Paragraaf over overige aangelegenheden bij SBR Report Package vergeten
NBA Alert 50 verplicht de accountant om in de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening van een grote rechtspersoon een paragraaf over overige aangelegenheden op te nemen, als de publicatiejaarrekening wordt opgemaakt op basis van SBR Report Package. In de praktijk blijkt met enige regelmaat dat dit achterwege wordt gelaten. De interessante vraag is dan hoe te handelen.
Anton Dieleman
Voor grote rechtspersonen die onder Titel 9 van Boek 2 BW vallen, moet voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2025, op grond van het Besluit elektronische deponering handelsregister, de publicatiejaarrekening die bij het handelsregister wordt gedeponeerd, worden opgemaakt op basis van SBR.

SBR-varianten
Deze SBR-versie van de publicatiejaarrekening kent twee varianten: de (eenvoudige) SBR Instance-variant en de (meer geavanceerde) Inline XBRL-variant (SBR Report Package). De laatste variant combineert de mogelijkheden van XBRL en HTML en levert een publicatiejaarrekening op die een vergelijkbare opmaak (look and feel) kent als de publieksversie van de inrichtingsjaarrekening (en niet de beperkingen van een SBR Instance-versie).
Als de inrichtingsjaarrekening niet in een SBR-formaat is opgesteld (zoals een SBR Report Package), moet een technische omzetting plaatsvinden naar de publicatiejaarrekening. Door deze technische omzetting ontstaat onder andere het risico dat er inconsistenties van materieel belang bestaan tussen het voor de mens leesbare beeld en de informatie die kan worden verkregen door geautomatiseerde verwerking van de onderliggende, met XBRL gemarkeerde informatie.
Bij de variant van SBR Report Package doet zich een extra vaktechnisch issue voor, omdat die SBR-versie van de publicatiejaarrekening extra digitale gegevens bevat die geen onderdeel uitmaken van de wettelijke controle van de jaarrekening. De rechtspersoon waarvan de publicatiestukken op basis van SBR Report Package worden opgemaakt, kan de accountant een afzonderlijke assurance-opdracht geven om die extra gegevens (ook) te controleren. Daarvoor bestaat geen verplichting en dit komt in de praktijk weinig voor.
Paragraaf inzake overige aangelegenheden
'Het vaktechnisch vraagstuk ontstaat door de technische SBR-gegevens in de publicatiejaarrekening, die geen onderdeel vormen van de controle.'
Het vaktechnisch vraagstuk ontstaat door de technische SBR-gegevens in de publicatiejaarrekening, die geen onderdeel vormen van de controle. De NBA heeft hierover vorige jaar NBA Alert 50 (Verantwoordelijkheden van de externe accountant bij een SBR Report Package) gepubliceerd. Om te voorkomen dat gebruikers van de controleverklaring bij de publicatiestukken ten onrechte zouden denken dat de extra gegevens die aan de publicatiejaarrekening op basis van SBR Report Package zijn toegevoegd, ook door de accountant zijn gecontroleerd, wordt een zogeheten paragraaf inzake overige aangelegenheden in de controleverklaring opgenomen, met de volgende tekst:
Naleving vereisten van Regelgevende Technische Standaard van SBR, inclusief XBRL-markering, niet gecontroleerd
De accountantscontrole bevat de toetsing dat de opgemaakte jaarrekening voldoet aan de wettelijke bepalingen in Titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Onze controleverklaring is afgegeven bij de opgemaakte jaarrekening en zal worden gevoegd bij de digitaal te deponeren jaarrapportage. Dat betekent dat de naleving van alle vereisten van de Regelgevende Technische Standaard van het SBR-domein Handelsregister (waaronder de aangebrachte eXtensible Business Reporting Language (XBRL) markeringen) geen onderdeel van de accountantscontrole is geweest.
Omdat op grond van de wettelijke systematiek van artikel 2:394 lid 4 jo. artikel 2:392 lid 1 onder a BW, de controleverklaring die met de publicatiejaarrekening openbaar wordt gemaakt identiek moet zijn aan de controleverklaring die bij de inrichtingsjaarrekening is verstrekt, moet deze paragraaf inzake overige aangelegenheden ook al worden opgenomen in de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening. De reden hiervoor is uitsluitend het feit dat beide verklaringen identiek moeten zijn; inhoudelijk heeft de genoemde paragraaf inzake overige aangelegenheden geen enkele relevantie bij een inrichtingsjaarrekening die niet op basis van SBR Report Package is opgemaakt.
