Nieuws 22 juni 2017

Transparancy International: Interne accountant steunen bij luiden klok

Accountants die bij een bedrijf werken dat steekpenningen betaalt of dat fraudeert, moeten financiële en juridische steun krijgen als zij de kwestie melden bij de autoriteiten. Dat zeggen Europese en Belgische fiscale en accountancy-koepelorganisaties.

Op een symposium van Transparency International België onderstreepte Mark Thompson van het Britse Serious Fraud Office de belangrijke rol die accountants als 'gatekeepers' met publieke verantwoordelijkheid moeten spelen bij het voorkomen van corruptie en fraude.

Maar doen accountants dat wel genoeg? Volgens directeur John Capper van de European Group of International Accounting Networks & Associations (EGIAN) wel. "Wij doen alles wat mij moeten doen." Alleen worden de maatschappelijke verwachtingen steeds groter, waardoor de verwachtingskloof in stand blijft, zei Capper.

Verdachte transacties

Ludo Swolfs, erevoorzitter van het Belgische Instituut voor Bedrijfsrevisoren, lijkt de vijftig á zestig verdachte transacties die de duizend registeraccountants in België jaarlijks melden, voldoende te vinden. Veel fraudes zijn niet materieel en niet-materiële fraudes zijn nu eenmaal moeilijk te ontdekken. 

Directeur Peter van Veen van het Business Integrity Program van Transparency International UK vindt dat de mindset van accountants in de loop der jaren is verbeterd, maar dat op ethisch gebied wel een verschuiving van 'could' naar 'should' nodig is. Met andere woorden: dat accountants fraude en corruptie behoren te melden, in plaats van dat 'zouden kunnen' melden. 

Forensisch accountant Evert Jan Lammers, die in België werkt: "De regels zijn duidelijk, maar achteraf vindt men altijd excuses om niets te doen." Kantoren in België leven de Europese regels volgens Lammers minimaal na en doen niets extra’s. 

Klokkenluiden

Accountants en fiscalisten die binnen bedrijven werkzaam zijn zouden het management moeten wijzen op fraude en corruptie. Als dat management niet ingrijpt, bijvoorbeeld omdat het er zelf bij betrokken is, zouden deze werknemers een melding moeten doen bij de autoriteiten. Want meldingen van binnenuit zijn onmisbaar om dit soort zaken echt aan te pakken. Niet zo zeer als bewijs, maar vooral als informatie om een onderzoek te beginnen, zo beklemtoont de Belgische justitie.

De bescherming van klokkenluiders schiet echter vaak tekort. Uit onderzoek van Transparency International blijkt dat er voor klokkenluiders in slechts vier van de zevenentwintig Europese lidstaten een goede bescherming is. Het Nederlandse Huis voor Klokkenluiders geldt daarbij als één van de goede voorbeelden. Een beloning voor klokkenluiders, zoals bijvoorbeeld bestaat in de Verenigde Staten, vonden de symposiumdeelnemers niet nodig. Maar financiële en juridische steun wel.

Het symposium was volgens Lammers vooral bedoeld om issues op tafel te krijgen en partijen met elkaar in contact te brengen. Ondernemers en zakelijke dienstverleners kunnen volgens hem wel wat training van Transparency International gebruiken. Maar de verwachtingen moeten wel realistisch blijven, omdat het nu eenmaal niet eenvoudig is om fraude te ontdekken en te melden. Lammers: "Standaard 240 beslaat alleen al zestig pagina’s."