» Direct naar annotatie

Lex van Almelo

Belangrijkste feiten

Een recruitmentbureau laat een accountant-administratieconsulent de jaarrekeningen samenstellen van de werk-bv en de bv van de directeur. De relatiebeheerder van het accountantskantoor schrijft in april 2024 aan de directeur onder meer dat:

• het resultaat van zijn bv is gebaseerd op de periode van 1 mei 2023 tot en met 31 december 2023;
• de omzet van recruitmentbureau is bepaald in onderling overleg met de directeur;
• er rekening is gehouden met een correctie;
• de relatiebeheerder de kosten heeft bepaald door de cijfers uit de jaarrekening te verminderen met de mutaties uit boekhoudprogramma Jortt van 1-1-2023 tot en met 30-4-2023;
• het natuurlijk mogelijk is dat na 1-5-2023 kosten zijn betaald die slaan op de periode voor 1-5-2023;
• de relatiebeheerder daar nu geen rekening mee heeft gehouden, omdat dit niet heel snel inzichtelijk is en hij dan elke factuur moet beoordelen;
• het resultaat vanaf 1-5-2023 een verlies van 165.902 euro is voor belastingen;
• over heel 2023 een verlies is gemaakt van 123.184 euro;
• het verschil van 42.718 euro vooral wordt veroorzaakt doordat de directeur van januari tot en met april de omzet Rexec van 68.781 euro zelfstandig heeft gemaakt;
• er daarnaast 26.062 euro aan kosten is verantwoord in de maanden januari tot en met april.

Bij het recruitmentbureau zijn drie partners betrokken, die een gerechtelijke procedure hebben aangespannen tegen (de bv van) de directeur. De advocaat van de directeur gebruikt het e-mailbericht van de relatiebeheerder in de procedure, die leidt tot een tussenvonnis van de rechtbank Zeeland-West-Brabant, waarin de partners in het ongelijk zijn gesteld. Beide partijen zijn in hoger beroep gegaan bij het gerechtshof Den Haag.

De gemachtigde van de partners laten de accountant telefonisch weten dat de e-mail van de relatiebeheerder is gebruikt in de juridische procedure. De accountant schrijft daarop in een e-mailbericht aan de advocaat onder meer dat:

• de advocaat stelt dat wij een verklaring hebben afgegeven bij de cijfers;
• de directeur refereert aan de bijgevoegde e-mail van de relatiebeheerder;
• de relatiebeheerder daarin een toelichting geeft op de cijfers die hij heeft gebaseerd op de jaarrekening 2022 en de mutaties uit de financiële administratie (Jorrt);
• de jaarrekening 2023 nog opgesteld moest worden;
• deze mailwisseling niet mag worden gezien als een accountantsverklaring, maar cijfers betreft waarop nog geen samenstelwerkzaamheden zijn verricht;
• in de disclaimer onder de mail staat dat de informatie in het e-mailbericht uitsluitend bestemd is voor de geadresseerde[n] en persoonlijke of vertrouwelijke informatie kan bevatten, die valt onder een beroepsgeheim;
• gebruik van deze informatie door anderen dan de geadresseerde[n] en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is verboden;
• de relatiebeheerder geen accountantstitel heeft;
• het te kort door de bocht is om te zeggen dat een accountant een verklaring heeft verstrekt;
• het accountantskantoor volgens de advocaat weigert mee te werken aan het verstrekken van een accountantsverklaring;
• het kantoor de opdracht had om een jaarrekening samen te stellen en niet om een verklaring te verstrekken;
• het kantoor de verklaring heeft aangehouden omdat het meer informatie wenst te ontvangen over de inhoudelijke discussie tussen de directeur en twee partners;
• een accountant gebeurtenissen na balansdatum moet beoordelen om te bepalen of deze van invloed zijn op de jaarrekening en of er aanpassingen of toelichtingen nodig zijn;
• een goede afwikkeling van de rechtszaak van belang is, omdat de directeur en het bureau anders grote schade zullen oplopen;
• de accountant volgens de wettelijke regels meer informatie moet opvragen over de omvang van een eventuele schade, van wat de tegenpartij claimt en wat de gevolgen zijn;
• het kantoor in het belang van de cliënt wel wil meedenken en het maximaal mogelijke wil doen om ondersteuning te geven met toelichtingen en verklaringen voor zover deze binnen onze beroepsregels liggen en in dat kader verantwoord kunnen worden.

In september 2024 geeft de accountant een samenstellingsverklaring af bij de jaarrekening 2023 van de directie-bv. De balans is opgesteld per 31 december 2023. In de jaarrekening ontbreken vergelijkende cijfers van voorgaand jaar, omdat "er voorgaande jaren geen jaarrekeningen zijn samengesteld waarbij een samenstellingsverklaring is afgegeven".

De drie partners dienen een klacht tegen de accountant in bij de Accountantskamer.

