwikkelingen die ons werk efficiënter hebben gemaakt. Maar elke technologische vooruitgang bracht ook nieuwe regels, nieuwe risico's en nieuwe verwachtingen met zich mee. Hierdoor werd ons werk makkelijker én ingewikkelder tegelijk. Misschien is dat wel de paradox van de moderne accountancy. We beschikken over meer informatie, meer hulpmiddelen en meer controlemechanismen dan ooit tevoren, maar we hebben minder tijd voor datgene wat veel ondernemers het meest waardevol vinden: een goed gesprek.

Ondernemers bijstaan

Na deze veertig jaar ben ik er meer dan ooit van overtuigd dat de echte waarde van de accountant niet schuilt in techniek, regelgeving of systemen. Niet dat die onbelangrijk zijn, maar uiteindelijk zijn het slechts middelen. Onze waarde wortelt in vertrouwen, in vakmanschap en in onze relatie met de ondernemer. Hem of haar ook krachtig bijstaan op momenten dat het spannend wordt, dat er veel onzekerheid is, bijvoorbeeld bij de millenniumovergang (blijven alle systemen wel in de lucht?), of bij de introductie van de euro. Of (van veel recentere datum) de coronacrisis, waarbij wij verschillende verklaringen moesten aanleveren voor de aanvraag van de NOW en TVL. Dát zijn cruciale momenten voor ondernemers.

De mooie menselijke kant

Ondertussen draait de wereld volop door. Tools zullen blijven veranderen, AI zal veel op zijn kop blijven zetten. Maar zolang ondernemers behoefte hebben aan een betrokken adviseur die verder kijkt dan alleen de cijfers, blijft de kern van ons beroep onveranderd. Misschien zullen we dus juist die menselijke kant van ons vak de komende jaren extra moeten koesteren, want daarmee maken we het verschil. En voor wie nu aan het begin van zijn of haar veertigjarige loopbaan staat, zou ik willen zeggen: kies een kantoor dat bij jou als mens past, blijf nergens hangen waar je niet gelukkig bent. Wees van waarde voor de ondernemers die je mag bijstaan en leer ook van hun ervaringen en inzichten. Dat maakt je een rijker mens én een betere accountant.