Opinie 01 oktober 2014

Toekomst accountantsberoep: internationaal perspectief

De rapportages van de werkgroep Toekomst accountantsberoep en de AFM bieden mogelijkheden voor internationalisering van de Nederlandse auditaanpak. Maar dan moeten wel twee slagen worden gemaakt.

Het rapport 'In het publiek belang' is ontstaan door een oproep vanuit de Tweede Kamer en minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Zo'n soort oproep heeft bij mijn weten in geen enkel buitenland plaatsgevonden.

Op dezelfde dag verscheen ook een rapport van toezichthouder AFM over de controlekwaliteit bij de vier grootste accountantskantoren. De paragrafen 6.2.3, 6.3.3, 6.4.3 en 6.5.3 van dat rapport maken pijnlijk duidelijk waar in 18 van 40 dossiers de big four audits vanuit publiek belang tekortschieten en wat de rode draad in dat tekortschieten is: volledigheid omzet (14 van de 18, overige 4 zijn gemeenten en holdings).

Dit mag echter niemand verbazen, immers de big four gebruiken de internationale US-driven benadering en daarin kent assurance van de completeness assertion niet de unieke krachtige Nederlandse substantiëring, die immers ook nooit in het Engels is vertaald.

Maar wat wil Nederland nu bereiken met de rapporten en de follow-up? Dat Nederland internationaal het hoogste controlepunt gaat vormen? Dat lijkt me niet raadzaam in een financiële wereld die toch altijd op zoek is naar het laagste punt van controle en toezicht. Binnen de big four betekent dit dat andere nationale member firms het drukker gaan krijgen, ten koste van een nog minder goed begrepen Nederland.

Wat dan wel? Naar mijn idee moet de Nederlandse accountancy twee slagen maken.

De eerste is het identificeren van de categorie ondernemingen die in sterke mate een natuurlijke medestander zijn van het publieke belang. Deze categorie bestaat naar mijn idee uit de zogenoemde royalty receivers: de ontvangers van alle copyrightvergoedingen, patentvergoedingen, gebruiksrechten etc.

Een royalty receiver weet assurance over de volledigheid van de aan hem afgedragen royalties zeer op prijs te stellen. Naar schatting van de USA State of Georgia Department of Revenue heeft circa 40 procent van het Amerikaanse bedrijfsleven 'n royalty receiving component. En aangezien een royalty ook beschouwd kan worden als 'n private sector tax, weten ook de publieke belastingautoriteiten deze completeness assurance zeer op waarde te schatten.

De tweede slag is dan om via deze categorie ondernemingen de superieure inzichten van de Nederlandse accountancy te internationaliseren en via de online audit instruction-markt te positioneren voor de internationale auditprofessie. Die professie wordt immers nog steeds geteisterd door de Semmelweis reflex, die bijna automatisch leidt tot afwijzing van nieuwe kennis en inzichten.

Wellicht kunnen eerst de internal auditors en daarna pas de external auditors overstag?

Hoe dan ook: hier ligt een mooie kans voor de Nederlandse member firms van de big four. Juist zij kunnen dit als geen ander faciliteren en internationale completeness assurance business naar zich toetrekken.