Opinie 02 juli 2019

Witwassen

Begin deze week maakte het kabinet plannen bekend om witwassen te bestrijden. Een goed initiatief waarin optimaal wordt samengewerkt tussen publieke partijen (diverse ministeries en overheidsdiensten) en private partijen (banken en accountants).

Door de media werd vooral één aspect daarvan opgepikt, namelijk dat contante betalingen boven de drieduizend euro niet meer zijn toegestaan. Er is echter een uitgebreid plan van aanpak naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin ook de rol van de accountant expliciet wordt benoemd. De ministers Grapperhaus en Hoekstra schrijven: "De beroepsgroep accountants is een van de poortwachters van een financieel integer Nederland. Het is daarom van belang dat accountants zich bewust zijn van fraude- en corruptiesignalen, zodat deze delicten enerzijds beter worden voorkomen en anderzijds worden gemeld en (daardoor) bestreden."

Als NBA hebben we de afgelopen periode veel aandacht besteed aan het begrip fraude en daar hoort ook witwassen bij. Wij hebben een protocol ontwikkeld, waarin duidelijk wordt aangegeven wat er van een accountant verwacht mag worden. Dat bestaat uit een aantal onderdelen: wat moet een accountant doen voordat hij of zij een opdracht accepteert, wat moet een accountant doen als hij of zij bij de uitvoering van een opdracht fraude constateert, en wat moet een accountant doen als hij of zij fraude vermoedt maar nog niet kan aantonen. We hebben het als beroepsgroep vaak over "je rug rechthouden" en hoe moeilijk dat kan zijn onder bepaalde omstandigheden. Het protocol biedt juist onder die omstandigheden houvast en guidance. Het is daarom een belangrijk instrument in onze gereedschapskist. 

Wij zijn in gesprek met alle relevante maatschappelijke partijen om het besef van de rol van de accountant in het proces verder te verankeren. Zo spreken we bijvoorbeeld met de FIOD, die bijdraagt door kennis over fraudefenomenen en -detectie met ons te delen. Zo proberen we onder onze leden de bewustwording van de verschillende soorten risico’s te vergroten. Door trends en signalen te delen kan iedereen beter risico’s herkennen. 

Als u mij vraagt of daarmee fraude en witwassen definitief kunnen worden uitgeroeid, dan moet ik daarop eerlijk 'nee' antwoorden. Oplichterij is zo oud als de mensheid en er zullen altijd manieren worden ontdekt om de wet en het fatsoen te omzeilen. Dus de ambitie om fraude definitief van de kaart te vegen heb ik niet.

Maar ik heb wel een andere ambitie. En dat is om als beroepsgroep een zo goed mogelijke bijdrage te leveren aan deze plannen van het kabinet. Daarmee kunnen we bij uitstek laten zien wat wij als accountants bedoelen met Het Publiek Belang en onze Maatschappelijke Relevantie. Dus laten we de handschoen, zoals in de eerste alinea door de ministers verwoord, met elkaar oppakken!