Dilemma
Een dilemma, naar aanleiding van bovenstaande uiteenzetting, ontstaat is als de publicatiestukken op basis van SBR Report Package worden opgemaakt en de hiervoor genoemde paragraaf inzake overige aangelegenheden ontbreekt in de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening; iets wat zich met een zekere regelmaat voordoet.
De redenen die ik hiervoor in de praktijk tegenkom zijn voornamelijk: a) de accountant is vergeten deze paragraaf in de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening op te nemen; b) de klant bedenkt zich op het moment dat de inrichtingsjaarrekening al is vastgesteld en besluit dan pas om de publicatiejaarrekening niet op basis van SBR Instance, maar op basis van SBR Report Package op te maken; of c) in tegenstelling tot de eerdere verwachting, blijkt het technisch niet mogelijk de publicatiejaarrekening op basis van SBR Instance op te maken.
Om deze 'tekortkoming' op te lossen zijn drie mogelijkheden voorhanden:
- het van onwaarde verklaren van de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening, omdat de genoemde paragraaf inzake overige aangelegenheden ontbreekt en een nieuwe controleverklaring verstrekken;
- bij de publicatiejaarrekening eenzelfde controleverklaring verstrekken als bij de inrichtingsjaarrekening, omdat beide controleverklaringen identiek moeten zijn. De genoemde paragraaf ontbreekt dan ook in de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening;
- het alsnog toevoegen van de paragraaf inzake overige aangelegenheden in de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening.
Ik ga op alle varianten in.
'De fout in de controleverklaring kan zich ook op spiegelbeeldige wijze voordoen.'
Terzijde: de fout in de controleverklaring kan zich ook op spiegelbeeldige wijze voordoen. In de controleverklaring wordt de genoemde paragraaf inzake overige aangelegenheden toegevoegd, maar de publicatiejaarrekening wordt op basis van SBR Instance opgemaakt. Dit doet zich voor als de accountant een fout maakt, of als het bestuur van de rechtspersoon bij nader inzien besluit de publicatiejaarrekening toch op basis van SBR Instance in plaats van SBR Report Package op te maken. De paragraaf inzake overige aangelegenheden maakt dan onterecht onderdeel uit van de controleverklaring. Omdat deze variant slechts in zeer beperkte mate voorkomt, besteed ik daaraan in dit artikel verder geen aandacht.
1. Van onwaarde verklaren controleverklaring
Het van onwaarde verklaren van de controleverklaring, omdat de paragraaf inzake overige aangelegenheden ontbreekt (en een nieuwe controleverklaring verstrekken), is theoretisch een mogelijkheid als de controleverklaring aan de klant is verstrekt, maar verder nog niet is verspreid. Maar ook in die situatie lijkt dit mij een te robuuste maatregel voor het probleem dat is ontstaan.
Als de jaarrekening met controleverklaring inmiddels breder is verspreid, of de jaarrekening is vastgesteld, is het van onwaarde verklaren van de controleverklaring geen reële optie meer, om de volgende redenen:
- het ontbreken van de paragraaf inzake overige aangelegenheden is geen reden om te concluderen dat de controleverklaring zodanig tekortschiet dat reparatie noodzakelijk is;
- materieel gezien is zelfs geen sprake van een tekortkoming, omdat ik eerder heb toegelicht dat de paragraaf inzake overige aangelegenheden voor de inrichtingsjaarrekening irrelevant is. Herstel is dus niet eens nodig.
2. Geen aanpassing controleverklaring bij publicatiejaarrekening
Als bij de publicatiejaarrekening de (ten opzichte van de inrichtingsjaarrekening) ongewijzigde controleverklaring wordt toegevoegd, is de consequentie dat daarin de genoemde paragraaf inzake overige aangelegenheden ontbreekt, terwijl die paragraaf voor de publicatiejaarrekening wel relevant is, omdat de accountant niet alle gegevens in het SBR Report Package heeft gecontroleerd.
Argumenten voor het toepassen van deze optie zouden dan zijn:
- het risico dat (technische) SBR-gegevens uit het SBR Report Package worden gebruikt waarbij wordt verondersteld dat de accountant ze heeft gecontroleerd, is zeer beperkt;
- er wordt voldaan aan de eerdergenoemde wettelijke verplichting dat de controleverklaring die bij de inrichtingsjaarrekening is afgegeven, ook aan de publicatiejaarrekening wordt toegevoegd.
