Discussie opinie 30 juni 2020

De controleverklaring bij een IFRS-jaarrekening is strijdig met Titel 9 en NVCOS 700

De controleverklaring bij een IFRS-jaarrekening voldoet volgens Gert-Peter den Hollander nu niet aan wet- en regelgeving.

Accountants zijn van oordeel dat een IFRS-jaarrekening niet alleen voldoet aan IFRS, maar ook aan Titel 9. Die laatste toevoeging is om een aantal redenen opmerkelijk:

1. Niet alle bepalingen uit Titel 9 zijn van toepassing op IFRS-jaarrekeningen, maar 'slechts' die bepalingen die zijn opgenomen in artikel 362 lid 9 BW. Het is dan weinig zorgvuldig om ongeclausuleerd te oordelen dat een jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met Titel 9. Dat wekt de suggestie alsof wordt voldaan aan geheel Titel 9, terwijl dat niet zo is.
2. Volgens artikel 362 lid 10 BW (ook een bepaling die - sinds 1 januari 2014 - onderdeel uitmaakt van artikel 362 lid 9 BW) moet de toelichting vermelden volgens welke standaarden de jaarrekening is opgesteld. Die bepaling is destijds in Titel 9 opgenomen om aan gebruikers duidelijk te maken volgens welk stelsel (IFRS of Titel 9) de jaarrekening was opgesteld. Die duidelijkheid wordt nu niet gegeven.
3. NVCOS 700 laat toe dat een jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met twee stelsels van financiële verslaggeving, maar volgens alinea A13 is dat alleen passend als de jaarrekening in overeenstemming is met elk van de stelsels afzonderlijk. Diezelfde alinea zegt dat het in de praktijk onwaarschijnlijk is dat een jaarrekening gelijktijdig in overeenstemming is met twee stelsels, tenzij het rechtsgebied het andere stelsel (bijvoorbeeld IFRS) als zijn eigen nationale stelsel heeft aangenomen, dan wel alle barrières inzake het in overeenstemming zijn daarmee heeft weggenomen. In Nederland is geen van beide het geval (kijk naar het afschrijven van goodwill: verboden onder IFRS, en verplicht onder Titel 9), zodat op basis van NVCOS 700 niet verwezen kan worden naar twee verschillende stelsels. Geconcludeerd kan worden dat de huidige controleverklaring bij een IFRS-jaarrekening dus niet voldoet aan NVCOS 700. 

Destijds (2005) werd de verwijzing naar Titel 9 als volgt uitgelegd: omdat het gebruik van IFRS als stelsel wordt toegestaan door Titel 9, voldoet een IFRS-jaarrekening ook aan Titel 9. Dat lijkt me een gezochte redenering, die strijdig is met de wetsgeschiedenis (van zowel artikel 362 lid 9 en 10 BW), die niet voldoet aan de eisen van NVCOS 700 en evenmin getuigt van grote zorgvuldigheid van de accountant richting gebruiker van zowel de jaarrekening als de verklaring. 

Kortom: het zou goed zijn als in een IFRS-jaarrekening alleen nog wordt verwezen naar artikel 362 lid 9 BW, en als die verbijzondering ook in de controleverklaring van de accountant wordt overgenomen. Dan pas kan worden gezegd dat de controleverklaring voldoet aan wet- en regelgeving. Nu is dat naar mijn mening niet het geval. Dat is niet in het publiek belang.