Opinie 15 december 2011

Accountantsopleiding moet gedifferentieerder

De nieuwe wet op het accountantsberoep regelt de vakbekwaamheidseisen van accountants. De in het wetsvoorstel opgenomen eisen zijn echter in onvoldoende mate toegespitst op de accountantsdiensten waaraan de markt behoefte heeft.

Zowel de academisch gevormde registeraccountant (RA) als de op hbo-niveau geschoolde accountant-administratieconsulent (AA) is bevoegd om wettelijke controles van jaarrekeningen te verrichten. De opleidingen tot RA en AA zijn noodzakelijkerwijs beide gericht op de uitoefening van de wettelijke controlebevoegdheid. Door AA's wordt daar echter niet of nauwelijks gebruik van gemaakt. Zij treden op als adviseurs in het midden- en kleinbedrijf, waardoor er een mismatch is tussen hun opleiding en beroepsuitoefening. Het wetsvoorstel brengt hierin helaas geen verandering. Kennelijk wordt ervan uitgegaan dat RA's en AA's dezelfde werkzaamheden verrichten en dus blijvend aan dezelfde vakbekwaamheidseisen moeten voldoen.

De behoefte aan accountantsdiensten heeft de afgelopen decennia een sterke ontwikkeling doorgemaakt. In het mkb bestaat behoefte aan een breed opgeleide business coach die de ondernemer bijstaat bij de dagelijkse bedrijfsvoering. In het grootbedrijf is er juist behoefte aan specialisten, waaronder een accountant die de jaarrekening controleert. Differentiatie in de accountantsopleiding is dan ook zeer gewenst, waarbij in ieder geval onderscheid wordt gemaakt in opleidingen tot accountant die wel en die niet de bevoegdheid geven om wettelijke jaarrekeningcontroles uit te voeren. In het wetsvoorstel wordt dit onderscheid niet gemaakt. Hierdoor wordt niet ingespeeld op de behoeften van de markt en worden ook in de toekomst accountants opgeleid voor een bevoegdheid waarvan zij geen gebruik gaan maken.

De toekomstige inrichting van de accountantsopleiding zou moeten beginnen met een gemeenschappelijke basisopleiding waarna vervolgens wordt gekozen voor profilering en verdergaande differentiatie. Vergelijk de hartchirurg die eerst de artsenopleiding heeft gevolgd. Alle accountants (RA's en AA's) volgen de basisopleiding waarna een profilering naar het verschaffen van zekerheid (assurance) of het optreden als financieel adviseur volgt. De behoefte aan assurance over de betrouwbaarheid van financiële informatie verbreedt zich snel naar assurance over de betrouwbaarheid van niet-financiële informatie, over risico's en over compliance. In het midden- en kleinbedrijf bestaat behoefte aan de accountant in de rol van financieel adviseur, die bovendien kwaliteit toevoegt aan de interne en externe informatievoorziening. Na afronding van het assurance-profiel wordt gekozen voor een nadere differentiatie, waarvan de opleiding tot wettelijk controleur er een is.

Deze opiniebijdrage is ook verschenen in het Financieele Dagblad van 15 december 2011.