Of de kosten van regelgeving hoog zijn in relatie tot wat het ons opbrengt is nog maar de vraag, meent Joris Joppe.

Discussie Column Vandaag

Veel geld, veel regels

Zelfs in een tijd waarin Grant Thornton Advisors de consultancyclub CBIZ overneemt voor $ 5 miljard, is € 17 miljard een hoop geld. En dan krijg je aandacht. Dus als PwC een onderzoek publiceert waaruit blijkt dat we in Nederland bijna € 17 miljard uitgeven aan regelgeving, denk je vanzelf: "Da's een hoop geld." Zeker als je dan ook nog concludeert dat die kosten stijgende zijn.
Advocaten en accountants zijn grote veroorzakers van deze kosten. Beter gezegd: die verdienen het meest aan regelgeving. En aangezien ik al mijn hele werkzame leven in de accountancy rondzwerf, voel ik me aangesproken.

Of de kosten van regelgeving ook echt hoog zijn in relatie tot wat het ons opbrengt, is natuurlijk nog maar de vraag. Maar het sentiment ten aanzien van regelgeving is altijd: het is te veel. Zeker als je het rapporteert in de context van economische groei. En zelfs een causaal verband tussen regeldruk en afnemende economische groei suggereert. Een verband dat bij mijn weten nog nooit is aangetoond, maar ik durf er wel een rijksdaalder onder te verwedden dat de realiteit een stuk complexer is.

Het zorgt echter voor een lekker populistisch narratief. Schaf al die regels nou maar eens af, dan gaat het vanzelf beter. Slimme retoriek, waarmee je misschien weg kunt blijven bij de complexiteit van de toegevoegde waarde van regelgeving. Op dat punt komt het rapport niet veel verder dan een conceptueel model. Maar net als bij de relatie tussen regeldruk en economische groei, kun je ook indicatoren de andere kant op verzinnen:

• Wat is de schade van faillissementen in relatie tot landen met minder regels? Volgens mij doen we het in aantallen faillissementen en non-performing loans in relatie tot andere EU-landen best oké.
• Waar staan we ten aanzien van financiële/economische criminaliteit in verhouding tot vergelijkbare economieën? Als je de boetes volgend uit anti-witwaswetgeving mag geloven, doen we het hier niet zo heel lekker. Of we het hier beter of slechter doen dan de rest, is gegeven de logistieke en financiële hub-functie van Nederland volgens mij onmogelijk te bepalen.
• Een streep door CSRD zetten, klinkt als lastenverlichting. Maar als door klimaatverandering de Rijn straks elk jaar droog staat, vraag ik me af of we niet beter wat meer regelgeving hadden kunnen hebben.

Het rapport suggereert dat de oplossing zit in "slimme" regelgeving en "slimme" deregulering. (Suggesties dat ik iets slimmer moet doen vind ik meestal een belediging maar goed, het rapport is niet aan mij gericht.) Om vervolgens te refereren aan de motie van het kabinet om de regeldruk met 20 procent te verlagen.  

En daar zit misschien wel de grootste blinde vlek in het rapport. PwC telt keurig € 17 miljard, maar maakt nergens onderscheid tussen wat uit Brussel komt en wat Den Haag zelf heeft verzonnen. Schattingen over regelgeving uit Europa versus Nederland lopen uiteen, maar sommigen suggereren dat 60 procent een Europese oorsprong heeft. Dan is hand waving in Den Haag over 20 procent reductie meer voor de bühne, dan dat het echt iets op gaat leveren. De resultaten tot nu toe bevestigen dit.

Ik begrijp dat regeldruk een last is voor het bedrijfsleven. En accountants zitten wat dat betreft in een spagaat: de regels waar ze last van hebben en de regels waar ze geld aan verdienen. Ik ben benieuwd waar de eerste slagen worden gemaakt.