3. Aanpassen controleverklaring bij publicatiejaarrekening
De laatste optie is het aanpassen van de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening, door daarin wel de paragraaf inzake overige aangelegenheden toe te voegen. Het nadeel van deze optie is dat de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening (alleen op het punt van de paragraaf inzake overige aangelegenheden) niet identiek is aan de controleverklaring bij de jaarrekening. Het voordeel is daarentegen dat beide verklaringen wel vaktechnisch juist zijn.
Resumé
Het onderwerp van deze bijdrage laat zien dat een kleine omissie in de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening, of een onvoorziene situatie waarbij een klant op een later moment besluit om SBR Report Package toe te passen, de accountant voor een lastig dilemma plaatst. Alles overziend vind ik de derde variant in deze situatie vaktechnisch aanvaardbaar. Het aanpassen van de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening is een niet-verplichte en te zware maatregel (optie 1). Bovendien is de controleverklaring vaktechnisch correct!
'Het onderwerp van deze bijdrage laat zien dat een kleine omissie in de controle- verklaring bij de inrichtingsjaarrekening de accountant voor een lastig dilemma plaatst.'
Het ongewijzigd laten van de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening (optie 2) heeft als nadeel dat die verklaring niet de voor de gebruiker relevante paragraaf inzake overige aangelegenheden bevat.
Optie drie leidt (ondanks het verschil in verklaringen) tot vaktechnisch juiste verklaringen bij zowel de inrichtings- en publicatiejaarrekening. En daarnaast: de tekst van de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening wordt integraal opgenomen in de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening (met een kleine uitbreiding als gevolg van de paragraaf inzake overige aangelegenheden).
Materieel gezien wordt daarmee nog steeds voldaan aan de bedoeling van de wettelijke bepaling; dat de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening gelijk moet zijn aan de controleverklaring bij de inrichtingsjaarrekening. Ik kan het niet laten om hierbij met een knipoog te verwijzen naar een eerder artikel van mij over dit onderwerp en de daar al voorgestelde oplossing.
Datering controleverklaring
De laatste vraag die in dit verband relevant is, heeft te maken met de datering van de controleverklaring. Moet de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening in optie drie - door het toevoegen van de paragraaf inzake overige aangelegenheden (en daarmee de aanpassing van de controleverklaring) - van een nieuwe datum worden voorzien?
Het antwoord daarop is wat mij betreft nee, om verschillende redenen:
- door een nieuwe datering ontstaat verschil tussen beide controleverklaringen; dat is niet wenselijk, aangezien vanuit de wettelijke systematiek volgt dat de controleverklaring bij de publicatiejaarrekening identiek moet zijn aan de bij de inrichtingsjaarrekening afgegeven controleverklaring;
- door de accountant wordt slechts (als correctie) een paragraaf inzake overige aangelegenheden aan de controleverklaring toegevoegd; inhoudelijk is geen sprake van aanvullende werkzaamheden die een nieuwe datum noodzakelijk maken.
Gerelateerd
Philips wint Sijthoff-prijs voor transparante verslaggeving
Philips heeft de FD Henri Sijthoff Prijs 2026 gewonnen voor de beste financiële verslaggeving onder AEX-bedrijven. Volgens de jury heeft het concern een "sprong...
De jaarrekening klopt, maar klopt het verhaal ook?
Babette Porcelijn legt in haar nieuwe boek 'De trias economica' een ongemakkelijke waarheid op tafel. Wat als een jaarrekening financieel volledig juist is, maar...
IFRS 18 gooit 'wiring and plumbing' van jaarrekening op de kop
IFRS 18 treedt op 1 januari 2027 in werking. Maar de vergelijkende cijfers over 2026, de aanpassing van systemen en de uitleg aan investeerders vragen nu al aandacht....
Hoe ga je om met significante aangelegenheden bij samenstellingsopdrachten?
Het begrip significante aangelegenheden maakt, sinds de invoering van paragraaf 38A in Standaard 4410, steeds meer een belangrijk onderdeel uit van de samenstellingsopdracht....
De jaarrekening is vastgesteld. Maar is het financiële jaar daarmee ook écht afgerond?
"De jaarrekening is vastgesteld, de accountant heeft zijn controle afgerond en de stukken zijn verzonden. Op naar de zomer."
