NBA 25 juni 2012

Nieuwe controleverklaring: Begin met het eind

De International Auditing and Assurance Standards Board heeft een consultatiedocument uitgebracht over de controleverklaring van de toekomst. 'Begin with the end in mind' was het uitgangspunt: zet de gebruiker centraal.

De controleverklaring is primair bedoeld als communicatiemiddel naar de belanghebbenden van de jaarrekening. Ik heb hier ook enkele malen voor gepleit. Tot mijn vreugde zet de IAASB flinke stappen in de goede richting.

De roep om meer informatiewaarde in de controleverklaring heeft luid en duidelijk geklonken. Je kunt de kritiek op de huidige tekst samenvatten als 'te technisch, te standaard, te weinig specifiek'. Het voelt voor een deel als een gebruiksaanwijzing die je eenmaal moet lezen, maar naast je neerlegt bij herhaald gebruik. In NBA-verband is deze oproep voor een informatiever verklaring onder andere verwoord in het Plan van Aanpak en in de uitkomsten van de debatsessie Heldere Signalen. De oproep klinkt ook internationaal. In de voorstellen van Eurocommissaris Barnier is opgenomen dat de controleverklaring informatiever moet worden met onder meer expliciete aandacht voor de mening van de accountant over de continuïteit van de onderneming.

De IAASB doet nu de volgende voorstellen voor verbetering:

• Een nieuwe paragraaf 'Auditor's Commentary'. Hierin benadrukt de accountant zaken die naar zijn oordeel bijdragen aan het begrip van de jaarrekening en de uitgevoerde accountantscontrole. Als voorbeelden worden genoemd: rechtszaken, goodwill, waardering van financiële instrumenten, hoofdlijnen controleaanpak specifiek voor deze opdracht en de inschakeling van andere accountants. Deze nieuwe paragraaf zou verplicht moeten zijn voor wat wij organisaties van openbaar belang noemen, maar accountants kunnen ook in andere gevallen kiezen voor zo'n extra toelichting.

• Een expliciete conclusie over de toepasselijkheid van going concern als waarderingsgrondslag en een expliciete stelling of er tijdens de controle materiële onzekerheden zijn geïdentificeerd met betrekking tot going concern. Hiermee wordt antwoord gegeven op de uitdrukkelijke wens van de Europese Commissie.

• Een expliciete stelling in hoeverre er materiële inconsistenties zijn tussen de jaarrekening en overige opgenomen informatie, met een expliciete verwijzing naar welke informatie de accountant heeft gelezen. We kennen die in Nederland al op basis van BW2T9, maar het wordt hierbij uitgebreid tot alle informatie die samen met de jaarrekening wordt gepubliceerd.

• Last but not least: start met de opinieparagraaf. Begin with the end in mind in optima forma!

In de verbeteringsvoorstellen is een voorbeeld controleverklaring toegevoegd. Wat opvalt is dat de lezer van de verklaring inderdaad centraal wordt gesteld, maar dat tegelijkertijd de accountant wel de behoefte heeft om ook de context van de controle uiteen te zetten. Effect: een verklaring van maar liefst vier pagina's. Prikkelend is daarom de consultatievraag van IAASB of de standaardteksten (die gelden voor alle controles) ook in een bijlage of op een website kunnen worden verwoord. Geeft dit wellicht antwoord op het effect van de eerdergenoemde gebruiksaanwijzing die je alleen leest als je er behoefte aan hebt?

IAASB nodigt iedereen uit om uiterlijk 8 oktober 2012 te reageren op de voorstellen. Als Nederlands regelgever op het gebied van accountantscontroles zal de NBA uiteraard reageren. Het Adviescollege Beroepsreglementering neemt hierin het voortouw. We zullen ook uw mening vragen, met daarbij een aantal vragen die met name in Nederland leven. En noteert u alvast 26 september 2012 in uw agenda voor een debatsessie!