Klacht

De accountant heeft:

1. ten onrechte een samenstellingsverklaring afgegeven, omdat in de jaarrekening 2023 van de directie-bv vergelijkende cijfers ontbreken over het voorgaande boekjaar 2022 en de jaarrekening dus niet voldoet aan Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW);
2. ten onrechte niets ondernomen tegen het gebruik van het e-mailbericht van de relatiebeheerder als 'accountantsverklaring' in een juridische procedure.

Oordeel

Klachtonderdeel 1 is deels gegrond en klachtonderdeel 2 geheel gegrond.

Ad 1 Geen vergelijkende cijfers

Volgens de accountant zijn er geen samengestelde jaarrekening 2022, gedeponeerde cijfers en/of interne rapportages over 2022. De directie-bv heeft wel een Vpb-aangifte aan de accountant gegeven, maar die is zonder begeleiding ingevuld door iemand met een gebrekkige kennis van het boekhoudpakket Jortt. De cijfers uit 2022 zijn dus op geen enkele manier getoetst. De accountant vond het in die situatie beter om geen vergelijkende cijfers op te nemen. In artikel 2:363 lid 5 BW staat namelijk dat bij elke post "zoveel mogelijk" vergelijkende cijfers uit voorgaande jaren worden opgenomen. Achteraf vindt de accountant dat hij die beter wel had kunnen opnemen met als toelichting dat deze ontleend waren aan de aangifte Vpb 2022 die het bestuur van de vennootschap had ingediend. De accountant wijst erop dat het tijdig en correct deponeren van de jaarstukken de verantwoordelijkheid is van het bestuur van de vennootschap. Volgens de accountant is hij wel in staat is geweest de balans per 1 januari 2023 te herleiden.

De Accountantskamer overweegt dat het zoveel mogelijk toevoegen van de vergelijkende cijfers het inzicht vergroot in de ontwikkeling van de financiële positie en de resultaten van de onderneming. Zonder vergelijkende cijfers kan de gebruiker van de jaarrekening niet beoordelen of de omzet stijgt of daalt, kosten zijn toe- of afgenomen, de solvabiliteit verbetert of verslechtert en of de liquiditeit verandert.

Artikel 2:363 lid 5 BW bepaalt daarom expliciet dat de vergelijkende cijfers "zoveel mogelijk" moeten worden opgenomen. Alleen in situaties zoals het opstellen van de eerste jaarrekening van een onderneming, het ontbreken van betrouwbare cijfers uit het verleden of de overgang naar andere verslaggevingsstelsels mogen vergelijkende cijfers achterwege blijven of beperkt worden opgenomen, mits dit wordt toegelicht.

In dit geval beschikte de onderneming over jaarcijfers over 2022 in de vorm van de aangifte Vpb. Ook deze cijfers kunnen – onder voorwaarden en mogelijk na nadere bewerking – het inzicht van de gebruiker vergroten. De accountant had ze dan ook niet zonder meer mogen weglaten, zoals hij zelf ook inziet. De accountant heeft daarom ten onrechte een samenstellingsverklaring afgegeven en daarmee in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid.

Ad 2 Inbreng accountantsverklaring

Volgens het integriteitsbeginsel uit artikel 9 lid 1 van de VGBA moet de accountant die betrokken is bij of in verband wordt gebracht met informatie die materieel onjuist, onvolledig of misleidend is, een maatregel treffen om de onjuistheid, onvolledigheid of misleiding weg te nemen. De accountant kan aan deze informatie ook een mededeling toevoegen waarin de onjuistheid, onvolledigheid of misleiding duidelijk wordt gemaakt aan de beoogde gebruikers van de informatie. Als de maatregel of mededeling niet mogelijk is, distantieert de accountant zich van deze informatie.

Artikel 10 VGBA voegt daaraan het volgende toe dat de accountant, die betrokken is bij onjuiste informatieverstrekking door een ander, redelijkerwijs een maatregel treft om aan de beoogde gebruikers van de informatie kenbaar te maken waaruit de betrokkenheid bij die informatie werkelijk bestaat. De Accountantskamer vindt dat de advocaat van de directeur een onjuiste dan wel misleidende lading heeft gegeven aan het e-mailbericht van de relatiebeheerder door die te presenteren als een accountantsverklaring.

De accountant wist dit op 11 september 2024. Hij is tuchtrechtelijk verantwoordelijk voor het bericht dat zijn medewerker heeft opgesteld en is dus betrokken bij bepaalde informatie die een ander onjuist voorstelt. Hij had een maatregel moeten nemen om aan de beoogde gebruikers van de informatie kenbaar te maken waaruit de betrokkenheid van de accountant bij die informatie werkelijk bestaat. Dat geldt eens te meer nu de relatiebeheerder in het e-mailbericht zeer stellige bewoordingen gebruikt. zo schrijft hij zonder voorbehoud dat hij het resultaat heeft "bepaald".

De accountant heeft er terecht op gewezen dat op de verstrekte informatie nog geen samenstelwerkzaamheden waren verricht. Dat de verklaring van de relatiebeheerder geen accountantsverklaring mocht heten, is echter niet voor elke gebruiker duidelijk, mede vanwege de woordkeuze en het feit dat de misbruikte mail afkomstig was van een medewerker van een accountantskantoor.

