Opinie 02 juni 2009

Fuserende accountants

Het was een mooie dag in Noordwijkerhout, we stonden te wachten voor het lokaal voor de tweede dag van een interne cursus, toen het lopende vuurtje ons bereikte: we gaan fuseren! Coopers & Lybrand gaat samen met Price Waterhouse.

PW was voor de meesten een onbekende speler. Internationaal wel groot, maar in Nederland stelde het weinig voor. Een campagne waarin PW vertelde dat ze de klanten kregen die ze verdienden, en veel meer zag je niet. We hoorden dat de culturen zo mooi op elkaar aansloten, en het was natuurlijk nodig om bij de top 3 kantoren te horen, dus fuseren was heel nuttig. Zowel Coopers als Price waren immers bezig de aansluiting te missen.

Het duurde een hele tijd voor de nieuwe naam verzonnen was, PricewaterhouseCoopers, de nieuwe huisstijl met de aarde-tinten, en een prachtig verhaal over holisme en synergie. We gebruikten beiden Lotus Notes als platform, en ook hier was de synergie mooi: het elektronisch dossier van C&L was superieur, terwijl de kennisbanken van PW onovertroffen waren. 

De culturele aansluiting in Nederland verliep vrij makkelijk, hoewel het voor veel mensen raar was te ervaren dat het in Nederland piepkleine PW redelijk dominant was. Binnen een jaar na de fusie waren de dasspelden van de Coopers-mensen zo goed als verdwenen, was de licht chaotische "leuk idee, ga maar eens kijken of het werkt"-aanpak vervangen door structuren en systemen waar alles in diende te passen, en was het idee gevestigd dat klanten kleiner dan pakweg KPN allemaal tot het mkb behoorden. 

Wat in die tijd nog geen rol speelde, was het samenvoegen van Wta-vergunningen. Een berichtje in AccountancyNieuws over GIBO Groep die De Koning Accountants overneemt is voor mij pas compleet na ook even in het Wta-register te kijken. Als minstens één van beide partijen een Wta-vergunning heeft, dan wordt de zaak direct een stukje complexer. 

Er is de afgelopen jaren aardig wat gefuseerd en overgenomen in de sector. Deze site houdt een handig overzicht bij. Een aantal van deze kantoren heb ik mogen helpen bij kwesties rond compliance, kwaliteitsbeheer en vergunningaanvraag. Wat daarbij steeds weer opvalt is dat het fuseren van kwaliteitssystemen principieel niet zo veel lastiger is dan het samenvoegen van ICT-systemen, bedrijfsculturen, huisstijlen of arbeidsvoorwaarden. 

Wat het praktisch wel lastig maakt is de combinatie van enerzijds controleopdrachten die doorlopen en niet zomaar van het ene op het andere systeem kunnen worden overgezet, en anderzijds een toezichthouder die niet de tijd geeft om alles eens rustig naar elkaar toe te laten groeien. En dan zwijg ik nog over artikel 7 Wta ("De vergunning is niet overdraagbaar"). 

Hoe goed accountants ook voorbereid kunnen zijn op fusies in het algemeen, of specifiek op de juridische aspecten van een fusie, het fuseren van de eigen accountantsorganisatie stelt aanvullende vragen, zoals: 

• Het andere kantoor beweert compliant te zijn. Kan het dat ook aantonen? Ook als de toezichthouder komt kijken? Durft u werkelijk verantwoordelijkheid te nemen voor alle dossiers van het overgenomen kantoor?
• Fusie klinkt vriendelijker dan overname, maar een fusie levert een nieuwe organisatie op, een overname niet. Hoe ontloopt u artikel 7 Wta?
• Hoe voorkomt u dat u gedurende de fusieperiode tijdelijk onder het vereiste kwaliteitsniveau zakt?
• Alle aandacht gaat uit naar het wennen aan elkaar, het leren van nieuwe systemen en methoden. Houdt u het kwaliteitsbewustzijn intussen in de gaten?
• Hoe communiceert u met de AFM?

In de afgelopen periode is de suggestie gedaan dat kantoren fuseren omdat ze alleen te klein zijn om aan de eisen van de Wta te voldoen. Dan zou het toch jammer zijn om juist door de fusie problemen te krijgen met de eisen van de Wta.