Cultuur & gedrag

Op cultuurexpeditie: groeien en kaders

In 2026 gaan 25 vakmensen vier keer 'op expeditie' onder begeleiding van de NBA, om samen verder te werken aan cultuur en gedrag binnen accountantskantoren. Kort voor de derde sessie van medio september wordt teruggeblikt op de tweede bijeenkomst van juni jl., gehouden bij Reanda in Amsterdam. Daar ging het over een klassiek verandervraagstuk voor een groeiende organisatie. "Mensen spreken hier audit."

Irene Kramer

"Misschien moet je eerst wel naar het buitenland, om je te realiseren hoe fantastisch het in Nederland is", aldus Gerard Uijtendaal, managing partner bij Reanda Netherlands. "The International Auditors", noemt het audit only-kantoor zichzelf. Bijna tien jaar in Nederland en met een team van audit professionals uit meer dan dertig landen, richt het zich op complexe, internationale auditklanten.

Collectieve wijsheid

'We zijn allemaal zo verschillend, dat die verschillen de norm worden.'

Met complex wordt gedoeld op beursgenoteerde bedrijven met dochters en holdings in meerdere landen. "Vaak letterlijk spreken wij de taal van het bedrijf, bijvoorbeeld met onze China-desk of Amerikaanse CPA's, en de collega's begrijpen die cultuur", legt Uijtendaal uit. "Onze mensen zijn allemaal hier in Nederland vanuit verschillende landen. Ja, er zijn interculturele verschillen, maar het vak van auditor verbindt: Mensen spreken hier audit." Of zoals People & Culture Manager Yannique Wentzel zegt: "We zijn allemaal zo verschillend, dat die verschillen de norm worden."

Na een periode van snelle groei gaat Reanda in Nederland een volgende fase in, met een aangescherpte missie, visie en strategie. Verder opschalen met kwaliteit centraal, vertrouwen en integriteit, technologie en continue verbeteren: dat is taal die de cultuurexpeditie-deelnemers vaak goed kennen vanuit hun eigen organisaties. "Collectieve wijsheid" wekt de interesse en gaat over de unieke kracht van de diversiteit van al die verschillende collega's. "Wij zetten ons in om te leren en onze ervaringen, kennis en vaardigheden te delen [..] Wij weten: 'wij' is beter dan 'ik'." Of in het Engels en wat meer wiskundig geformuleerd: we > me.

Kaders

Eerdere organisatieontwikkeling werd gedreven door het idee dat goede professionals samen met gewenste cultuur leiden tot kwaliteit. Maar in de verdergaande groei is meer nodig en daarom legt het kantoor de deelnemers een klassiek verandervraagstuk voor: decentralisatie 'versus' standaardisatie binnen een groeiende auditorganisatie, hoe doe je dat? Partnergeleide teams én eenduidige sturing; flexibiliteit, autonomie en motivatie én een consistente werkwijze en uniforme kwaliteit. Met inachtneming van vertrouwelijkheid, gaan de deelnemers samen op zoek naar hoe ervoor te zorgen dat auditteams autonomie ervaren én de centrale functies consistentie.

Het belang van kaders komt langs, niet alleen voor kwaliteit en compliance, maar ook voor professionele ruimte en samen leren. Door de deelnemers verbeeld met een donut, of "verschillende wegen die naar Rome leiden". "Kaders sluiten niet op, maar geven richting", brengt iemand in. Ook gaat het over "praktische principes" die helpen om het publiek belang boven het organisatiebelang te stellen en het organisatiebelang boven het teambelang. "Je komt als je hulp nodig hebt" of "Zeg het als je ziet: me > we".

Kunst als medicijn

Menna Kruiswijk van CROP Accountants doet mee aan de cultuurexpedities. Zij maakt in het kader van 'kunst als medicijn' voor Parkinson elke dag een beeldverhaal, met materiaal uit de krant van die dag. Haar voornemen is om elke cultuurexpeditie te verbeelden en dat beeld te delen. Dat idee ontstond door de creatieve en open aanpak van een eerdere bijeenkomst, aldus Kruiswijk. "In een vreemde (creatieve) taal ben je (een beetje) iemand anders en ontstaan nieuwe ideeën."

Ze schreef er een korte reflectie bij: "Wanneer de busjes gaan rijden en de creativiteit niet opgesloten wordt in regels, gaan de ideeën stromen. Er ontstaat een stroom, een golf van energie. Met een beetje richting en verder de ruimte gaat het hart open en wordt we > me."

(NBA-sessie, cultuur en gedrag bij Reanda. Bronmateriaal: NRC, donderdag 18 juni 2026)  

Op expeditie

De 25 deelnemers aan de vier cultuurexpedities komen van meer dan vijftien accountantskantoren en werken daar allemaal aan cultuur en gedrag, vanuit verschillende perspectieven. Naast accountants werkzaam in de samenstel- en/of controlepraktijk, doen ook collega's mee vanuit vaktechniek, learning & development, HR, experts op het gebied van cultuur & gedrag en risk & compliance. Het doel is om samen verder te bouwen aan een kwaliteitsgerichte cultuur en een aantrekkelijk beroep en werkomgeving.

'Doel is van elkaar te leren, inspireren, experimenteren en implementeren.'

Een deel van de mensen deed in 2025 al mee aan de cultuurwerkplaatsen en een aantal deelnemers is nieuw in dit werkprogramma ethiek, cultuur en gedrag. "De werkplaats uit, op expeditie!" zeggen Dieke Roest en Joost Waals van de NBA. "Doel is van elkaar te leren, inspireren, experimenteren en implementeren."

Naast leren van het organisatievraagstuk van Reanda, werken de deelnemers ook aan hun eigen vraagstuk, om beweging te creëren in hun eigen organisatie. En gaan ze in busjes aan de slag voor een sectorbijdrage, die de gewenste beroepscultuur ondersteunt. Thema's waaraan gewerkt wordt zijn psychologische veiligheid, ethisch handelen, innovatie & weerbaarheid en toezicht. Een eerste brainstorm levert creatieve ideeën op: "Een EHBO-kit voor als het echt spannend wordt" of "Een wetsvoorstel dat je ook altijd een compliment moet geven". Concrete tools worden gepresenteerd in januari 2027, tijdens de slotbijeenkomst samen met de vertegenwoordigers van de Stuurgroep Publiek Belang.

Meer weten?

Ben je geïnteresseerd naar de uitkomsten van de bijeenkomsten, of mogelijke aanmelding voor activiteiten in het kader van het werkprogramma Ethiek, Cultuur en Gedrag? Bekijk dan de NBA-site of neem contact op via cultuur@nba.nl.

De volgende cultuurexpeditie vindt plaats bij Grant Thornton in Utrecht op 17 september 2026.

Irene Kramer is registercontroller (RC) en werkzaam als zelfstandig bestuursadviseur en onderzoeker. Eerder werkte zij binnen de NBA als senior beleidsmedewerker, programmamanager en manager bestuurssecretariaat.

Gerelateerd

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.