In zijn reactie heeft de accountant niet specifiek aan de orde gesteld dat het (verdere) gebruik van die informatie (als accountantsverklaring) niet was toegestaan. Ook heeft hij te weinig ondernomen om de gebruikers van die informatie te informeren. Hij had bijvoorbeeld, als eerste stap, aan de directeur en zijn advocaat expliciet bevestiging moeten vragen dat zij het misleidende/onjuiste gebruik van de mail in de juridische procedure (zo mogelijk) zouden redresseren en laten bevestigen dat zij er verder geen extern gebruik meer van zouden maken.

De accountant heeft daarom in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van integriteit. Daarbij is hij niet actief genoeg geweest om zich te distantiëren van de informatie. Dat is een andere dimensie van handelen in strijd met het fundamentele beginsel van integriteit dan een situatie waarin bewust niet eerlijk en oprecht is opgetreden.

Maatregel

Berisping.

Door vergelijkende cijfers in de jaarrekening weg te laten heeft de accountant in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Ook heeft hij in strijd gehandeld met het fundamentele beginsel van integriteit. Toen de accountant wist dat een advocaat de informatie, die onder verantwoordelijkheid van de accountant was gedeeld, had gebruikt om een partijstandpunt te onderbouwen en had gepresenteerd als accountantsverklaring is hij te passief gebleven door de advocaat en diens cliënt alleen maar te berichten dat hun opvatting over de gebruikte informatie onjuist was. Dat rekent de Accountantskamer betrokkene zwaar aan.

Annotatie Lex van Almelo

Een AA moet de jaarrekening 2023 samenstellen van een recruitmentbureau en de bv van de bureaudirecteur. Dat de directeur een juridische procedure voert tegen drie partners van het bureau vertraagt de afronding. De relatiebeheerder van het accountantskantoor, die geen accountant is, stuurt een e-mail naar de directeur. In de mail staan cijfers van de omzet, kosten en het resultaat. De relatiebeheerder schrijft dat hij de omzet van recruitmentbureau heeft bepaald in onderling overleg met de directeur en dat hij de kosten heeft bepaald. De advocaat van de directeur gebruikt de mail als "accountantsverklaring" om het standpunt van zijn cliënt te verdedigen bij de rechtbank. Kennelijk komt het nettoverlies van 1,2 ton hem goed uit.

Maar het kantoor heeft juist geen verklaring afgegeven, omdat het meer informatie nodig heeft over de inhoudelijke discussie tussen de directeur en de partners. In september 2024 geeft de accountant wel een samenstellingsverklaring af bij de jaarrekening 2023 van de directie-bv. Daarin ontbreken vergelijkende cijfers uit 2022, omdat "er voorgaande jaren geen jaarrekeningen zijn samengesteld waarbij een samenstellingsverklaring is afgegeven".

De directeur heeft een Vpb-aangifte 2022 aan de accountant gegeven, maar die is zonder begeleiding van de accountant ingevuld door een medewerker die amper uit de voeten kan met het boekhoudpakket Jortt. De accountant heeft de cijfers niet getoetst. Daarom heeft hij de vergelijkende cijfers maar weggelaten. In artikel 2:363 lid 5 BW staat namelijk dat bij elke post "zoveel mogelijk" vergelijkende cijfers uit voorgaande jaren worden opgenomen. In de ogen van de accountant was het niet mogelijk. Tegen de leden van de Accountantskamer zegt hij dat hij een en ander beter in een toelichting had kunnen opnemen. Dat is juist.

Volgens de Accountantskamer komt artikel 2:363 lid 5 BW erop neer dat een organisatie alleen – met een toelichting – vergelijkende cijfers achterwege kan laten bij het opstellen van de eerste jaarrekening van een onderneming, bij het ontbreken van betrouwbare cijfers uit voorgaande jaren of bij een overstap op een ander verslaggevingsstelsel. In dit geval had de accountant de cijfers uit de Vpb-aangifte 2022 moeten opnemen met een toelichting. Dat was beter geweest dan niets.

De accountant wordt ook berispt omdat hij zich te slap heeft opgesteld tegenover de advocaat die de e-mail van de relatiebeheerder in de rechtszaal presenteerde als accountantsverklaring. Om te beginnen had hij de directeur en zijn advocaat expliciet moeten laten bevestigen dat zij het misleidende/onjuiste gebruik van de mail in de juridische procedure zouden rechtzetten en er naar buiten toe verder geen gebruik meer van zouden maken. Verder had de accountant openlijk afstand van moeten nemen van de "verklaring" en duidelijk moeten maken dat hij noch een andere accountant er bemoeienis mee heeft gehad.

Gebrek aan integriteit heeft een actieve en een passieve dimensie. Aan de ene kant bewust niet eerlijk en oprecht optreden. Aan de andere kant: je onvoldoende distantiëren van onjuiste en/of onvolledige informatie. Dat laatste is hier het geval.