Nieuws 18 oktober 2022

Bunq krijgt deels gelijk in kwestie DNB over klantenscreening

Onlinebank bunq heeft gedeeltelijk gelijk gekregen in een zaak over de werkwijze voor het screenen van klanten op witwaspraktijken.

De Nederlandsche Bank (DNB) sommeerde bunq eerder dat zij gebruik moet maken van de vastgestelde screeningmethode. Bunq stelde dat deze aanpak ouderwets, minder effectief en niet geschikt was voor een digitale bank. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelde in hoger beroep dat niet alle overtredingen die bunq werden verweten vaststaan.

Het CBb oordeelde dat DNB niet heeft bewezen dat bunqs manier van screenen in strijd is met de wet. Volgens de uitspraak kent de wet open normen en schrijft niet exact voor op welke wijze banken hun klanten moeten screenen. Bunq heeft in de procedure goed haar werkwijze, gebaseerd op kunstmatige intelligentie, uitgelegd. Daarmee zijn de risico's op witwassen klein.

Onvoldoende bewijs

DNB heeft daar volgens de rechter onvoldoende tegenover gesteld en heeft ook niet bewezen dat bunq tekortschiet bij het monitoren van particuliere klanten aan de hand van het standaard gebruikersprofiel. Volgens het CBb heeft DNB ook niet bewezen dat bunq bij zakelijke klanten die al een rekening hadden lopen, onvoldoende informatie heeft ingewonnen bij de opening van de rekening.

DNB zou wel bewezen hebben dat bunq andere antiwitwasregels heeft overtreden. Het gaat dan onder andere om de verplichting om onderzoek te doen naar de bron van de financiële middelen van een klant. Ook heeft bunq de regels overtreden die vanwege het risico op corruptie voorschrijven dat een bank verscherpt onderzoek moet doen naar klanten met een belangrijke publieke functie.

Historisch

In het FD wordt gesproken van een "historisch hard oordeel" van de rechter richting DNB als het gaat om de strijd van de toezichthouder met banken rondom witwasregels. Een "unicum", aldus de krant. "Het College rekent de toezichthouder aan te rigide te zijn in zijn beleid. Dat DNB de proceskosten moet vergoeden, geeft aan hoe zwaar de rechter de zaak opneemt."

Ook advocaten noemen de uitspraak historisch. Bunq-oprichter Ali Niknam spreekt van een "overwinning voor de vooruitgang", stelt het FD, "omdat hij met zijn digitale opsporingsmethode gelijk heeft gekregen". 

Reactie NVB

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) noemt het oordeel van de rechtbank dat bunq kunstmatige intelligentie mocht inzetten bij het voorkomen van witwassen "een steun in de rug" voor de bankensector. Het CBb biedt nu meer duidelijkheid over de manier waarop banken hun poortwachtersrol kunnen vervullen, aldus de NVB.

Banken zijn voorstander van het "zo optimaal mogelijk inzetten van innovatie" voor het opsporen en bestrijden van witwassen en financiering van terrorisme. Dat zou ook de hinder verminderen voor klanten die niets kwaads in de zin hebben. 

Inmiddels houdt al ruim twintig procent van alle bankmedewerkers zich bezig met transactie- en klantcontrole. De kosten daarvan lopen op tot zeker anderhalf miljard euro per jaar.

• Uitspraak ECLI:NL:CBB:2022:707

Bron: ANP/FD