Discussie Opinie 01 maart 2022

Oekraïne en het (moreel) appèl op accountants

Durven we als accountants ook onszelf een morele spiegel voor te houden, in het licht van de situatie in Oekraïne?

Mark Wolters AA

Als accountants hebben we ethische grondbeginselen hoog in ons vaandel staan. Regelmatig moet in dat kader ook een moreel appèl worden gedaan op klanten die het met ethische normen niet zo nauw nemen. Denk bijvoorbeeld aan het moreel appèl dat moest worden gedaan aan bedrijven die een beroep deden op steunmaatregelen in de coronacrisis terwijl ze dat niet nodig hadden. Maar durven we als accountants ook de morele spiegel op onszelf te richten?

Door de overheid zijn diverse sancties getroffen die het de Russische staat en de groep rond Poetin lastig moeten maken. In Nederland zijn echter ook veel Russische (brievenbus)firma's actief die kunnen worden gelieerd aan de groep rond Poetin en/of de Russische staat. In een artikel van Follow the Money zijn deze personen en bedrijven mooi in kaart gebracht.

Deze firma's zijn in Nederland gevestigd vanwege het (fiscaal) gunstige klimaat dat we voor dit soort bedrijven hebben geschapen en worden daarin ondersteund en bijgestaan door Nederlandse (Zuidas-)kantoren. Gelet op de periode in het jaar zal er bij deze kantoren volop worden gewerkt aan de jaarrekeningen 2021 van deze bedrijven.

Deze bedrijven faciliteren direct of indirect de personen en de staat die het internationaal recht, de territoriale integriteit en soevereiniteit van Oekraïne flagrant schenden met de dood van honderden onschuldige burgers als gevolg.

Bij de uitvoering van onze werkzaamheden dient de integriteit van elke cliënt te worden beoordeeld en toetsen we in het kader van de Wwft of er bij de cliënt sprake is van fraude, witwassen en/of financiering van terrorisme. Nu acht ik voornoemde schendingen de meest extreme vorm van terrorisme.

Dienen we in het licht van voornoemde ernstige schendingen van (mensen)rechten dan niet te heroverwegen of we als accountants(organisaties) wel werkzaamheden voor deze firma's moeten en kunnen verrichten?

Nu verkeer ik persoonlijk niet in de situatie en dat is misschien makkelijker praten, maar als ik als (assistent-)accountant zou zijn betrokken bij dit soort cliënten, zou ik mezelf toch wel de vraag stellen of ik voor dergelijke cliënten wel wíl en kán werken. En als compliance officer bij deze kantoren zou ik de klantrelatie toch maar eens heroverwegen.

Het zou dan ook eigenlijk niet hoeven, maar politiek Nederland zou ook een backup kunnen bieden door als verlengstuk van de andere sancties een dienstenverbod af te kondigen voor deze bedrijven. Dan kan ook de dienstensector een zinvolle bijdrage leveren aan de sancties.